Kalp yetmezliği hastalarinda cinsiyetin genel sağkalima etkisinin sentetik veri ile tahmin edilmesi: 2016-2022 Türkiye popülasyonu
Estimating the effect of sex on overall survival in patients with heart failure using synthetic data: The Turkish population example between 2016 and 2022
- Tez No: 1007976
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NERİMAN AKDAM, PROF. DR. E. ARZU KANIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Biyoistatistik, Biostatistics
- Anahtar Kelimeler: Kalp Yetmezliği, Hazard Oranı, Sabit Örneklem Büyüklüğü, Sağkalım Analizi, Sentetik Veri, Monte Carlo Simülasyon, Heart Failure, Hazard Ratio, Sabit Sample Size, Monte Carlo Simulation, Survival Analysis, Synthetic Data
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kalp yetmezliği (KY), dünyada ve ülkemizde mortalite ve morbidite açısından en önemli kardiyovasküler hastalık yüklerinden biridir. Hastalığın klinik seyrini etkileyen çok sayıda biyolojik ve çevresel faktör bulunmakta olup, cinsiyet bu faktörler arasında önemli bir yer tutmaktadır. Literatürde kadınlarda KY sonrası sağkalımın erkeklere kıyasla daha yüksek olduğu tutarlı biçimde gösterilmiş olsa da, bu farkın epidemiyolojik veri üzerinde ne ölçüde yeniden üretilebildiği ve güvenilir hazard oranı (HR) tahmini için gerekli örneklem büyüklüğünün ne olduğu yeterince araştırılmamıştır. Bu tez çalışmasında, 2016–2022 Türkiye popülasyonuna ait geniş ölçekli KY verilerinde raporlanan cinsiyete bağlı sağkalım farklarını matematiksel olarak yeniden modellemek amacıyla sentetik veri üretimi ve simülasyon temelli sağkalım analizleri kullanılmıştır. Gerçek veriye erişimin etik ve hukuki kısıtlar nedeniyle sınırlı olduğu durumlarda, sentetik verinin gerçek popülasyonun istatistiksel yapısını ne ölçüde temsil edebileceği bu çalışmanın temel metodolojik sorusunu oluşturmuştur. Çalışmanın ana hedefi; literatürde bildirilen 1., 5. ve 7. yıl sağkalım olasılıklarını, yaşa göre düzeltilmemiş (HR ≈ 1.11) ve yaşa göre düzeltilmiş (HR ≈ 1.32) hazard oranlarını ve bu parametrelerin örneklem büyüklüğüne bağlı stabilizasyon davranışını sentetik veri ile yeniden üretmektir. Simülasyon tasarımı; farklı bazal ölüm oranları, farklı etki büyüklükleri ve 92–18.786 aralığında değişen örneklem büyüklüklerinden oluşan çok faktörlü bir yapı altında oluşturulmuştur. Sentetik olay zamanları, orantısal hazardlar varsayımını sağlayan Weibull temel hazard fonksiyonu altında üretilmiş; her senaryo için 10.000 Monte Carlo tekrarı gerçekleştirilmiştir. Her tekrarda Kaplan–Meier sağkalım tahminleri, log-rank testleri ve yaşa göre düzeltilmiş/düzeltilmemiş Cox orantılı hazard modelleri kullanılarak HR ve %95 güven aralıkları hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, sentetik verinin gerçek popülasyon verisini yüksek doğrulukla temsil edebildiğini göstermiştir. Sabit örneklem büyüklüğüne dayalı simülasyonda (n = 18.786), kadınlarda 1., 5. ve 7. yıl sağkalım olasılıkları sırasıyla %83.5, %63.6 ve %57.9; erkeklerde ise %80.8, %58.7 ve %52.7 olarak hesaplanmış ve literatürde bildirilen büyük ölçekli gerçek veri sonuçlarıyla yüksek düzeyde uyum göstermiştir. Yaşa göre düzeltilmemiş HR tüm senaryolarda ≈1.11 (%95 GA: 1.10–1.12) düzeyinde stabilize olurken, yaşa göre düzeltilmiş HR ≈1.32 olarak bulunmuş ve gerçek kohort çalışmalarındaki cinsiyet farkı doğrulanmıştır. Çalışmanın en özgün bulgusu, sağkalım ve risk tahminlerinin n ≈ 18.786 örneklem büyüklüğüne ulaşıldığında tamamen stabilize olmasıdır. Bu eşikten sonra örneklem büyüklüğünün artırılmasının ek bilgi sağlamadığı, parametre varyansının minimal düzeye indiği ve simülasyon çıktılarının gerçek veri sonuçlarıyla neredeyse özdeş hâle geldiği gösterilmiştir. Sonuç olarak bu tez, sentetik veri, simülasyon ve sağkalım analizi yaklaşımlarının birlikte kullanılmasıyla, KY'de cinsiyete bağlı sağkalım farklarının güvenilir biçimde yeniden üretilebileceğini ortaya koymakta; epidemiyolojik örneklem planlaması ve klinik risk modellemesi açısından metodolojik bir referans sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Heart failure (HF) represents one of the leading causes of cardiovascular morbidity and mortality worldwide and also especially in Türkiye. Numerous biological and environmental factors influence the clinical course and prognosis of HF, among which sex is considered as a key determinant. Previous large-scale epidemiological studies have consistently demonstrated higher post-diagnosis survival in women compared with men; however, the extent to which these sex-related differences can be reproduced in synthetic datasets and the sample size required for reliable hazard ratio (HR) estimation remain insufficiently investigated. In this P.Hd thesis study, synthetic data generation and simulation-based survival analysis were employed to mathematically reproduce sex-related survival differences reported in large-scale HF cohorts from the Turkish population between 2016 and 2022. In settings where access to real-world clinical data is limited due to ethical or legal constraints, synthetic data offer a promising methodological alternative. The primary objective of this study was to reproduce 1-, 5-, and 7-year survival probabilities, unadjusted (HR ≈ 1.11) and age-adjusted (HR ≈ 1.32) hazard ratios, and to examine the stabilization behavior of these parameters as a function of sample size using synthetic data. The simulation framework was constructed under a multifactorial parametric design incorporating varying baseline mortality rates, effect sizes, and sample sizes ranging from 92 to 18,786. Event times were generated under a Weibull baseline hazard function satisfying the proportional hazards assumption. For each scenario, 10,000 Monte Carlo replications were performed, and Kaplan–Meier survival estimates, log-rank tests, and Cox proportional hazards models (age-adjusted and unadjusted) were applied to estimate HRs and corresponding 95% confidence intervals. Simulation results demonstrated that synthetic data were able to replicate real-world population outcomes with high accuracy. At the fixed sample size (n = 18,786), 1-, 5-, and 7-year survival probabilities for women were estimated as 83.5%, 63.6%, and 57.9%, respectively, while corresponding values for men were 80.8%, 58.7%, and 52.7%, closely matching those reported in large national cohorts. The unadjusted HR stabilized at approximately 1.11 (95% CI: 1.10–1.12) across scenarios, whereas the age-adjusted HR converged to approximately 1.32, confirming sex-related differences in mortality risk. One of the most original findings of this study is the identification of an fixed sample size threshold at which survival estimates, hazard ratios, and confidence intervals become fully stable. Beyond this threshold, further increases in sample size provided no additional informational gain, indicating that reliable reproduction of large-scale population results is achievable with substantially smaller synthetic samples. As a conclusion, this thesis demonstrates that the integration of synthetic data generation, simulation, and survival analysis constitutes a robust methodological framework for reproducing sex-specific survival patterns in heart failure. These findings provide important methodological guidance for epidemiological sample size planning and clinical risk modeling in contexts where access to large real-world datasets is constrained.
Benzer Tezler
- Açık kalp cerrahisi sonrasında postoperatif erken dönemde hemodiyaliz uygulanan kronik böbrek yetmezliği tanılı hastalar ile akut böbrek yetmezliği tanılı hastaların mortalite/morbidite yönünden karşılaştırılması
The comparison of mortality and morbidity of patients undergoing open heart surgery and hemodialysis performed at early postoperative period which has chronic renal insufficiency diagnosis and acute renal insufficiency diagnosis
BARIŞ DURGUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Göğüs Kalp ve Damar CerrahisiGataKalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENGİZ BOLCAL
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığında prognozu etkileyen faktörler
The factors that affect prognosis in chronic obstructive pulmonary disease (COPD)
CEMİLE RUŞİNA DOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2004
Göğüs HastalıklarıAnkara ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SEVGİ SARYAL
- Mitral kapak replasmanı yapılan hastalarda posterior kapak korumasının sol ventrikül fonksiyonu üzerine etkisi
The effect of posterior valve protection on left ventricle function in patients undergoi̇ng mitral valve replacement
HASAN HAMZAOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Göğüs Kalp ve Damar CerrahisiSağlık Bilimleri ÜniversitesiKalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEFER USTA
- Lokal ileri küçük hücreli dışı akciğer karsinomu tanılı hastaların özellikleri
General characteristics of patients with local advanced non-small cell lung carcinoma
ALPER YENİÇERİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Onkolojiİnönü Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN HARPUTLUOĞLU
- Benign-malign hastalıkların tanı ve evrelemesinde endobronşiyal ultrason rehberliğinde transbronşiyal iğne aspirasyonu'nun yeri ve etkinliği ile ilişkili faktörler
Factors relating to the place and effectiveness of endobronchial ultrasound-guided transbronchial needle aspiration in the diagnosis and staging of benign-malign diseases
DENİZ EZGİ MAHMUTOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Göğüs Kalp ve Damar CerrahisiSağlık Bilimleri ÜniversitesiGöğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET YILDIRIM