0-16 yaş grubu çocukların evde sağlıklı beslenme engelleri ile ebeveynlerinin sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Anket Çalışması
Assessment of the association between household barriers to healthy nutrition in children aged 0–16 years and parental health literacy: Survey study
- Tez No: 1008310
- Danışmanlar: UZMAN ÖZLEM SUVAK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, ebeveyn, evde sağlıklı beslenme, çocuk beslenmesi, beslenme engelleri, Health literacy, parents, healthy eating at home, child nutrition, barriers to nutrition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Etlik Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
V. ÖZET Amaç: Çalışmamız, 0–16 yaş grubu çocukların ev ortamında sağlıklı beslenme davranışlarının önündeki engeller ve ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasındaki ilişkinin ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Çalışmamız, kesitsel ve analitik nitelikte bir ölçek çalışmasıdır. Ankara Etlik Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 0–16 yaş grubu çocukların ebeveynleri ile yürütülmüştür. 377 katılımcı ile gönüllülük esas alınarak yapılmıştır. Sosyodemografik veri formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) ve Evde Sağlıklı Beslenme Önündeki Engeller Ölçeği (ESBÖEÖ) kullanılarak, yüz yüze görüşme yöntemiyle veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics for Windows, Version 30.0 programında analiz edilmiş ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: 377 ebeveynin yaş ortalaması 36,46 (36,46±6,97) olup %32,8'i lise; %31,73 ön lisans/lisans mezunu olarak saptanmıştır. Katılımcıların ortalama TSOY-32 puanı 33,22±11,37 bulunmuş ve büyük kısmı, sorunlu/sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyine ( n=110, %29,33) sahip bulundu. Ön lisans ve lisansüstü mezunlarının sağlık okuryazarlığı toplam puanı anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0,008). Bu grubun tedavi-hizmet alt boyuttaki puanları da anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p=0,001). ESBÖEÖ az yağlı yiyecekler ve meyve–sebze tüketimi önündeki engellere ilişkin ortanca puanlar sırasıyla 16 (13–19) ve 12 (10–16) olarak saptanmıştır. Meyve, meyve suyu ve sebze önündeki engeller puanı; ortaokul-lise mezunu grupta daha yüksek bulundu (p<0,001). TSOY-32 toplam ve tedavi ve hizmet alt boyut puanı ile ESBÖEÖ az yağlı yiyecekler ve meyve, meyve suyu, sebze önündeki engeller alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı, zayıf ve orta düzeyde negatif korelasyonlar saptanmıştır (sırasıyla r=-0,188 ve r=-0,321; p<0,001). Benzer şekilde, TSOY-32 hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi alt boyutları da ESBÖEÖ' nün her iki alt boyutu ile anlamlı zayıf düzeyde vnegatif ilişkiler göstermiştir (p<0,001; r= -0,197; r= -0,286). Sonuç: Bu çalışma, ebeveynin sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça evde sağlıklı beslenme önündeki engellerin azaldığını göstermiştir. Çalışmamız, birinci basamak sağlık hizmetlerinde ebeveynlere yönelik sağlık okuryazarlığını ve sağlıklı beslenme davranışlarını destekleyici müdahalelerin önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: Our study aims to investigate the relationship between barriers to healthy eating behaviors in the home environment among children aged 0–16 years and the health literacy levels of their parents. Materials and Methods: This study was designed as a cross-sectional and analytical scale-based research. It was conducted with the parents of children aged 0–16 years who applied to the Pediatrics and Family Medicine outpatient clinics of Ankara Etlik City Hospital. A total of 377 parents were included in the study on a voluntary basis. Data were collected through face-to-face interviews using a Sociodemographic Data Form prepared by the researcher, the Turkey Health Literacy Scale-32 (TSOY-32), and the Home Healthy Eating Barriers Scale (ESBÖEÖ). The obtained data were analyzed using IBM SPSS Statistics for Windows, Version 30.0. Statistical significance was accepted at p < 0.05. Results: The mean age of the 377 parents was 36,46 (36.46 ± 6.97) years. Of the participants, 32.8% were high school graduates and 31.73% had an associate or bachelor's degree. The mean TSOY-32 total score was 33.22 ± 11.37. A considerable proportion of the participants were found to have problematic/limited health literacy ( n=110, %29,33). The total health literacy scores of participants with associate and postgraduate degrees were significantly higher (p = 0.008). Similarly, their scores in the treatment and service subdimension were also significantly higher (p = 0.001). Median scores for barriers to low-fat food and fruit-vegetable consumption were found to be 16 (13–19) and 12 (10–16), respectively. The barrier scores related to fruit, fruit juice, and vegetables were significantly higher among participants with secondary school and high school education levels (p < 0.001). Statistically significant negative correlations of weak to moderate strength were found between the TSOY-32 total score and treatment and service subdimension scores and the ESBÖEÖ subdimensions related to low-fat foods and fruit, fruit juice, viiand vegetables (r = −0.188 and r = −0.321, respectively; p < 0.001). Similarly, the disease prevention/health promotion subdimension of TSOY-32 demonstrated significant weak negative correlations with both ESBÖEÖ subdimensions (p<0,001; r= -0,197; r= -0,286). Conclusion: This study demonstrated that as parents' health literacy levels increase, barriers to healthy eating in the home environment decrease. Our findings highlight the importance of interventions aimed at improving parental health literacy and supporting healthy eating behaviors within primary health care services.
Benzer Tezler
- Van il merkezinde 0-5 yaş grubu çocuklarda malnütrisyon prevalansı ve etkileyen faktörler
Affecting factors and malnutrition prevelance of 0-5 year-old group children in Van
BÜLENT SÖNMEZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıYüzüncü Yıl ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR CESUR
- İlköğretim çağı çocuklara verilen ebeveyn destekli beslenme eğitiminin beslenme durumu ve beslenme bilgisi üzerine etkisi
The effect of parent supported nutrition education program on primary school children's nutrition status and nutrition knowledge
SEYİT RAMAZAN KARADOĞAN
Doktora
Türkçe
2024
Sağlık EğitimiAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA PINAR ÇAKIROĞLU
- Manisa yöresinde demir eksikliği anemi prevalansı ve demir eksikliği anemisinde tarama testi olarak rutin hemogram, RDW ve ferritinin kullanımı
The prevalance of iron deficieny anemia in Manisa and using of hemogram, RDW and ferritin for searcing of iron deficiency anemia
VİLDAN ÜRK TAŞYENEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıCelal Bayar ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ ONAĞ
- Bir ilde 7-8 yaş grubu çocuklarda abur cubur tüketim sıklığı ve obezite ile ilişkisi
Relationship between obesity and frequency of junk food consumption in 7-8 aged children in A province
YASEMİN GÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HemşirelikMersin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ÖNCÜ
- COVİD-19 döneminde 6-10 yaş grubu çocuklarda fiziksel aktivitenin sarkopenik obezite ile ilişkisi
The relationship between physical activity and sarcopenic obesity in children aged 6-10 during the COVID-19 period
BAHAR ÖZTELCAN GÜNDÜZ
Doktora
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSU DUYAN ÇAMURDAN