Geri Dön

Sürdürülebilir kent planlaması için yapay zeka destekli bir model önerisi

An artificial intelligenge-supported model proposal for sustainable urban planning

PDF İndir

  1. Tez No: 1008361
  2. Yazar: KÜBRA YILMAZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. ARZU ALTUNTAŞ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Siirt Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Kentsel Tasarım Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Günümüzde şehirler, hızlı nüfus artışı, iklim değişikliği, kaynak kıtlığı ve mekânsal eşitsizlikler gibi birbirine bağlı ve çok boyutlu zorluklarla karşı karşıyadır. Bu karmaşık ve dinamik kentsel sistemleri yönetmede geleneksel planlama yöntemlerinin sık sık yetersiz kalması, kentsel dönüşüm süreçlerinde veri odaklı, uyarlanabilir ve tahmine dayalı yeni yaklaşımların geliştirilmesini gerektirmektedir. Bu tezde, bütünsel bir karar çerçevesi içinde sürdürülebilir kentsel planlamanın çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarını değerlendiren yapay zeka (YZ) destekli ve senaryo tabanlı bir karar destek modeli önerilmiştir. Araştırma metodolojisi kapsamında,“Nova Terra”adlı kurgusal bir şehir oluşturulmuş ve bu şehre dayalı olarak 8 farklı alternatif gelişim senaryosu (doğa, sosyal adalet, ekonomi ve tüm boyutlarda dengeye odaklanan 5 ve 20 yıllık planlar) oluşturulmuştur. Geliştirilen modelde, büyük veri ve Coğrafi Bilgi Sistemlerinin (GIS) entegrasyonunun yanı sıra, sentetik veri kümeleri, teorik bir çerçeve içinde CNN, LSTM, GeoAI, Rastgele Orman ve Çok Kriterli Karar Analizi (MCDA) gibi yapay zeka algoritmaları kullanılarak işlendi. Her senaryo, çevresel etki, sosyal etki, teknoloji odaklılık ve istihdam artışı kriterlerine dayalı olarak 1-10 puanlık bir ölçekte performans değerlendirmesine tabi tutuldu. Karşılaştırmalı analiz bulguları, çevresel, sosyal ve ekonomik ilkeleri entegre eden uzun vadeli dengeli senaryonun (Senaryo 8) en yüksek performansı gösterdiğini ortaya koydu. Elde edilen sonuçlar, önerilen yapay zeka destekli modelin, farklı mekansal ölçeklerdeki göstergeler arasındaki dengeleri şeffaf bir şekilde görünür kıldığını ve planlamacılara veri belirsizliği altında bile esnek bir karar alanı sunduğunu kanıtlamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, teknolojik kapasiteyi sürdürülebilirlik hedefleriyle birleştirerek, farklı kentsel bağlamlar için uyarlanabilir ve yeniden üretilebilir bir model önerisi sunarak planlama disiplinine yenilikçi bir katkı sağlamaktadır

Özet (Çeviri)

Today, cities face interconnected and multidimensional challenges such as rapid population growth, climate change, resource scarcity and spatial inequalities. The frequent inadequacy of traditional planning methods in managing these complex and dynamic urban systems necessitates the development of data-driven, adaptable and predictive new approaches in urban transformation processes. In this thesis, an artificial intelligence (AI)-supported and scenario-based decision support model is proposed, which evaluates the environmental, social and economic dimensions of sustainable urban planning within a holistic decision framework. Within the scope of the research methodology, a fictional city named“Nova Terra”was created and 8 different alternative development scenarios (5- and 20-year plans focusing on nature, social justice, economy, and balance across all dimensions) were constructed based on this city. In the developed model, alongside the integration of big data and Geographic Information Systems (GIS), synthetic datasets were processed using AI algorithms such as CNN, LSTM, GeoAI, Random Forest and Multi-Criteria Decision Analysis (MCDA) within a theoretical framework. Each scenario was subjected to a performance evaluation on a 1-10 point scale based on the criteria of environmental impact, social impact, technology focus and employment growth. Comparative analysis findings revealed that the long- term balanced scenario (Scenario 8), which integrates environmental, social and economic principles, demonstrated the highest performance. The obtained results prove that the proposed AI-supported model makes the balances between indicators at different spatial scales transparently visible and offers planners a flexible decision space even under data uncertainty. In conclusion, this study makes an innovative contribution to the planning discipline by presenting an adaptable and reproducible model proposal for different urban contexts, combining technological capacity with sustainability goals

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1003584

    Resilient and sustainable smart cities: Cybersecurity, disaster management, and data-driven urban solutions

    Dayanıklı ve sürdürülebilir akıllı şehirler: Siber güvenlik, afet yönetimi ve veri odaklı kent çözümleri

    KIYMET KAYA

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞULE GÜNDÜZ ÖGÜDÜCÜ

  2. Tez No

    1018382

    Toplu taşıma hatlarının optimizasyonu için bir model önerisi: Sivas örneği

    A model proposal for the optimization of public transportation lines: The case of Sivas

    İSMAİL ÖZÇELİK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HÜSEYİN ONUR TEZCAN

  3. Tez No

    756144

    Smart city concept and urban planning: Geographical analysis of the smart city index and implications for Turkish context

    Akıllı kent kavramı ve kent planlama: Akıllı kent indeksinin coğrafi çözümlemesi ve Türkiye bağlamına ilişkin çıkarsamalar

    KABEER SALEH TIJJANI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. YASEMİN SARIKAYA LEVENT

  4. Tez No

    839820

    Akıllı ulaşım sistemleri ve yapay zeka bağlamında ulaşım hikayelerinin oluşturulması için model önerisi

    Model proposal for creation of transportation stories in the context of smart transportation systems and artificial intelligence

    KEREM DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Şehircilik ve Bölge PlanlamaErciyes Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMİH HALİL EMÜR

  5. Tez No

    863621

    Artificial intelligence applications on urban quality: Hamburg and İzmir cases

    Kentsel kalı̇te üzerı̇ne yapay zeka uygulamaları: Hamburg ve İzmı̇r örneklerı̇

    ZEYNEP CEYDA ERCAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NESİP ÖMER EREM

    DR. AYŞE GLASS

Geri Dön