Sağlıklı olma kültürü (healthism) tutumlarının incelenmesi: Üniversite öğrencileri örneği
Investi̇gati̇on of healthi̇sm atti̇tudes: The case of uni̇versi̇ty students
- Tez No: 1008412
- Danışmanlar: PROF. DR. AYHAN ULUDAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Sağlık algısı, Sağlıklı olma kültürü, Tüketim kültürü, Üniversite öğrencileri, Health perception, Healthism, Consumption culture, University students
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde sağlık, yalnızca biyolojik bir iyi oluş durumu olmaktan çıkarak sosyal, kültürel ve bireysel sorumluluk boyutlarıyla ele alınan çok yönlü bir kavram hâline gelmiştir. Tüketim kültürünün etkisiyle birlikte sağlık, bireylerin yaşam tarzlarını şekillendiren temel unsurlardan biri olmuş ve“sağlıklı yaşam”söylemleri gündelik yaşam pratikleri içerisinde giderek daha görünür hâle gelmiştir. Bu bağlamda“sağlıklı olma kültürü”(healthism), bireylerin sağlıklarını koruma ve geliştirme sorumluluğunu büyük ölçüde bireysel çaba ve yaşam tarzı seçimlerine yükleyen bir yaklaşımı ifade etmektedir. Bu yaklaşım, bireylerin sağlık algılarını ve sağlıkla ilgili tutum ve davranışlarını yeniden şekillendirmektedir. Üniversite öğrencileri, yaşam tarzlarının şekillendiği ve sağlık davranışlarının kalıcı hâle geldiği bir gelişim döneminde bulunmaları nedeniyle sağlıklı olma kültürünün etkilerinin incelenmesi açısından önemli bir grubu oluşturmaktadır. Bu nedenle araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin healthism tutumlarını belirlemek ve bu tutumların sosyodemografik ve sağlıkla ilgili değişkenlerle ilişkisini incelemek oluşturmaktadır. Araştırma, nicel, tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Necmettin Erbakan Üniversitesi Nezahat Keleşoğlu Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde öğrenim gören 582 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA), Welch ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Ölçeğin güvenirlik katsayısı Cronbach's Alpha = 0,77 olarak bulunmuş ve ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 20,98±3,15 olup, %87,1'i kadınlardan oluşmaktadır. Öğrencilerin Healthism Ölçeği toplam puan ortalaması 3,67±0,46 olarak belirlenmiş ve bu değerin orta düzeyin üzerinde olduğu görülmüştür. Alt boyutlar incelendiğinde Bireysel Eylem Eleştirisi puan ortalaması 3,86±0,46, Yargı puan ortalaması ise 3,42±0,67 olarak bulunmuştur. Bu bulgular, öğrencilerin bireysel sağlık davranışlarını değerlendirme ve eleştirme eğilimlerinin orta düzeyin üzerinde olduğunu göstermektedir. Demografik değişkenlere göre yapılan analizlerde cinsiyet, bitkisel ürün kullanımı ve bazı sağlıkla ilgili davranış değişkenleri ile Healthism düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Erkek öğrencilerin bazı alt boyutlarda daha yüksek puan aldığı, bitkisel ürün kullanan ve alternatif sağlık uygulamalarına yönelen öğrencilerin ise daha yüksek Healthism eğilimi gösterdiği saptanmıştır. Ancak yaş, sınıf, kardeş sayısı, bölüm, mezun olunan lise ve ebeveyn eğitim durumu gibi değişkenlerin genel Healthism düzeyi üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Alt boyutlar incelendiğinde Bireysel Eylem Eleştirisi puan ortalaması 3,86±0,46, Yargı puan ortalaması ise 3,42±0,67 olarak bulunmuştur. Bu bulgular, öğrencilerin bireysel sağlık davranışlarını değerlendirme ve eleştirme eğilimlerinin orta düzeyin üzerinde olduğunu göstermektedir. Ayrıca bazı demografik ve sağlıkla ilgili değişkenlere göre alt boyut puanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinin sağlıklı olma kültürüne yönelik tutumlarının orta düzeyin üzerinde olduğu, bu tutumların bireysel sağlık davranışları ve bazı yaşam tarzı değişkenleri ile ilişkili olduğu ancak sosyodemografik değişkenlerden büyük ölçüde bağımsız bir yapı sergilediği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Today, health has evolved from being merely a state of biological well-being to a multifaceted concept encompassing social, cultural, and individual responsibilities. Influenced by consumer culture, health has become a fundamental element shaping individuals' lifestyles, and discourses on“healthy living”have become increasingly visible in everyday life practices. In this context,“healthism”refers to an approach that largely places the responsibility for protecting and improving one's health on individual effort and lifestyle choices. This approach reshapes individuals' perceptions of health and their attitudes and behaviors related to health. University students constitute an important group for examining the effects of health culture, as they are in a developmental period where their lifestyles are shaped and health behaviors become permanent. Therefore, the aim of this research is to determine the healthism attitudes of university students and to examine the relationship between these attitudes and sociodemographic and health-related variables. This research was conducted as a quantitative, descriptive, and cross-sectional study. The sample consisted of 582 students studying at the Nezahat Keleşoğlu Faculty of Health Sciences, Necmettin Erbakan University. A questionnaire was used as the data collection tool. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (One-Way ANOVA), Welch ANOVA, and Pearson correlation analysis were used in the analysis of the data. The reliability coefficient of the scale was found to be Cronbach's Alpha = 0.77, and it was determined that the scale is acceptably reliable. The average age of the participants was 20.98±3.15, and 87.1% were female. The average total score on the Healthism Scale for the students was determined to be 3.67±0.46, which was found to be above the moderate level. When the sub-dimensions were examined, the average score for Individual Action Criticism was found to be 3.86±0.46, and the average score for Judgment was 3.42±0.67. These findings indicate that the students' tendency to evaluate and criticize their individual health behaviors is above the moderate level. In the analyses conducted according to demographic variables, statistically significant differences were determined between gender, herbal product use, and some health-related behavior variables and Healthism levels (p<0.05). It was found that male students scored higher in some sub-dimensions, and students who used herbal products and turned to alternative health practices showed a higher Healthism tendency. However, variables such as age, class, number of siblings, department, high school graduated from, and parental education level were found to have no significant effect on the overall Healthism level. When the sub-dimensions were examined, the mean score for Individual Action Criticism was found to be 3.86±0.46, and the mean score for Judgment was 3.42±0.67. These findings indicate that students' tendencies to evaluate and criticize their individual health behaviors are above the moderate level. Furthermore, statistically significant differences were found in sub-dimension scores according to some demographic and health-related variables (p<0.05). In conclusion, it was determined that university students' attitudes towards a healthy culture were above the moderate level, that these attitudes were related to individual health behaviors and some lifestyle variables, but that they exhibited a structure largely independent of sociodemographic variables.
Benzer Tezler
- Sağlıklı olma kültürü tarafından şekillenen yeni tüketim alanlarına dair bir alan araştırması: Kütahya örneği
A field study on new consumption spheres shaped by the healthism: The case of Kütahya
KÜBRA EKSEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SosyolojiKütahya Dumlupınar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE NUR SIR DÜNDAR
- Üniversite öğrencilerinin fiziksel aktivitelerden keyif alma durumlarının sağlıklı olma kültürüne etkisi
The impact of university students' enjoyment of physical activities on the culture of being healthy
FATİH UYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporAmasya ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA SABAH
- Neoliberal subject construction through governmentality of health discources: Focus on organic food consumers
Sağlık söylemlerinin yönetimselliği ile neoliberal özne inşası: Organik gıda tüketicileri
VENİS KALDERON
- Pandemi sonrası yetişkinlerde sağlığı geliştirme davranışları ölçeği Türkçe formunun psikometrik özellikleri: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Psychometric properties of the post pandemic health promotion behavior scale Turkish version for adults: Validity and reliability study
SÜMEYYE KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU BULUT
- Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulundaki paramedik (AABT) öğrencilerinin iş saglığı ve güvenliği farkındalığının değerlendirilmesi
Evaluation of occupational health and safety awareness of paramedic (AABT) students in vocational school of health services
EŞREF KAYACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İlk ve Acil Yardımİstanbul Gedik Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASLET EKŞİ KOÇAK
