Demir Özlü'de nostalji
Nostalgia in Demir Özlü's narrative
- Tez No: 1008505
- Danışmanlar: PROF. DR. SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Nostalji, geçmişe duyulan özlemin ötesinde bireyin zaman, mekân ve kimlik deneyimini yeniden kuran çok katmanlı bir bilinç biçimidir. Modern ve geç modern toplumlarda hızlanan zaman algısı, yerinden edilme ve aidiyet krizleri, nostaljinin yeniden anlam kazanmasına zemin hazırlar. Bu bağlamda çalışma, Türk edebiyatında nostaljinin anlatı üretimiyle kurduğu ilişkiyi incelemeyi ve özellikle Demir Özlü'nün metinlerinde nostaljinin bir yazı stratejisi olarak nasıl işlediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, Svetlana Boym'un nostalji kuramını temel alarak anı, günce ve mektup türlerine odaklanır. Bu türlerde nostaljinin belleği yeniden yapılandıran ve anlatıyı kuran bir mekanizma olarak işlediği görülür. Özlü'nün metinlerinde yazma edimi hatırlama süreciyle doğrudan iç içe geçer. Bu nedenle söz konusu türlerinde yazı geçmişin kaydından çok yeniden inşasına karşılık gelir. Bu bağlamda bellek seçici ve dönüştürücü bir yapı olarak işlev görür ve geçmiş deneyimler olduğu gibi aktarılmak yerine yeniden düzenlenir, yorumlanır ve çoğu zaman da idealize edilir. Özlü'nün sürgün deneyimi, kent yaşamı ve varoluşçu temaları üzerinden şekillenen yazını, nostaljik bilincin oluşumunda belirleyici rol oynar. Türkiye'den uzaklaşma ve çeşitli Avrupa kentlerinde yaşama deneyimi, yazarda geri dönme arzusunu etkilerken bir diğer yandan dönüşün imkansızlığı arasında sürekli bir gerilim alanı yaratır. İstanbul, Berlin, Paris ve Stockholm gibi kentler, aidiyet arayışının yoğunlaştığı anlatı alanları olarak değerlendirilir. Mekânlar, yalnızca coğrafi gerçeklikler değil belleğin yeniden kurduğu hafıza mekânlarıdır. Araştırma, nostaljinin bireysel yazın ile kurmaca arasındaki sınırları geçirgenleştirdiğini, zaman ve mekân algısını dönüştürdüğünü ve anlatı yapısını biçimlendirdiğini ortaya koyar. Nostalji, Özlü'nün metinlerinde belleği düzenleyen, zamanı yeniden kuran ve anlatıyı mümkün kılan temel bir yazı stratejisi olarak değerlendirilir. Bu yönüyle çalışma, Türk edebiyatında nostaljiyi kuramsal ve anlatısal düzlemde yeniden düşünmeye katkı sunar.
Özet (Çeviri)
Nostalgia is conceptualized as a multilayered form of consciousness that reconstructs the individual's experience of time, space, and identity, extending beyond a mere longing for the past. In modern and late modern societies, the acceleration of temporal perception, along with experiences of displacement and crises of belonging, creates the conditions for nostalgia to acquire renewed significance. Within this framework, the study aims to examine the relationship between nostalgia and narrative production in Turkish literature, with a particular focus on how nostalgia functions as a writing strategy in the works of Demir Özlü. The study is grounded in Svetlana Boym's theory of nostalgia and focuses on the genres of memoir, diary, and letter. Within these forms, nostalgia is approached as a mechanism that reconstructs memory and generates narrative. In Özlü's texts, the act of writing is directly intertwined with the process of remembering. Accordingly, writing in these genres corresponds less to the recording of the past than to its reconstruction. In this context, memory operates as a selective and transformative structure in which past experiences are not transmitted as they were but are reorganized, interpreted, and often idealized. Özlü's literary production, shaped by themes of exile, urban life, and existential inquiry, plays a decisive role in the formation of nostalgic consciousness. His departure from Turkey and his experiences in various European cities generate a persistent tension between the desire to return and the impossibility of return. Cities such as Istanbul, Berlin, Paris, and Stockholm emerge as narrative spaces in which the search for belonging intensifies. These spaces function not merely as geographical realities but as sites of memory reconstructed through consciousness. The study demonstrates that nostalgia renders the boundaries between personal writing and fiction permeable, while also transforming perceptions of time and space and shaping narrative structure. In Özlü's texts, nostalgia is thus evaluated as a fundamental writing strategy that organizes memory, reconstructs time, and makes narrative possible. In this respect, the study seeks to contribute to the reconsideration of nostalgia in Turkish literature at both theoretical and narrative levels.
Benzer Tezler
- Türk ve Yunan yazarların izinde Marmara Adası
Marmara Island from perspectives of Turkish and Greek authors
MEHMET AKİF YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Batı Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DAMLA DEMİRÖZÜ ALEXANIAN
- Demir Özlü'nün hikâyeciliği
Story writing of Demir Özlü
İBRAHİM TURAN DAŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MEHMET ÖNAL
- Demir Özlü'nün romanları üzerine bir inceleme
A study on Demir Özlü's novels
MUHİTTİN YAŞAR ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. VELİ UĞUR
- Demir Özlü'nün romanları ve varoluşçuluk felsefesi
Existentialism in Demir Özlü's novels
SİNAN KAYTANCILAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKNUR TATAR KIRILMIŞ
- Demir Özlü insan ve eser
Demir Özlü- Human and work
SEVDA GEÇEN
Doktora
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıArdahan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEDİ AŞKAROĞLU