Iğdır yöresinde insan ve sığırlarda Cryptosporidium türlerinin mikroskobik ve moleküler yöntemlerle araştırılması
Investigation of Cryptosporidium species in humans and cattle in the Iğdır region using microscopic and molecular methods
- Tez No: 1008515
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP TAŞ CENGİZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Parazitoloji, Parasitology
- Anahtar Kelimeler: Cryptosporidium spp, Iğdır, İnsan, Sığır, Moleküler Karakterizasyon, Kinyoun Asit-Fast Boyama, Cryptosporidium spp, Iğdır, Human, Cattle, Molecular Characterization, Kinyoun Acid-Fast Staining
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Parazitoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Iğdır yöresinde insan ve sığırlarda cryptosporidiosis sıklığını belirlemek, Cryptosporidium türleri ve alt tiplerini saptamak ve insanlardaki klinik bulgular ile cryptosporidiosis arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapıldı. Çalışma, 01.07.2024-01.11.2025 tarihleri arasında yürütüldü ve çalışmaya Iğdır yöresinde Dr. Nevruz Erez Devlet Hastanesine başvuran 18-85 yaş aralığında, gastrointestinal şikayeti olan 200 hasta (hasta grubu), sağlıklı 100 birey (kontrol grubu) ve Iğdır merkez ve bazı ilçelerinde yetiştirilen 300 sığır dahil edildi. İnsan ve sığırlardan alınan dışkı örnekleri Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı Araştırma Laboratuvarında Kinyoun asit-fast boyama ve moleküler yöntemler ile değerlendirildi. Boyama yöntemi ile gastrointestinal şikayeti olan hastaların 2'sinde (%1), sığırların 36'sında (%12) Cryptosporidium spp. ookistlerine rastlandı. Nested-PCR yöntemi ile gastrointestinal şikayeti olan hastaların 4'ünde (%2), sığırların 54'ünde (%18) pozitiflik saptandı. Hem boyama yöntemi hem de Nested-PCR yöntemi ile kontrol grubuna dahil edilen bireylerin hiçbiri pozitif bulunmadı. Hasta grubunda en sık görülen klinik belirti karın ağrısı (%9.5) ve halsizlik (%10) oldu. C. parvum pozitif ve negatif olan hastalar karşılaştırıldığında halsizlik (p<0.035) ve karın ağrısı (p<0.035) ile parazit sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlendi. SSU rRNA gen bölgesinin sekans analizi sonucunda insan örneklerinin tamamının Cryptosporidium parvum olduğu (4/4); sığır örneklerinin ise 48'inin (%88.9) C. parvum, 3'ünün Cryptosporidium bovis (%5.6), 3'ünün ise Cryptosporidium ryanae (%5.6) olduğu tespit edildi. Yaşa bağlı dağılımda, 0-6 aylık olan sığırların tamamında (48/48) C. parvum saptandı. GP60 gen bölgesinin sekans analizi sonuçlarına göre buzağı ve insan izolatlarının tamamının IIa alt tip ailesine ait olduğu belirlendi. Sonuç olarak, Iğdır yöresinde hem insanlarda hem de hayvanlarda cryptosporidiosis'e sebep olan etkin türün C. parvum olduğu saptandı. Cryptosporidiosis'in yayılmasının önlenmesi, etkin kontrol stratejilerinin geliştirilmesi ve olası zoonotik kaynakların doğru biçimde tanımlanabilmesi için yalnızca etkenin varlığının belirlenmesinin yeterli olmadığı; Cryptosporidium türlerinin moleküler düzeyde tiplendirilmesinin bilimsel çalışmalarda kritik öneme sahip olduğu bu çalışma ile bir kez daha ortaya konuldu. Ayrıca, Cryptosporidium spp. teşhisinde kullanılan moleküler yöntemin Kinyoun asit-fast boyama yöntemine göre daha hassas olduğu görüldü.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the prevalence of cryptosporidiosis in humans and cattle in the Iğdır region, to identify Cryptosporidium species and subtypes, and to evaluate the relationship between clinical findings in humans and cryptosporidiosis. The study was conducted between July 1, 2024, and November 1, 2025, and included 200 patients aged 18–85 years with gastrointestinal complaints who presented to Dr. Nevruz Erez State Hospital in the Iğdır region (patient group), 100 healthy individuals (control group), and 300 cattle raised in Iğdır city center and some districts. Fecal samples taken from humans and cattle were evaluated using Kinyoun acid-fast staining and molecular methods at the Research Laboratory of the Department of Parasitology, Faculty of Medicine, Van Yüzüncü Yıl University. Using the staining method, Cryptosporidium spp. oocysts were detected in 2 (1%) of the patients with gastrointestinal complaints and in 36 (12%) of the cattle. Nested-PCR revealed positivity in 4 (2%) patients with gastrointestinal complaints and in 54 (18%) cattle. None of the individuals in the control group tested positive using either the staining or Nested-PCR methods. The most frequent clinical symptoms in the patient group were abdominal pain (9.5%) and weakness (10%). A statistically significant correlation was found between weakness (p<0.035) and abdominal pain (p<0.035) and parasite frequency when comparing C. parvum positive and negative patients. Sequence analysis of the SSU rRNA gene region revealed that all human samples were Cryptosporidium parvum (4/4) whereas, 48 (88.9%) were C. parvum, 3 were Cryptosporidium bovis (5.6%), and 3 were Cryptosporidium ryanae (5.6%) from cattle samples. In the age-dependent distribution, C. parvum was detected in all (48/48) cattle aged 0-6 months. According to the results of the sequence analysis of the gp60 gene region, all calf and human isolates were determined to belong to the IIa subtype family. Consequently, it was determined that the causative species of cryptosporidiosis in both humans and animals in the Iğdır region is C. parvum. This study once again demonstrated that simply identifying the causative agent is not sufficient for preventing the spread of cryptosporidiosis, developing effective control strategies, and accurately identifying potential zoonotic sources; molecular-level typing of Cryptosporidium species is of critical importance in scientific studies. Furthermore, it was found that the molecular method used in the diagnosis of Cryptosporidium spp. is more sensitive than the Kinyoun acid-fast staining method.
Benzer Tezler
- Iğdır yöresinde insan ve sığırlarda Giardia duodenalis'in mikroskobik ve moleküler yöntemler ile araştırılması
Investigation of Giardia duodenalis in humans and cattle in the Iğdır region using microscopic and molecular methods
BERFİN GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ParazitolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiParazitoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN AYAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHMİ YILDIZ
- Iğdır yöresinde insan ve sığırlarda Blastocystis subtiplerinin araştırılması
Investigation of Blastocystis subtypes in humans and cattle in the Iğdır region
ASYA GÜNDEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ParazitolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTıbbi Parazitoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN AYAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHMİ YILDIZ
- Iğdır yöresinde insan, koyun ve sığırlardan elde edilen cystic Echinococ örneklerinin mt-CO1 ve NAD5 gen bölgelerinin moleküler karakterizasyonu
Molecular characterization of mt-CO1 and NAD5 gene regions of cystic Echinococci obtained from human, sheep and cattle in Iğdır province
MUHAMMED YASUL
Doktora
Türkçe
2025
ParazitolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiParazitoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN YILMAZ
- Iğdır yöresinde organik arıcılık ve bal üretim anlayışı
Organic beekeeping and honey production approach in Iğdir regio
FATİH ARAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Besin Hijyeni ve TeknolojisiIğdır ÜniversitesiOrganik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAŞARAN KARADEMİR
- Iğdır yöresinde yetiştirilen mısırın (Zea mays L.) tanedeki besin elementi düzeyinin toprak ve tane analizleriyle değerlendirilmesi
The evaluation of the nutritional element level in the grain of corn (Zea mays L.) growed in Iğdir region by soil and grain analysis
GİZEM AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatAkdeniz ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİ TOLAY