Geri Dön

Milliyetçiliğin doğuş teorileri bağlamında Alaş Orda hareketi

The Alaş Orda movement in the context of theories on the origins of nationalism

PDF İndir

  1. Tez No: 1008779
  2. Yazar: ERDEM YILMAZ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NASUH USLU
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
  6. Anahtar Kelimeler: Alaş Orda, Miroslav Hroch, Milliyetçilik Teorileri, Kimlik İnşası, Kazak Entelektüelleri, Alash Orda, Miroslav Hroch, Nationalism Theories, Identity Construction, Kazakh Intelligentsia
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Ulusarası İlişkiler Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez çalışması, 20. yüzyılın başlarında Çarlık Rusyası'nın sömürge yönetimi altındaki Kazak bozkırlarında ortaya çıkan Alaş Orda hareketini, modern ulusçuluk teorileri ve Miroslav Hroch'un karşılaştırmalı tarihsel sosyoloji yöntemi çerçevesinde derinlemesine analiz etmektedir. Çalışmanın temel amacı, Alaş Orda'yı yalnızca bir siyasi organizasyon olarak değil, aynı zamanda yapısal bir uluslaşma süreci ve kimlik inşası projesi olarak değerlendirmektir. Bu bağlamda, Batı merkezli ulusçuluk literatüründe yer alan modernist, etno-sembolcü ve primordiyalistik yaklaşımlar, Kazakistan'ın özgün sosyo-politik koşullarıyla harmanlanarak tartışılmıştır. Tezin teorik zemininde, Ernest Gellner ve Benedict Anderson gibi modernistlerin ulusu bir“icat”veya“endüstriyel ihtiyaç”olarak gören yaklaşımları, Anthony D. Smith'in etno-sembolcü perspektifiyle dengelenmiştir. Yapılan analizler, Alaş Orda hareketinin boş bir levha (tabula rasa) üzerine kurulmadığını, aksine Kazak halkının“şecere”(soy kütüğü), sözlü edebiyat geleneği ve yerel hukuk (adat) gibi derin etnik köklerine dayandığını ortaya koymaktadır. Alaş aydınları, sömürge baskısı altında pasifleşmiş bu kadim kimliği; gazete, parlamento ve anayasal özerklik gibi modern siyasi araçlarla yeniden aktive ederek“dönüştürücü”bir rol üstlenmişlerdir. Araştırmanın odağını oluşturan Miroslav Hroch'un üç aşamalı (A, B ve C) ulusal uyanış modeli, Alaş Orda'nın gelişimini anlamak için temel analitik araç olarak kullanılmıştır.“A Fazı”(Akademik İlgi), Kazak aydınlarının folklor ve dil çalışmalarını;“B Fazı”(Yurtsever Propaganda), Qazaq gazetesi ve benzeri yayınlar aracılığıyla ulusal bilincin kitlelere yayılmasını;“C Fazı”(Kitlesel Hareket) ise 1917 devrimleri sonrası ilan edilen özerklik ve kurulan hükümet sürecini temsil etmektedir. Ancak Kazakistan'ın endüstrileşme düzeyi ve burjuva sınıfının eksikliği, hareketi Hroch'un tipolojisinde“Gecikmiş Tip”ile“İsyancı Tip”arasında hibrit bir konuma yerleştirmektedir. Sonuç olarak, Alaş Orda'nın 1920'de Bolşevik yönetim tarafından tasfiye edilmesi bir başarısızlık değil, bir“paradoksal başarı”olarak değerlendirilmelidir. Hareket, fiziksel olarak sona ermiş olsa da Sovyet dönemi Kazakistan'ının sınırlarının çizilmesinde ve modern Kazak kimliğinin entelektüel çerçevesinin belirlenmesinde kurucu rol oynamıştır. Günümüz bağımsız Kazakistan'ı, Alaş aydınlarının inşa ettiği bu tarihsel ve kültürel mirasın üzerine yükselmektedir.

Özet (Çeviri)

This thesis provides a comprehensive analysis of the Alash Orda movement, which emerged in the Kazakh steppe in the early 20th century under the colonial rule of Tsarist Russia, through the lens of modern nationalism theories and Miroslav Hroch's comparative historical sociological framework. The primary objective of this research is to evaluate Alash Orda not merely as a temporary political entity but as a structural process of nation-building and identity construction. In this regard, the study bridges the gap between Eurocentric theories of nationalism and the unique socio-political dynamics of Central Asia. The theoretical framework explores the ontological tension between modernist approaches -which define nations as“imagined communities”(Anderson) or“by-products of industrialization”(Gellner)- and the ethno-symbolic perspective of Anthony D. Smith. The findings suggest that Alash nationalism was rooted in a pre-existing“ethnie,”characterized by a strong collective memory of genealogy (shezhire), customary law, and oral traditions. Rather than“inventing”a new identity, Alash intellectuals performed a“modernist transformation,”utilizing modern instruments such as print media, political parties, and parliamentary democracy to mobilize a passive ethnic community into a modern nation. Miroslav Hroch's three-phase model (A, B, and C) for“small nations”serves as the core analytical structure of the study. Phase A (Academic Interest) describes the period where Kazakh scholars collected linguistic and folkloric data. Phase B (Patriotic Agitation) highlights the role of the intelligentsia, particularly through the Qazaq newspaper, in disseminating national consciousness. Phase C (Mass Movement) represents the political culmination following the 1917 revolutions, leading to the declaration of Alash Autonomy. However, due to the lack of an industrial base and a local bourgeoisie, the movement represents a“hybrid type,”blending features of Hroch's“delayed”and“insurrectionary”typologies. The study concludes that although the Alash Orda government was physically dismantled by the Bolsheviks in 1920, it achieved a“symbolic victory.”The intellectual framework, territorial boundaries, and linguistic standards established by the Alash leadership provided the vital infrastructure for the subsequent Kazakh Soviet Republic and, eventually, modern independent Kazakhstan. The movement remains the foundational spirit of contemporary Kazakh statehood.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    125030

    A Divisive history: Serb, Croat and Bosniak nationalism in post-war Bosnia and Herzegovina history textbooks

    Bölücü bir tarih: Savaş sonrası Bosna-Hersek`teki tarih kitaplarında Sırp, Hırvat ve Boşnak milliyetçiliği

    SELMA SABANOVİC

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2002

    TarihBoğaziçi Üniversitesi

    PROF. DR. YEŞİM ARAT

  2. Tez No

    204720

    The alevi community in Turkey after 1980: An evaluation of political group boundaries in the context of ethnicity theories

    1980 sonrası dönemde Türkiye'de aleviler: Politik grup sınırlarının etnisite teorileri bağlamında değerlendirilmesi

    ALİ MURAT İRAT

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2006

    Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. PINAR AKÇALI

  3. Tez No

    874236

    Identity disassociation from historically embedded culture and identity- a comparison between de- Chineselized Taiwanese identity and de-Islamized Turkish identity

    Tarihsel olarak yerleşmiş kültür ve kimlikten arınma- Tayvan'da Çin kimliğinden uzaklaşma ile Türkiye'de Müslüman kimliğinden uzaklaşma arasında bir karşılaştırma

    TING -YA HSU

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Bölge Çalışmaları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AHMET NURİ YURDUSEV

  4. Tez No

    1006082

    İran'ın ABD dış politikası 2005-2020

    Iran's US foreign policy 2005-2020

    MOHAMMADREZA PASHAYI

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Uluslararası İlişkilerSüleyman Demirel Üniversitesi

    Avrupa Birliği Çalışmaları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TİMUÇİN KODAMAN

  5. Tez No

    161939

    The interplay between Turkish and Hungarian nationalism: Ottoman Pan-Turkism and Hungarian Turanism (1890-1918)

    Türk ve Macar milliyetçiliği arasındaki etkileşim: Osmanlı Pan-Türkçülüğü ve Macar Turancılığı (1890-1918)

    ALAADDİN OĞUZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2005

    SosyolojiOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. CEYLEN TOKLUOĞLU

Geri Dön