Performatif mekan anlatılarının teatralliği üzerine barthesyen yapı çözümünün araçsallaştırılması
Instrumentalization of barthesian deconstruction on the theatricality in performative space narratives
- Tez No: 1008928
- Danışmanlar: PROF. DR. MUZAFFER TOLGA AKBULUT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Mimarlık, Performing and Visual Arts, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Mimari, Mimari analiz, Mimari düşünce, Mimari kavrayış, Mimari mekan, Mimari söylemler, Mimari tasarım, Mimarlar, Mimarlık, Mimarlık kuramı, Architectural, Architectural analysis, Architectural thinking, Architectural understanding, Architectural space, Architectural discourses, Architectural design, Architects, Architecture, Architectural theory
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mimarlık, sanat ve bilim arasında süregelen ontolojik gerilim, semantik araçlar kullanılarak analiz edilmektedir. Bu analiz, çoklu kodlama ve performatif mekan arasındaki ilişkinin teatral anlamını tanımlamak için sistematik ve izlenebilir bir çerçevenin eksikliğinden kaynaklanan literatürdeki boşluğu ele almaktadır. Çalışma performatif mekan anlatılarını içeren iki kitabın, 20. yüzyıl tiyatro teoremlerini ve oyuncu yetiştirme yöntemlerini içeren diğer iki kitapta karşılıkları Roland Barthes'ın Yapısal Anlatı Analizi aracılığyla sorgulanmaya açılmıştır. Performatif mekan anlatıları olarak Mimarlık ve Kopma ile Thinking Architecture kitapları seçilirken, teatrallikleri üzerine yapılan tartışma Bertolt Brecht ve Konstantin Stanislavski'nin kuramları ile sürdürülmüştür. Niteliksel Araştırma Yöntemi'nin fenomenolojik deseninden faydalanılarak geliştirilen Barthes'ın Yapısal Anlatı Analizi metodolojisini benimsenmiş ve üçlü operasyon (Kesitleme-Döküm-Düzenleme) etrafında yapılandırılmış çalışma, disiplinler arası üçgenleme yoluyla doğrulanmış ve MAXQDA ortamında görselleştirilmiştir. Kesitleme fazında, Tschumi'nin metni Brecht'in epik tiyatro ilkelerine dayanan teorik düğümler altında, Zumthor'un metni ise Stanislavski'nin Yaratıcı Oyuncu Sistemi ilkeleri doğrultusunda tasniflenmiş ve anlam birimlerine ayrılmıştır. Bu birimler, literatürden türetilen ve yazar ile danışmanı arasında konsensüs yoluyla güvenilirliği sağlamak için yinelemeli olarak geliştirilen bir kodlama tablosu kullanılarak kapalı (tümdengelimli) kodlama ile analiz edilmiştir. Döküm fazında, bu anlam birimleri Barthes'ın beş kodunu kullanarak açık (tümevarımsal) kodlama yoluyla yeniden yorumlanmış, kodlar, alt kodlar ve üretken terimler elde edilmiştir. Düzenleme fazında, kodlar arasındaki dağılım ve ilişkiler, değerlendirici ve çıkarımcı anlam katmanlarına sahip olan anlatıların mekansal konfigürasyonu içinde tematize edilmiştir. Çalışmanın bulguları göstermiştir ki, Parc de La Villette ve Therme Vals için gerçekleştirilen ortak kodlamadan Barthes'ın kodları, karşılaştırılabilir bir transdisipliner araç haline dönüşmekte ve geçirgenliğe hizmet etmektedir. Parc de la Villette için eylemlilik ve simgesellik baskın anlatı taşıyıcıları olarak analiz edlirken, Therme Vals için yorumcu ve simgesellik baskın gelmiştir.
Özet (Çeviri)
The ongoing ontological tension between architecture, art, and science is analyzed using semantic tools. This analysis addresses a gap in the literature arising from the lack of a systematic and traceable framework to define the theatrical meaning of the relationship between multi-coding and the performative field. In the study, two books containing performative spatial narratives are interrogated, through Roland Barthes's Structural Narrative Analysis, in relation to their counterparts in two other books that address twentieth-century theatre theories and actor training methods. While Architecture and Disjunction and Thinking Architecture were selected as performative spatial narratives, the discussion of their theatricality was pursued through the theories of Bertolt Brecht and Konstantin Stanislavski. Benefiting from the phenomenological design of the Qualitative Research Method, the study adopted Barthes's Structural Narrative Analysis methodology and, structured around a triple operation (Segmentation–Inventory–Structuring), was validated through interdisciplinary triangulation and visualized in the MAXQDA environment. In the Segmentation phase, Tschumi's text was classified into theoretical nodes based on the principles of Brecht's epic theatre, whereas Zumthor's text was categorized and divided into meaning units in line with the principles of Stanislavski's Creating Actor System. These units were analyzed through closed (deductive) coding using a coding table derived from the literature and iteratively developed to ensure reliability through consensus between the author and the supervisor. In the Inventory phase, these meaning units were reinterpreted through open (inductive) coding using Barthes's five codes, and codes, subcodes, and productive terms were obtained. In the Structuring phase, the distribution and relationships among the codes were thematized within the spatial configuration of the narratives, which contain evaluative and inferential layers of meaning. The results of the study show that, through the shared coding conducted for Parc de La Villette and Therme Vals, Barthes's codes become a comparable transdisciplinary tool and serve permeability. While agency and symbolicity were analyzed as dominant narrative carriers for Parc de la Villette, for Therme Vals, the hermeneutic and symbolic codes proved dominant.
Benzer Tezler
- Bedensel bir kırılganlık olarak uyku ve mekansal anlatıları
Sleep as vulnerability of the body and its spatial narratives
ŞADİYE YAĞMUR DURAK
- The cinematic metropolis: Producing, performing, and consuming New York City in romantic comedies
Sinematik metropol: Romantik komedilerde New York Şehri'nin üretimi, deneyimlenmesi ve tüketimi
EYLÜL ÇİSEM UÇAR GÖKMEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Amerikan Kültürü ve EdebiyatıBaşkent ÜniversitesiAmerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEFNE TUTAN
- Creative strength vs. tragic alienation: A comparativepostcolonial analysis of Chimamanda Ngozi Adichie'sAmericanah and Kamila Shamsie's Home Fire
Yaratıcı güç ve trajik yabancılaşma: Chimamanda Ngozi Adichie'nin Americanah ve Kamila Shamsie'nin Home Fire eserlerinin karşilaştirmali postkolonyal analizi
MARWAH QAYSSAR ABDULRAHEEM KUZUOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
İngiliz Dili ve EdebiyatıKarabük Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZKAN KIRMIZI
- Employing Grids: A Discursive Account of Spatial and Performative Skills
Gridi Çalıştırmak: Mekânsal Ve Performatif Becerilerin Tartışılması
HATİCE CANSU CÜRGEN GÜRPINAR
Doktora
İngilizce
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN LÜTFÜ KAHVECİOĞLU
- Beyond ( post- ) critical architecture: A realist perspective
( Post- ) critical mimarının ötesinde: Realist bir perspektif
MOHAMMAD AZAD KANAANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. FAZİLET YURDANUR DÜLGEROĞLU YÜKSEL
