Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin bireysel özelliklere özgü farklılıkları yönetme stratejileri: Durum çalışması
School administrators' strategies for managing individual differences based on teachers' perceptions: A case study
- Tez No: 1008972
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAMİT ÖZEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada, okul yöneticilerinin bireysel özelliklere özgü farklılıkları yönetme stratejilerinin öğretmen algılarına dayalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada farklılık yönetimi yaklaşımına yönelik; eşitlik, sosyal adalet, kapsayıcılık ve kültürel farkındalık kavramlarını merkeze alarak mikro düzeyde geliştirilen farklılık yönetimi stratejileri belirlenmiştir. Çalışmada belirlenen stratejilerle yönetsel pratiklerin dayandığı değerler, tutumlar ve uygulamalar arasındaki ilişki derinlemesine incelenmiştir. Yöntem: Çalışma, nitel araştırma yaklaşımlarından bütüncül tek durum desenine dayanmaktadır. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt, kartopu ve maksimum çeşitlilik örneklemesiyle seçilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, farklı sosyoekonomik ve kültürel bağlamlarda görev yapan 26 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, görüşmeler ortalama 76 dakika sürmüş ve ses kayıtları deşifre edilerek alan notlarıyla desteklenmiştir. Öğretmenlerin okul yöneticilerinin bireysel özelliklere özgü farklılık yönetimi görüşleri içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular: Analiz sonucunda, okul yöneticilerinin bireysel özelliklere özgü farklılıklara ilişkin yönetim stratejilerinin altı temel tema altında biçimlendiği belirlenmiştir. Bu temalar; eşitlik, sosyal adalet, kapsayıcılık, kültürel farkındalık, süreç ve beklenti olarak kategorize edilmiştir. Eşitlik temasında“Öğrencilere Sunulan Fırsatlar”,“Öğretmenlere Sunulan Fırsatlar”ve“Sosyopolitik Faktörler”alt temaları belirlenmiştir. Sosyal adalet temasında;“Okulda Dağıtım Adaletine Dönük Uygulamalar”ve“Adil Kaynak Politikaları”alt temaları ortaya çıkmıştır. Kapsayıcılık temasında;“Kapsayıcı Uygulamalar ve Politikalar”ve Dezavantajlı Gruplar“ alt temaları belirlenmiştir. Kültürel farkındalık temasında; ”Kültürel Farkındalık Stratejileri“ ve ”Çatışma Yönetimi ve Kriz Durumları“ alt temaları saptanmıştır. Süreç temasında; ”Yönetsel Süreçte Algılanan Etki ve Sonuçlar“, ”Eğitsel Süreçte Algılanan Etki ve Sonuçlar“, ”Farklılık Yönetimi ve Toplumsal Eşitsizlik ilişkileri“ alt temaları ortaya çıkmıştır. Beklenti temasında ise; ”İlke ve Değer Yönelimli Beklentiler“, ”Liderlik, Profesyonellik ve Duygusal Denge Beklentileri“ ve ”Öğretimsel Beklentiler" alt temaları belirlenmiştir. Sonuç ve Öneriler: Elde edilen bulgular, yöneticilerin çoğunlukla bireysel farklılıklara ilişkin farkındalığa söylem düzeyinde sahip olduklarını göstermiştir. Uygulamada ise okul yöneticilerinin; yapısal engeller, bürokratik unsurlar ve liyakat dışı politikalar nedeniyle bu farkındalığı somut stratejilere dönüştürmede güçlük yaşadıkları görülmüştür. Özellikle eşitlik uygulamalarında kaynak ve görev dağılımında adalet algısı, sosyal adalet bağlamında dezavantajlı gruplara yönelik yönetsel duyarlılık, kapsayıcılıkta riskten kaçınma ve statü odaklı yönelimlerin sınırları ve kültürel farkındalıkta baskın kültürün eritici etkileri ön plana çıkmıştır. Araştırma sonucunda, okul yöneticilerinin bireysel farklılıkları etkin biçimde yönetebilmesi için çeşitli stratejiler vurgulanmıştır. Ayrıca bu süreçte yönetsel kapasitenin, etik duyarlılığın, kültürel ve öğretimsel yetkinliğin birlikte geliştirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Bu doğrultuda çalışma, eğitim örgütlerinde eşitlik, sosyal adalet, kapsayıcılık ve kültürel farkındalık kavramlarını birleştiren bütüncül bir Adalet Temelli Bağlamsal Farklılık Yönetimi yaklaşımı önermektedir. Araştırmada; adalet ve kapsayıcılık temelli uygulamaları çağcıl dijital teknolojilerle bütünleştiren, liyakate dayalı, etik ve bağlama duyarlı bir liderlik anlayışı geliştirilmesi yönünde özgün öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Purpose: This study aims to examine school administrators' strategies for managing differences based on individual characteristics, based on teachers' perceptions. The study identified diversity management strategies developed at the micro level, centering on the concepts of equality, social justice, inclusiveness, and cultural awareness. The relationship between the values, attitudes, and practices underlying managerial practices and the strategies identified in the study was examined in depth. Method: The study is based on the holistic single-case design from qualitative research approaches. Participants were selected using criterion, snowball, and maximum diversity sampling from purposive sampling methods. The study group consists of 26 teachers working in different socioeconomic and cultural contexts. Semi-structured interviews were conducted during the data collection process. The interviews lasted an average of 76 minutes and were transcribed from audio recordings and supported by field notes. The teachers' views on the management of differences specific to the individual characteristics of school administrators were analyzed using content analysis. Results: The analysis revealed that school administrators' management strategies regarding individual differences were structured under six main themes. These themes were categorized as equality, social justice, inclusiveness, cultural awareness, process, and expectations. The theme of equality included the sub-themes of“Opportunities Offered to Students,”“Opportunities Offered to Teachers,”and“Sociopolitical Factors.”The theme of social justice included the sub-themes of“Practices Aimed at Distributive Justice in Schools”and“Fair Resource Policies.”In the theme of inclusiveness, the sub-themes“Inclusive Practices and Policies”and“Disadvantaged Groups”were identified. In the theme of cultural awareness, the sub-themes“Cultural Awareness Strategies”and“Conflict Management and Crisis Situations”were identified. In the process theme, the sub-themes“Perceived Impact and Outcomes in the Management Process,”“Perceived Impact and Outcomes in the Educational Process,”and“Relationships between Diversity Management and Social Inequality”emerged. In the expectation theme, the following sub-themes were identified:“Principle and Value-Oriented Expectations,”“Leadership, Professionalism, and Emotional Balance Expectations,”and“Teaching Expectations.”Conclusions and Suggestions: The findings obtained show that most administrators possess awareness of individual differences at the level of discourse.In practice, however, school administrators were found to experience difficulties in translating this awareness into concrete strategies due to structural barriers, bureaucratic elements, and non-merit-based policies.Particularly in equality practices, the perception of justice in the distribution of resources and tasks,managerial sensitivity towards disadvantaged groups in the context of social justice, risk avoidance in inclusiveness, the limits of status-oriented orientations, and the assimilative effects of the dominant culture in culturalawareness have come to the fore. The research highlights various strategies for school administrators to effectively manage individual differences. Furthermore, it was determined that managerial capacity, ethical sensitivity, and cultural and pedagogical competencemust be developed together in this process. In this regard, the study proposes a holistic Justice-Based Contextual Diversity Management approach that combines the concepts of equality, social justice, inclusiveness, and culturalawareness in educationalorganizations. The research presents original proposals for developing a merit-based, ethical, and context-sensitive leadership approach that integrates justice and inclusivity-based practices with contemporary digital technologies.
Benzer Tezler
- Sosyal yapılandırmacılık bağlamında okulun kimlik inşası: Bir Temellendirilmiş kuram çalışması
School's identity construction in the context of social constructivism: A Grounded theory study
SU ERTÜRK
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERKAN KOŞAR
- İlköğretim okulu yöneticilerinin tükenmişlik düzeyleri ve okul kültürü algıları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi (İstanbul ili örneği)
The evaluation of the relation between primary school principal's burnout and school culture (Case of İstanbul)
NURDAN ITIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEFER ADA
- Okul yöneticilerinin değer temelli liderlik özelliklerinin öğretmen algıları ve görüşlerine göre incelenmesi
Examining the value-based leadership characteristics of school administrators according to teachers' perceptions and opinions
EMİNE TUNÇER GÜNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONER DOĞAN
- İlköğretim okullarında öğretmen algılarına göre yöneticilerin farklılıkları yönetimi becerileri ile değişime dirençleri arasındaki ilişki
The relationship between difference management skills of administrators and their resistance to change with respect to teacher perception at primary schools
GÖKHAN ÇAKO
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DEMİRALİ YAŞAR ERGİN