Büyük Şehirlerde Kentsel Yayılmanın Çevresel Etkilerinin İrdelenmesi
Investigating the environmental impacts of urban sprawl in large cities
- Tez No: 1009067
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FADİM YAVUZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Adana, Büyük Şehirler, Çevresel Etkiler, Kentsel Yayılma, Sürdürülebilir Gelişme, Kayseri, Konya, Adana, Environmental Impacts, Kayseri, Konya, .Large Cities, Sustainable Development, Urban Sprawl
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kentsel yayılma, özellikle büyük şehirlerin en önemli gelişme sorunlarından biri olarak son dönemlerde literatürde doğal alanları tehdit eden ve sürdürülebilir kentsel gelişmeye karşı bir sorun olarak popülerlik kazanmıştır. Düşük yoğunluklu, düzensiz, araç odaklı ve kontrolsüz mekânsal büyüme biçimiyle ortaya çıkan kentsel yayılma; tarım alanları, ormanlık alanlar, sulak alanlar ve diğer doğal alanlar üzerinde baskı oluşturarak bu alanların yok olmasına neden olmaktadır. Büyük şehirler, üretim, ticaret ve kültür merkezi olmaları nedeniyle nüfus ve faaliyet yoğunluğunun daha fazla olduğu, bu nedenle daha hızlı yayılan ve dolayısıyla etkileri daha büyük, yönetilmesi zor yerleşimlerdir. Literatürde metropoliten alanlarda kentsel yayılmayı karşılaştırmalı olarak inceleyen çalışmaların sınırlı olması, bu araştırmayı önemli kılmaktadır. Tez kapsamında, kentsel yayılma olgusunun sebep ve sonuç bağlamında çevresel etkilerinin Türkiye genelinde daha iyi anlaşılması amacıyla Adana, Kayseri ve Konya büyük şehirleri ele alınmıştır. Çalışmanın yöntemi, örneklem alanlardaki arazi kullanım/örtüsü değişimlerinin CORINE verileri kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında analiz edilmesine dayanmaktadır. Analizler sonucunda örneklem alanların kentsel alanlardaki yayılma hızı ve mekânsal özellikleri ortaya konulmuş; bu süreçte özellikle kent çeperlerinde bulunan tarım alanları, ormanlık alanlar, sulak alanlar ve diğer doğal alanların büyük ölçüde ortadan kalktığı veya kentsel kullanımlara dönüştüğü belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, örneklem alanlarda kentsel yayılmanın ortaya çıkışı, temel nedenleri ve çevresel sonuçlarını daha özgün ve bütüncül biçimde açıklayabilmek amacıyla ilgili kentlerde uzman görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nicel ve nitel bulgular birlikte değerlendirilmiş, kentsel yayılmanın söz konusu şehirlerde doğal alanlar üzerinde ciddi tahribatlar oluşturduğu tespit edilmiş ve daha sürdürülebilir çözümler üzerine odaklanılmıştır.
Özet (Çeviri)
Urban sprawl has recently gained prominence in the literature as one of the most critical development problems of large cities, as it threatens natural areas and poses a challenge to sustainable urban development. Characterized by low-density, irregular, automobile-oriented, and uncontrolled spatial growth, urban sprawl exerts pressure on agricultural lands, forests, wetlands, and other natural areas, leading to their degradation and loss. Large cities, as centres of production, trade, and culture, experience higher population and activity densities; therefore, they expand more rapidly and become settlements with greater impacts and more complex management challenges. The limited number of comparative studies examining urban sprawl in metropolitan areas in the literature makes this research particularly significant. Within the scope of this thesis, Adana, Kayseri, and Konya metropolitan cities were selected to achieve a better understanding of the environmental impacts of urban sprawl in Turkey in terms of its causes and consequences. The methodology of the study is based on the analysis of land use/land cover changes in the sample areas using CORINE data within a Geographic Information Systems (GIS) environment. As a result of the analyses, the rate and spatial characteristics of urban expansion in the sample areas were revealed; in this process, it was determined that agricultural lands, forest areas, wetlands, and other natural areas—especially those located on the urban fringes—have largely disappeared or have been transformed into urban land uses. Furthermore, expert interviews were conducted in the selected cities to explain the emergence, main drivers, and environmental consequences of urban sprawl in a more comprehensive and context-specific manner. By jointly evaluating the quantitative and qualitative findings, the study concludes that urban sprawl has caused severe degradation of natural areas in the examined cities and greater emphasis has been placed on more sustainable solutions.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Re-thinking the cities in the digital era: An urban living lab concept
Dijital çağda kentleri yeniden düşünmek: Kentsel yaşam laboratuvarı konsepti
ÖZGE ÇELİK YILMAZ
Doktora
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZHAN ERTEKİN
- An assessment of“basin conservation plan”as a tool for ecological resilience of socio-ecological systems: Case of Eğirdir Basin
Sosyo-ekolojik sistemlerin ekolojik dayanıklılığında bir araç olarak“havza koruma planı”nın irdelenmesi: Eğirdir Havzası örneği
EREN ÇAĞDAŞ BİLGİÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİME TEZER
- District-based urban sprawl monitoring and modelling using CA-Markov model: application in two mega cities
İlçe bazlı kentsel yayılma izleme ve CA-Markov model ile modelleme: iki mega şehirde uygulama
ANALI AZABDAFTARI
Doktora
İngilizce
2022
İletişim Bilimleriİstanbul Teknik Üniversitesiİletişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE FİLİZ SUNAR
