Üstün yetenekli öğrencilerde okula bağlılık ve dijital bağımlılık: Aileyle kaliteli zamanın aracı rolü üzerine bir yapısal eşitlik modeli
The mediating role of quality family time in the relationship between digital addiction and school engagement among gifted students
- Tez No: 1009200
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMRE LAÇİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Okul bağlılığı, Çocuklar-üstün yetenekli, İnternet bağımlılığı, School attachment, Child-gifted, Internet addiction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üstün yetenekli bireyler toplumun yaklaşık %2'lik bir dilimini oluşturmaktadır. Teknolojik gelişmelerle birlikte bu bireylerin dijital ortamlara yönelimi artmış ve dijital bağımlılık önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Ancak üstün yetenekli öğrencilerde dijital bağımlılık, aileyle kaliteli zaman ve okula bağlılık değişkenlerini birlikte ele alan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, üstün yetenekli öğrencilerde dijital bağımlılığın okula bağlılık üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide aileyle kaliteli zaman geçirme değişkeninin aracılık rolünü test etmektir. Araştırma, Hatay ilinde bulunan BİLSEM'lerde öğrenim gören 374 üstün yetenekli öğrenci ve ebeveynleri ile yürütülmüştür. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre dijital bağımlılığın aileyle kaliteli zaman geçirme üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğu (β = -.695, p < .001), aileyle kaliteli zaman geçirmenin okula bağlılığı pozitif ve anlamlı olarak yordadığı (β = .541, p < .001) ve dijital bağımlılığın okula bağlılık üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisinin bulunduğu (β = -.437, p < .001) belirlenmiştir. Ayrıca bootstrap analizi sonucunda dolaylı etkinin anlamlı olduğu (β = .484, %95 GA [.290, .680]) tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, aileyle kaliteli zaman geçirme değişkeninin dijital bağımlılık ile okula bağlılık arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü oynadığını göstermektedir. Bu sonuçlar, aile içi etkileşimin güçlendirilmesinin öğrencilerin okula bağlılıklarının artırılmasında önemli bir faktör olabileceğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Gifted individuals constitute approximately 2% of the general population. With the rapid advancement of technology, their engagement with digital environments has increased, making digital addiction an important area of research. However, studies examining digital addiction together with quality family time and school engagement among gifted students remain limited in the literature. The aim of this study is to examine the effect of digital addiction on school engagement among gifted students and to test the mediating role of quality family time within the framework of a structural equation model (SEM). The study was conducted with 374 gifted students attending Science and Art Centers (BILSEM) in Hatay, Türkiye, and their parents. The results of the structural equation model indicated that digital addiction had a significant negative effect on quality family time (β = -.695, p < .001), while quality family time had a significant positive effect on school engagement (β = .541, p < .001). Additionally, digital addiction had a significant negative direct effect on school engagement (β = -.437, p < .001). Bootstrap analysis further revealed a significant indirect effect (β = .484, 95% CI [.290, .680]). These findings indicate that quality family time plays a partial mediating role in the relationship between digital addiction and school engagement. The results suggest that strengthening family interactions may serve as an important protective factor in enhancing school engagement among gifted students.
Benzer Tezler
- Özel yetenekli öğrencilerin okuma alışkanlığına yönelik tutumları ile yazma eğilimleri
Attitudes towards reading habits and writing tendencies of gifted and talented students
DİLEK ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU GÜR ERDOĞAN
- Özel yetenekli öğrencilere yönelik çocuk üniversitesi tutum ölçeği geliştirme çalışması
Developing attitude scale of gifted students towards children's university
ZUHAL TOPÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL KINIK TOPALSAN
- Çeviri dersinde yapılaşma (uygulama sorunları-yöntem önerileri)
Strukturierung im übersetzungsunterricht (probleme der praxis-vorschlage zur methodik)
A. TURGAY KURULTAY
Doktora
Türkçe
1989
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
PROF.DR. ŞARA SAYIN
- 9. sınıf üstün zekâlı öğrencilerin geometri problem çözme stratejileri ve van hiele geometri düşünme düzeyleri ile ilişkilendirilmesi
9th grade gifted students' geometry problem-solving strategies and associated with van hiele geometric thinking levels
MUSTAFA ZEKİ AYDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
MatematikDokuz Eylül Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENK KEŞAN
- Farklılaştırılmış yabancı dil öğretiminin üstün zekalı öğrencilerde erişiye, eleştirel düşünmeye ve yaratıcılığa etkisi
The effect of differentiated foreign language instruction on gifted students' achievment, critical thinking and creativity
AYŞİN KAPLAN SAYI
Doktora
Türkçe
2013
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiÜstün Zekalılar Eğitimi Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SERAP EMİR