İnsan ve yapay zeka tarafından tasarlanan giysilerin yaratıcılık ve estetik açıdan karşılaştırılması
A comparative analysis of aesthetic qualities and creativity in garments designed by humans and artificial intelligence
- Tez No: 1009213
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUĞBA ŞENER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Giyim Endüstrisi, Clothing Industry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Tasarım değeri; estetik haz, özgünlük, fayda ve anlaşılabilirlik gibi boyutları kapsayan, tüketicilerin bir ürüne yönelik geliştirdikleri çok boyutlu algıyı ifade etmektedir. Moda tasarımı süreçlerinde yapay zeka teknolojilerinin kullanımı, tasarımın kaynağına (insan veya yapay zeka) bağlı olarak bu değer boyutlarının tüketiciler tarafından farklı algılanmasına neden olabilmektedir. Özellikle yaratıcılık ve estetik arasındaki denge, yapay zekanın yaratıcı süreçlerdeki yerini belirleyen kritik bir değerlendirme kriteridir. Bu araştırmanın amacı, insan tasarımcılar ile yapay zeka destekli sistemler tarafından tasarlanan giysilerin estetik ve yaratıcılık özelliklerine ilişkin tüketici algılarını karşılaştırmalı olarak incelemektir. Yaratıcılık; özgünlük, fayda ve anlaşılırlık boyutlarıyla ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemi farklı sosyo-demografik özelliklere sahip 259 kadın tüketicidir. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde nicel istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Değişkenlerin faktör yapısını belirlemek için açımlayıcı faktör analizi yapılmış; hipotezlerin test edilmesi için bağımsız örneklemler t-testinden yararlanılmıştır. Analizlerde SPSS programı kullanılmıştır. Bulgular tüketici algılarında estetik ve yaratıcılık boyutlarında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Katılımcılar, insan tasarımcılar tarafından tasarlanan giysileri daha estetik bulurken yapay zeka tarafından tasarlanan giysileri daha özgün olarak değerlendirmişlerdir. Diğer yandan fayda ve anlaşılırlık açısından anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir. Elde edilen sonuçlar yapay zekanın yenilikçi tasarımlar üretme kapasitesine rağmen, estetik değerlendirmelerde tüketicilerin halen insan tasarımcılar tarafından üretilen estetik formları daha cazip bulduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçların, moda tasarımında yapay zeka entegrasyonuna yönelik literatüre ve yaratıcı süreçlerde teknoloji-insan iş birliğini hedefleyen moda profesyonellerine katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Design value refers to the multidimensional perception that consumers develop toward a product, encompassing dimensions such as aesthetic pleasure, novelty, meaningfulness, and communicableness. The use of artificial intelligence technologies in fashion design processes leads consumers to perceive these value dimensions differently depending on the source of the design (human or AI). In this context, the balance between creativity and aesthetics emerges as a critical evaluation criterion shaping the role of artificial intelligence in creative processes. The aim of this study is to comparatively examine consumer perceptions of the aesthetic and creative characteristics of garments designed by human designers versus AI-supported systems. Creativity is conceptualized through the dimensions of novelty, meaningfulness, and communicableness. The study sample consists of 259 female consumers with diverse socio-demographic characteristics. Quantitative statistical methods were employed to analyze the data. Exploratory factor analysis was conducted to determine the factor structure of the variables, and the independent samples t-test was used to test the hypotheses. All analyses were performed using SPSS software. The findings revealed significant differences in consumer perceptions regarding the dimensions of aesthetics and novelty. Participants perceived human-designed clothing as more aesthetic, while attributing greater novelty to AI-designed clothing. On the other hand, no significant differences were found in terms of meaningfulness and communicableness. The findings suggest that, despite AI's capacity to generate novel designs, consumers still perceive aesthetic forms created by human designers as more appealing. The results are expected to contribute to the literature on AI integration in fashion design and to inform fashion professionals seeking to foster human–technology collaboration in creative processes.
Benzer Tezler
- Moda tasarımında eko-inovasyon ve 3 boyutlu ekolojik giysi koleksiyon önerisi
Eco-innovation in fashion design and proposal for a 3D ecological clothing collection
AYSUN MOLLA KESOĞLU
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Güzel SanatlarHaliç ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM DEMİR ÖZTÜRK
DOÇ. DR. ZEHRA DOĞAN SÖZÜER
- Yapay zekâ ile tasarlanan moda ürünlerine yönelik tüketici tutumları: Nitel bir araştırma
Consumer attitudes towards fashion products designed with artificial intelligence: A qualitative study
CEREN ÇAKIROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriYalova Üniversitesiİletişim ve Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA CİZMECİ ÜMİT
- Acil servise kardiyak semptomlarla başvuran hastaların EKG' lerini değerlendirmede yapay zeka araçları google gemini advanced, chat GPT-4o ve acil tıp doktorlarının uyumlarının ve tanısal test performanslarının araştırılması
Investigation of artificial intelligence tools google gemini advanced, chat GPT-4o and emergency medicine physicians' compliance and diagnostic test performance in evaluating ECGs of patients presenting to the emergency department with cardiac symptoms
YUSUF MESUT GÖKCEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN AKSEL
- Açıklanabilir yapay zekâ teknikleri ile parkinson hastalık teşhisi
Diagnosis of parkinson's disease with explainable artificial intelligence techniques
TUĞÇE KAÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ONUR OLGUN
- Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içi etkinliklerde yapay zekâ kullanımına ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Investigation of preschool teachers' opinions on the use of artificial intelligence in classroom activities
BEYZA NUR OTURAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMMÜHAN YEŞİL DAĞLI