Serâyî dîvânı sözlüğü (bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
Glossary of Serâyî's dîvân (the concordance and functional glossary)
- Tez No: 1009258
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET KARTAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında XV. yüzyıl sonu Osmanlı sahası şairlerinden Serâyî'ye ait Serâyî Dîvânı, bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, divanda yer alan kelime ve kelime gruplarını sözlük anlamlarının yanı sıra metin içindeki bağlamları ve üstlendikleri işlevler doğrultusunda değerlendirmek; böylece Serâyî'nin şiir dilini, söz varlığını ve dönemin dil özelliklerini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda dîvân metni esas alınarak kelimeler tek tek tespit edilmiş, bağlamlarına göre anlamlandırılmış ve işlevleri belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca Serâyî Dîvânı'nda yer alan arkaik kelimeler, deyimler, atasözleri, kelâm-ı kibarlar, kalıp ifadeler, dua ve beddua unsurları ile dinî ve tasavvufî söylem unsurları incelenmiş; bu unsurların şairin üslubuna ve anlam dünyasına katkısı değerlendirilmiştir. Divanın söz varlığı, Eski Anadolu Türkçesinden Klasik Osmanlı Türkçesine geçiş süreci çerçevesinde ele alınarak dil tarihi açısından taşıdığı önem vurgulanmıştır. Bu yönüyle çalışma, Serâyî'nin şiir dilinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı ve tarihî Türk dili araştırmaları için işlevsel bir sözlük ve bağlamlı dizin sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In this dissertation, the Dîvân of Serâyî, belonging to Serâyî, one of the late fifteenth-century Ottoman poets, is examined through the method of a contextual index and a functional dictionary. The main aim of the study is to analyze the words and word groups found in the divan not only in terms of their dictionary meanings but also with regard to their contextual usage and the functions they assume within the text, thereby revealing Serâyî's poetic language, vocabulary, and the linguistic characteristics of the period. For this purpose, the divan text has been taken as the basis, and the lexical items have been identified individually, interpreted according to their contexts, and analyzed in terms of their functions. In addition, archaic words, idioms, proverbs, aphorisms (kelâm-ı kibar), formulaic expressions, prayers and curses, as well as religious and mystical discourse elements present in the Divan of Serâyî have been examined, and their contributions to the poet's style and semantic world have been evaluated. The vocabulary of the divan has been discussed within the framework of the transition from Old Anatolian Turkish to Classical Ottoman Turkish, and its significance in terms of language history has been emphasized. In this respect, the study aims to contribute to a better understanding of Serâyî's poetic language and to provide a functional dictionary and a contextual index for historical Turkish language studies.
Benzer Tezler
- Manastırlı Sâlih Fâik Dîvânı Sözlüğü (Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük)
Manastirli Sâli̇h Fâi̇k Di̇vani dictionary(context index and functional dictionary)
SARAYİ KÖSEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KEKLİK
- Hasan Sezâyî-i Gülşenî Dîvânı'nda tasavvuf terminolojisinin işlevsel sözlüğü
A concept dictionary of the sufi terminology in the Diwan of Hasan Sezâyî-i Gülşenî
IŞIL ŞİMŞEK ÖRNEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinÜsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. EMİNE YENİTERZİ
- Fehîm-i Kadîm divanı'nın kelime grupları ve dizinli sözlüğü
Word groups and dictionary with index of Fehîm-i Kadîm's divan
BAHAR OSANMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NASRULLAH ÖZSOY
- Cemâlî-i Uşşâkî Dîvânı'nda tasavvuf terminolojisinin işlevsel sözlüğü
A functional dictionary of the sufi terminology in the Divan of Cemâlî-i Uşşâkî
ARZU GÖKÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimÜsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. EMİNE YENİTERZİ
- Ahmed Câvîd'in Gayr-i Menkût Elfâza Mahsûs Lügat'i (İnceleme-karşılaştırmalı metin)
Ahmed Câvîd's Gayr-i Menkût Elfâza Mahsûs Lügat (Rewiew-comparative text)
ŞEYMA NALBANT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN İLKNUR KOÇ KESKİN