Geri Dön

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu farklı alt tipleri/prezentasyonları olan hastaların duygu tanıma, yüz tanıma ve subklinik otistik özellikler açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve yüz ve duygu tanımanın otistik özellikler ile ilişkisi

Comparison of emotion recognition, face recognition and subclinical autistic traits in patients with different subtypes/presentations of Attention Deficit Hyperactivity Disorder with healthy controls, and the relationship between face and emotion recognition and autistic traits

PDF İndir

  1. Tez No: 1009355
  2. Yazar: ASENA ULUSAN BÜLBÜL
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. FİLİZ ÖZDEMİROĞLU
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu, Duygu tanıma, Otizm spektrum bozukluğu, Sosyal biliş, Yetişkinler, Yüz tanıma, Attention deficit and hyperactivity disorder, Emotion recognition, Autism spectrum disorder, Social cognition, Adults, Face recognition
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Yetişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'na (DEHB) sahip bireyler ile yapılan önceki çalışmalar DEHB'li bireylerde yüz duygu tanıma kusuru bulunduğu konusunda hemfikir gibi görünmektedir. Ancak yetişkin bireylerde DEHB alt tipleri ve subklinik otistik özelliklerin yüz ve duygu tanımadaki etkisini araştıran çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı DEHB'nin farklı alt tiplerine sahip hastalar ile sağlıklı kontroller arasında yüz ve duygu tanıma ve subklinik otistik özellikler açısından fark olup olmadığını araştırmak; DEHB'de yüz ve duygu tanıma ile subklinik otistik özellikler arasında ilişki olup olmadığını incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, sözel ve yazılı bilgilendirilmiş onamı alınmış 18 yaşın üstünde olan psikiyatrik komorbiditesi olmayan DEHB tanılı kişiler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Dikkat eksikliği baskın 34 hasta, hiperaktivite/dürtüsellik baskın 12 hasta, bileşik görünümde 54 hasta ve 31 sağlıklı kontrol (SK) olmak üzere toplamda 131 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, komorbiditeleri saptamak amacıyla DSM-IV eksen I tanıları üzerine Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-I) formu, DEHB belirtilerini değerlendirmek için Yetişkinlerde DEHB İçin Tanısal Görüşme – 5 (DIVA-5), Erişkin DEHB Öz Bildirim Ölçeği (ASRS), çocukluk semptomlarını değerlendirmek için Wender Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ), duygu düzenleme ile ilgili belirtileri değerlendirmek için Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form (DDGÖ-16), dürtüsellik özelliklerini değerlendirmek için Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11), otistik özellikleri değerlendirmek için Otizm Spektrum Anketi(OSA), zihin kuramını ve duygu tanımayı değerlendirmek için Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), yüz tanıma değerlendirmesi için Benton Yüz Tanıma Testi (BFRT), duygu tanıma değerlendirmesi için Ekman Duygu Tanıma Bataryası uygulanmıştır. DEHB alt tipleri (dikkat eksikliği tipi, hiperaktivite/dürtüsellik tipi/ bileşik tip) DIVA-5 alt ölçeklerine göre sınıflandırılmıştır. Bulgular: Tüm DEHB alt tipleri, OSA toplam puanı ile sosyal beceri, dikkati kaydırabilme, iletişim ve hayal gücü alt ölçeklerinde kontrollere kıyasla daha yüksek puanlar aldı; yalnızca ayrıntıya dikkat etme boyutunda fark görülmedi. Yüz ve duygu tanıma performansı genel olarak DEHB grubunda belirgin biçimde daha düşüktü: Gözlerden Zihin Okuma, Benton ve Ekman toplam puanları ile üzgün, korkmuş, kızgın ve nötr yüzlerin tanınması anlamlı olarak daha düşük bulundu. DEHB alt tipleri arasında yüz ve duygu tanıma açısından anlamlı fark yoktu. Yüz tanıma becerisi alt tipler arasında değişmemekle birlikte, çocukluk çağı belirtileri ile yüz tanıma arasında negatif ilişki bulundu. Kontrol grubu, özellikle olumsuz duyguları tanımada (üzgün, korkmuş ve kızgın) bileşik ve hiperaktivite/dürtüsellik baskın tiplere göre daha iyi performans gösterirken, dikkat eksikliği baskın tipte olumsuz duyguları tanımada sağlıklı kontrollere göre farklılık saptanmadı. Korelasyon analizleri, DEHB semptom şiddeti ile duygu tanıma performansı arasında ilişki olmadığını, ancak otistik özelliklerin bazı alt boyutlarının (özellikle ayrıntıya dikkat etme) duygu tanımayla ilişkili olduğunu ortaya koydu. Bu alt ölçek Ekman yüz tanıma performansının anlamlı bir yordayıcısı olarak saptandı. Genel olarak, yetişkin DEHB'de artmış otistik özellikler ve bozulmuş yüz/duygu tanıma performansı gözlenmekte; bu bozulmanın alt tip farklılıklarından çok otistik özelliklerin belirli bileşenleriyle ilişkili olduğu görülmektedir. Sonuç: Mevcut çalışma görülebildiği kadarıyla yetişkin DEHB alt tiplerinde yüz ve duygu tanımanın subklinik otistik özellikler ile ilişkisini inceleyen ilk çalışmadır. Yüz tanıma becerilerinin gelişimsel bir kusur olarak çocukluk çağı semptomları ile ilişkili olması, duygu tanıma becerilerinin ise alt tip (bileşik tip ve hiperaktif/dürtüsel tip) ve subklinik otistik özellik düzeyi ile ilişkili olması, DEHB'li bireylerdeki sosyal biliş sorunlarının yalnızca DEHB semptom şiddetiyle değil, eşlik eden subklinik otistik özellikler ve detay odaklı bilişsel işleme tarzıyla yakından ilişkili olduğunun göstergesidir. Yetişkin DEHB'nin klinik değerlendirmesinde alt tiplere özgü sosyal biliş profilleri ve subklinik otistik özelliklerin dikkate alınması, sosyal beceri ve duygu düzenleme odaklı müdahalelerle işlevselliği artırabilir.

Özet (Çeviri)

Objective: Previous studies conducted with adults diagnosed with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) suggest a general consensus regarding the presence of facial emotion recognition deficits in this population. However, research examining the effects of ADHD subtypes and subclinical autistic traits on facial and emotion recognition in adults remains highly limited. The aim of this study is to investigate whether individuals with different ADHD subtypes differ from healthy controls in facial and emotion recognition performance and in subclinical autistic traits, and to examine whether facial and emotion recognition in ADHD are associated with subclinical autistic traits. Materials and Methods: The study was conducted on adults 18 years or older diagnosed with ADHD without psychiatric comorbidities, and provided verbal and written informed consent. A total of 131 participants were included: 34 with predominantly inattentive presentation, 12 with predominantly hyperactive/impulsive presentation, 54 with combined presentation, and 31 healthy controls (HC). Participants completed the Sociodemographic Data Form; the Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis I Disorders (SCID-I) to assess comorbidities; the Diagnostic Interview for ADHD in Adults–5 (DIVA-5) and the Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS) to evaluate ADHD symptoms; the Wender Utah Rating Scale (WURS) for childhood symptoms; the Difficulties in Emotion Regulation Scale–Short Form (DERS-16) for emotion regulation difficulties; the Barratt Impulsiveness Scale–11 (BIS-11) for impulsivity traits; the Autism Spectrum Quotient (AQ) for autistic traits; the Reading the Mind in the Eyes Test (RMET) for theory of mind and emotion recognition; the Benton Facial Recognition Test (BFRT) for facial recognition; and the Ekman Affect Recognition Battery for emotion recognition. ADHD subtypes (predominantly inattentive, predominantly hyperactive/impulsive, and combined) were classified according to DIVA-5 subscales. Results: All ADHD subtypes exhibited significantly higher scores than controls on the AQ total score and its subscales of social skills, attention switching, communication, and imagination; no significant difference was observed only in the attention to detail dimension. Facial and emotion recognition performance was significantly lower in the ADHD group overall: RMET, Benton, and Ekman total scores, as well as recognition of sad, fearful, angry, and neutral faces, were found to be significantly lower. There were no significant differences between ADHD subtypes regarding facial and emotion recognition. Although facial recognition ability did not differ across subtypes, a negative correlation was observed between childhood ADHD symptoms and facial recognition. Compared with controls, the combined and hyperactive/impulsive subtypes showed poorer recognition of negative emotions (sad, fearful, angry), whereas the inattentive subtype did not differ from healthy controls in this regard. Correlation analyses revealed no association between ADHD symptom severity and emotion recognition performance; however, certain AQ subscales—particularly attention to detail—were associated with emotion recognition. This subscale emerged as a significant predictor of Ekman facial recognition performance. Overall, adults with ADHD exhibited elevated autistic traits and impaired facial/emotion recognition, and these impairments appeared to be associated more strongly with specific components of autistic traits than with subtype differences. Conclusion: To the best of our knowledge, this is the first study to investigate the relationship between facial and emotion recognition and subclinical autistic traits across adult ADHD subtypes. The association between facial recognition abilities and childhood symptoms suggests a developmental deficit, whereas emotion recognition performance appears to be related to subtype (combined and hyperactive/impulsive) and to the level of subclinical autistic traits. These findings indicate that social cognitive difficulties in individuals with ADHD are linked not only to ADHD symptom severity but also to co-occurring subclinical autistic traits and a detail-focused cognitive processing style. Considering subtype-specific social cognition profiles and subclinical autistic traits in the clinical assessment of adult ADHD may enhance functional outcomes through interventions targeting social skills and emotion regulation.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    396198

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu alt tipleri ve davranım bozukluğu birlikteliğinde oksitosin geni ve oksitosin reseptör gen ilişkisi

    Attention deficit and hyperactivity disorder subtypes and conduct disorder comorbidity oxytocin gene and oxytocin receptör gene relationship

    TUĞBA DONUK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    PsikiyatriEge Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NAZLI BURCU ÖZBARAN

  2. Tez No

    150860

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu alt tipleri ile cinsiyet ve davranışsal özellikler arasındaki ilişkinin klinik dışı bir grupta değerlendirilmesi

    Başlık çevirisi yok

    BERİL TAŞKIN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    PsikiyatriMarmara Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YANKI YAZGAN

  3. Tez No

    740328

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde, internet oyun oynama bozukluğu tanısının varlığının DEHB alt tipleri, hastalık şiddeti, emosyonel, davranışsal sorunlar, sürekli performans test profili üzerindeki etkisi

    Effects of internet gaming disorder on disease subtypes, severity, emotional and behavioral problems and continous performance test profiles in children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder

    EZGİ KARAGÖZ TANIGÖR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    PsikiyatriDokuz Eylül Üniversitesi

    Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYNUR AKAY

  4. Tez No

    360225

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu alt tiplerinde ve tedaviye dirençli olgularda genetik farklılıklar

    Genetic variations among subtypes in attention deficit hyperactivity disorder and treatment resistant cases

    DİLEK ÜNAL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    PsikiyatriHacettepe Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET FATİH ÜNAL

  5. Tez No

    425081

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan 8-15 yaş arası bir grup çocukta dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu alt tipleri ile anksiyete bozuklukları alt tipleri belirtilerinin birlikteliği

    Comorbi̇di̇ty of attenti̇on defi̇ci̇t hyperacti̇ty di̇sorder subtypes wi̇th anxi̇ety di̇sorder subtypes i̇n a group of chi̇ldren aged 8 to 15 years

    FAZİLET SEYİTOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    PsikolojiHasan Kalyoncu Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖMER MÜCAHİT ÖZTÜRK

Geri Dön