Geçicilikten hipergerçekliğe Zaatari mülteci kampı
The Za'atari refugee camp from temporariness to hyperreality
- Tez No: 1009555
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SENEM KAYMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mülteci kampları; savaş, doğal afetler ve siyasi krizler gibi olağanüstü durumlar sonucunda geçici birer çözüm olarak sunulan mekânsal kurulumlardır. Ancak bazı mülteci kamplarının geçiciliği zamanla ortadan kalkar ve sürekli bir hale gelir. Bu geçici süreklilik durumunda ise kamplarda mekâna dair algılar ve yer edim süreçleri yeniden şekillenir. Dahası mekân, mültecinin eski yaşamına bir bağlanma noktası ya da yeni yaşamını yapılandırma sürecinin kendisine de dönüşebilir. Devam eden geçicilik hali, mülteci kamplarının, mülteciler için başlangıçtaki geçici süreklilik durumunun ötesine geçerek yeni bir gerçeklik, başka bir ifadeyle bir hipergerçeklik yaratır. Oluşan hipergerçeklik, mültecinin kamptan önceki yaşamında sürdürdüğü günlük pratiklerin, rutinlerin ve ritüellerin yeniden üretilip taklit edilmesinin bir sonucudur. Mültecinin kampta geçirdiği süre uzadıkça filizlenen ve dönme umudunun kalmadığı ya da ertelendiği bir aşamada ortaya çıkan hipergerçekliğin yarattığı gerilim çalışmanın temel problemidir. Tez çalışmasında, Ürdün'de 2012 yılında kurulan Zaatari Mülteci Kampı'nın geçici bir mekânsal kurulumdan bir süreklilik rejimine dönüşümü incelenmektedir. Tez çalışmasının hipotezi, kampın başlangıçta evrensel standartlarla kurulan düzeninin geçicilik söylemiyle üretilen temsilinin, mültecilerin yeniden düzenleme ve yapım taktikleriyle nasıl aşındırılarak yeniden kurulduğunun Jean Baudrillard'ın simülasyon kuramı ile açıklanabileceğidir. Bu uğurda Zaatari'deki dönüşüm Baudrillard'ın ortaya koyduğu gibi imgenin dört aşamalı simülakra dönüşümü ile okunmaktadır. Yöntem olarak Zaatari Mülteci Kampı üzerine üretilmiş etnografik çalışmalar, tezler, kurumsal raporlar ve makalelerden seçilen beş adet çalışma değerlendirilmiştir. Seçilen kaynaklar kampın mekânsal dönüşümünü, kullanıcı müdahalelerini ve gündelik yaşam pratiklerini ele alma biçimleri açısından karşılaştırılmalı biçimde okunmuştur. Elde edilen bulgular, kontrol edilebilir düzenin mülteciler tarafından içeriden yeniden üretilen bir düzen ile yer değiştirdiğini, Zaatari'nin geçici imgesinin giderek işleyen bir süreklilik haline geldiğini göstermektedir. Ayrıca bulgular Zaatari'deki mültecilerin %80'inin memleketi olan Dera kentine ait mekânsal belleğin kampa pazar yeri, dükkan, kafe ve ev içi düzenlemelerle taşındığını da ortaya koymaktadır. Sonuç olarak tez çalışması, Zaatari'de görünür olan geçicilikten sürekliliğe evrilen mekansal gerçekliğin, Baudrillard'ın simülasyon kuramı bağlamında dört aşamalı bir okuma ile kavranabileceğini ortaya koymaktadır. Ayrıca bu kavramsal okuma yalnızca Zaatari'ye özgü bir betimleme değil, benzer nitelikteki farklı mülteci kamplarının da değerlendirilebilmesinde bir çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Refugee camps are spatial assemblages presented as temporary solutions in the aftermath of extraordinary circumstances such as war, natural disasters, and political crises. Yet, in some cases, the temporariness of refugee camps gradually dissipates and gives way to a more permanent condition. Under this state of temporary permanence, perceptions of space and processes of place-making are reconfigured. Moreover, space may become either an anchor that ties refugees to their former lives or the very medium through which a new life is structured. Prolonged temporariness enables refugee camps to exceed their initial condition and generate a new reality—namely, a hyperreality—for displaced populations. This hyperreality emerges through the reproduction and imitation of the daily practices, routines, and rituals that refugees maintained prior to displacement. The tension produced by this hyperreality, which crystallizes as the duration of camp life extends and return becomes impossible or deferred, constitutes the central problem of this thesis. This thesis examines the transformation of Za'atari Refugee Camp, established in Jordan in 2012, from a temporary spatial installation into a regime of permanence. The study hypothesizes that the camp's initially universal, standards-based order—represented and legitimized through a discourse of temporariness—was gradually eroded and reconstituted through refugees' tactics of reorganization and (re)building, a process that can be explained through Jean Baudrillard's theory of simulation. Accordingly, Za'atari's transformation is interpreted through Baudrillard's four-stage process by which the image becomes simulacral. Methodologically, five key studies on Za'atari Refugee Camp—selected from ethnographic research, theses, institutional reports, and scholarly articles—are examined. These sources are read comparatively with respect to how they address spatial transformation, user interventions, and everyday practices within the camp. The findings indicate that an externally imposed, controllable order has been replaced by an internally reproduced order shaped by refugees, and that Za'atari's image of temporariness has progressively evolved into an operative condition of permanence. Furthermore, the findings reveal that the spatial memory of Daraa—home city of approximately 80% of Za'atari's residents—is carried into the camp through marketplaces, shops, cafés, and domestic spatial arrangements. Ultimately, the thesis demonstrates that the spatial reality visible in Za'atari, evolving from temporariness toward permanence, can be comprehended through a four-stage reading grounded in Baudrillard's simulation theory. This conceptual reading offers not only a case-specific account of Za'atari but also an analytical framework for evaluating other refugee camps with similar characteristics.
Benzer Tezler
- Transition from temporary to permanent habitation: a qualitative exploration of socio-spatial practices in Silivri caravan park
Geçicilikten kalıcılığa doğru bir süreç: Silivri karavan parkı yerleşimcilerinin sosyo-mekansal pratikleri üzerine nitel bir araştırma
İDİL AKKUZU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞALGAMCIOĞLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERRAK KARACA ŞALGAMCIOĞLU
- Allah'a imanın ahlaki boyutu
Moral dimension of faith to God
MUSTAFA ACAR
Doktora
Türkçe
2012
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN TOPRAK
- Suriye'den sığınmacılara yönelik kent güvenliğine ait risk algılarının incelenmesi
Examining the perception of risk of the effects of Syrian refugees to public security
MELİHA SÜMEYRA TOPALAKCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL MUTİOĞLU
- Suriyeli göçmenlerin uyum sorunlarının çözümünde sivil toplum kuruluşlarının rolü: Ankara ili örneği
The role of non-governmental organizations in the solution of integration problems of Syrian migrants: The case of Ankara province
GÖKHAN BODUROĞLU
Doktora
Türkçe
2023
Sosyal HizmetYalova ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP ÇELİK