Soya (Glycine max l.) genotiplerinde uygun su ve imi grubu herbisit dozlarının verim performansı ve morfolojik parametrelere göre belirlenmesi
Determining the yield performance and morphological parameters of appropriate su and imi group herbicide doses in soybean (Glycine max l.) genotypes
- Tez No: 1009560
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RÜSTEM ÜSTÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Islahı ve Genetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, soya (Glycine max L.) yetiştiriciliğinde verim ve kaliteyi sınırlayan en kritik faktörlerden biri olan yabancı otlarla mücadelede kullanılan ALS (asetolaktat sentaz) inhibitörü herbisitlerin etkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada, İMİ (İmidazolinon/Imazamox) ve SU (Sülfonilüre/Klorosulfuron) gruplarına ait herbisitlerin farklı dozları farklı soya genotipleri üzerinde uygulanmış, bitkilerin morfolojik ve verim parametreleri değerlendirilmiştir. Her bir herbisit grubuna ait deneme tesadüf blokları faktöriyel deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak Akdeniz Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma ve Uygulama Arazisinde 2025 yılı yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Antsoy, Turbo, Agroyal, Arısoy ve Lider genotipleri artan dozlarda herbisit uygulamalarına tabi tutulmuş ve genotipler arasında herbisit toleransında istatistiksel olarak önemli farklılıklar tespit edilmiştir. İMİ grubu uygulamalarında doz artışına paralel olarak bitkilerde boy kısalması ve yapraklarda sararma gibi vejetatif stres belirtileri gözlenmiştir. Bununla birlikte, Antsoy çeşidi bu baskıyı tolere ederek gelişimini sürdürmüş, Lider ve Turbo çeşitlerinde ise bitki boyu ve dal sayısı gibi parametrelerde gerilemeler yaşanmasına rağmen yaşam döngüsü tamamlanabilmiştir. SU grubu, genotipler açısından daha yoğun strese ve ölümlere neden olmuştur. Özellikle Agroyal ve Arısoy çeşitlerinde uygulamanın erken dönemlerinden itibaren büyüme noktalarında nekroz ve şiddetli kloroz meydana gelmiş, artan dozlarla birlikte morfolojik gelişim tamamen durarak bitki ölümleri gerçekleşmiştir. Genotipik performans farklılıkları incelendiğinde Antsoy'un hem İMİ hem de SU grubu herbisitlerin en yüksek dozlarına dahi yüksek direnç gösterdiği belirlenmiştir. Antsoy genotipi, İMİ ve SU gruplarında sırasıyla ortalama 19.45 ve 22.71 g/bitki verimine sahip olmuştur. Lider ve Turbo çeşitleri ise orta düzeyde dayanıklık sergilemiş, özellikle SU grubunun yüksek dozlarında bin tane ağırlığının önemli düzeyde düştüğü, bitki başına tane veriminin azaldığı ve tohum dolum süreçlerinde ciddi fizyolojik tahribat yaşandığını göstermiştir. Agroyal ve Arısoy genotipleri ise her iki herbisit grubuna, özellikle de SU grubuna karşı aşırı hassas olduğu tespit edilmiş ve genotiplerde bitkinin ölümleri meydana gelmiştir. Sonuç olarak, her iki herbisit grubunun yüksek dozlarına karşı Antsoy çeşidinin toleranslı olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulguların, gelecekteki herbisit toleranslı soya ıslah programlarına yardımcı olacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to investigate the effects of ALS (acetolactate synthase) inhibitor herbicides, among the most critical factors limiting yield and quality in soybean (Glycine max L.) cultivation, on weed control. In this study, different doses of herbicides from the IMI (Imidazolinone/Imazamox) and SU (Sulfonylurea/Chlorosulfuron) groups were applied to different soybean genotypes, and the morphological and yield parameters of the plants were evaluated. For each herbicide group, field experiments were conducted using a factorial randomized complete block design with three replications during the 2025 growing season at the Research and Application Fields of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Akdeniz University. Antsoy, Turbo, Agroyal, Arısoy and Lider genotypes were subjected to increasing doses of herbicide applications, and statistically significant differences were detected among genotypes in terms of herbicide tolerance. In IMI group applications, vegetative stress symptoms, such as reduced plant height and leaf chlorosis, were observed as herbicide doses increased. Nevertheless, Antsoy tolerated this pressure and maintained its growth, whereas Lider and Turbo had reductions in parameters such as plant height and number of branches per plant, however, Lider and Turbo were still able to complete their life cycle. The SU group caused greater stress and higher plant mortality across genotypes. Particularly, in the Agroyal and Arısoy genotypes, necrosis at the growth points and severe chlorosis occurred from the early stages of application, and with increasing doses, morphological development ended entirely, resulting in plant death. When genotypic performance differences were examined, Antsoy revealed high resistance even at the highest doses of both IMI and SU herbicide groups. The Antsoy genotype produced an average yield of 19.45 and 22.71 g/plant under IMI and SU treatments, respectively. Lider and Turbo showed moderate tolerance; however, in the SU group, particularly at high doses, a significant decrease in thousand-seed weight was observed, along with reductions in seed yield per plant and severe physiological damage during the seed-filling stage. In contrast, the Agroyal and Arısoy genotypes were found to be extremely sensitive to both herbicide groups, especially the SU group, and plant mortality occurred in these genotypes. In conclusion, Antsoy was determined to be tolerant of high doses of both herbicide groups. The findings herein are expected to contribute to future soybean breeding programs aimed at developing herbicide-tolerant cultivars.
Benzer Tezler
- Çukurova koşullarında bazı soya genotiplerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality characteristics of some soybean genotypes in Çukurova conditions
MİHRİBAN TAŞ
- Soya (Glycine max L.) genotiplerinde su taşkınının indüklediği morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal değişimler
Flooding-induced morphological, physiological and biochemical changes in soybean (Glycine max L.) genotypes
OMAR KHALID NASHAT
- Vermikompost, çiftlik gübresi ve azotlu gübre uygulamalarının farklı soya (Glycine max. (L.) merrill) genotiplerinde N2-fiksasyonu ve toprak mikrobiyal aktivitelerine etkisi
The effects of vermikompost, farm manure and nitrogen fertilizer applications on N2 fixation and soil microbial activities in different soybean genotypes
HAYAT DEMİRTOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL DOĞAN
- Fizyolojik ve morfolojik parametreler kullanarak Harran Ovası koşullarında II. ürün soya [Glycine max (L.) Mer.] hat ve çeşitlerinin verim ve kalite kriterlerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality criterias lines and cultivars using the physiological and morphological parameters II. crop soybean [Glycine max (L.) Mer.] in the Harran Plain conditions
ERDAL ERBİL
- Soya fasülyesi [Glycine max (L.) Merr.]genotipleri arasındaki genetik çeşitliliği değerlendirmek için tohum depo protein profilleri ile agronomik özelliklerin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of seed storage protein profiles and agronomic traits to evaluate genetic diversity among the soybean [glycine max (l.) merr.] genotypes
ÖMER DURSUN