Sürdürülebilir satınalma ve yeşil lojistiğin sürdürülebilir tedarik zincirine katkıları; Panel veri analizi
The contributions of sustainable procurement and green logistics to the sustainable supply chain; Panel data analysis
- Tez No: 1009661
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN ŞENKAYAS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Yeşil Lojistik, Sürdürülebilir Satın Alma, Panel Veri, Lojistik Performans Modeli, Karbon Yoğunluğu Modeli, Green Logistics, Sustainable Procurement, Panel Data, Logistics Performance Model, Carbon İntensity Model
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET SÜRDÜRÜLEBİLİR SATINALMA VE YEŞİL LOJİSTİĞİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TEDARİK ZİNCİRİNE KATKILARI; PANEL VERİ ANALİZİ Çağlar YAMAN Yüksek Lisans Tezi, İşletme Anabilim Dalı Tez Danışmanı: 2026, IX + 117 sayfa Bu çalışma, modern iş dünyasında satın alma ve lojistik fonksiyonlarının geçirdiği stratejik dönüşümü, sürdürülebilirlik ilkeleri ve ampirik veriler ışığında kapsamlı bir şekilde analiz etmektedir. Satın alma süreci artık sadece maliyet odaklı bir tedarik faaliyeti değil; işletmelerin rekabet gücünü, yenilik kapasitesini ve itibarını doğrudan etkileyen stratejik bir avantaj kaynağına dönüşmüştür. Geleneksel yaklaşımların yerini alan Sürdürülebilir Satın Alma (SSA), tedarik süreçlerinde çevresel, sosyal ve ekonomik unsurların bütünleşik bir şekilde yönetilmesini temel almaktadır. Bu yaklaşım, sadece yasal uyum sağlamakla kalmayıp, paydaşlarla güvene dayalı ilişkiler kurulmasına ve operasyonel risklerin minimize edilmesine olanak tanımaktadır. Sürdürülebilirlik kavramı, 1987 Brundtland Raporu'ndan bu yana gelecek nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan bugünün gereksinimlerini karşılamayı amaçlayan üç boyutlu (çevresel, ekonomik, sosyal) bir felsefe olarak ele alınmaktadır. Bu doğrultuda yeşil lojistik ve sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi, karbon salınımını azaltma, enerji verimliliği sağlama ve atık yönetimini optimize etme gibi stratejik hedeflerle şekillenmektedir. Özellikle dijitalleşme; IoT tabanlı sensörler, blok zincir izleme sistemleri ve yapay zeka destekli rota optimizasyonu gibi araçlarla bu süreçlerin şeffaflığını ve etkinliğini artırmaktadır. Ayrıca, ürünlerin yaşam döngüsü sonunda geri kazanılmasını sağlayan tersine lojistik faaliyetleri (geri dönüşüm, yeniden kullanım, yeniden üretim), hem çevresel yükü azaltmakta hem de işletmeler için ekonomik değer yaratmaktadır. Çalışmanın teorik zeminini desteklemek amacıyla kullanılan Sistematik Literatür Taraması (SLT), mevcut akademik tartışmaları ve çözüm yollarını derinlemesine analiz ederken; Fayda-Maliyet Analizi (FMA) yöntemi, sürdürülebilirlik projelerinin ekonomik uygulanabilirliğini parasal değerler üzerinden değerlendirmektedir. Bu yöntemler, sürdürülebilirliğin sadece teorik bir sorumluluk değil, aynı zamanda veri temelli bir karar alma aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmanın uygulama bölümünde, 2000–2024 dönemini kapsayan, 16-18 ülkeye ait ekonomik, çevresel ve lojistik göstergeler panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Ülkeler arası heterojenliği ve zaman boyutunu dikkate alan bu analiz kapsamında üç temel model kurulmuştur: 1. Lojistik Performans Modeli (LPI): Bulgular, kişi başına gelirin lojistik performansı pozitif yönde desteklediğini, ancak karbon yoğunluğundaki artışın lojistik performansı anlamlı ve güçlü bir şekilde olumsuz etkilediğini göstermektedir. Bu sonuç, lojistik sektöründe rekabet gücünün artık emisyon yönetimiyle doğrudan ilişkili olduğunu kanıtlar niteliktedir. 2. Karbon Yoğunluğu Modeli (CO2INT): Analiz sonuçları, yenilenebilir enerji tüketimi ve enerji verimliliği değişkenlerinin karbon salınımını azaltmada en kritik faktörler olduğunu ortaya koymuştur. 3. Enerji Yoğunluğu Modeli (ENINT): Ekonomik gelişmişlik düzeyi (kişi başına GSYH) ve dış ticaret dengesinin, enerji verimliliğini artırarak enerji yoğunluğunu düşürdüğü saptanmıştır. Çalışmanın son aşamasında gerçekleştirilen fayda-maliyet endekslemesi, ülkelerin genel olarak sürdürülebilirlik uygulamalarından elde ettikleri faydaların maliyetlerin üzerinde olduğunu (ortalama oran: 1.549) göstermiştir. Ancak, 0.287 ile 5.789 arasında değişen geniş oran aralığı, ülkeler arasında sürdürülebilirlik politikalarının etkinliği açısından derin farklılıklar bulunduğunu kanıtlamaktadır. Sonuç olarak bu tez, sürdürülebilir lojistik ve satın alma stratejilerinin modern iş dünyasında bir tercih değil, stratejik bir zorunluluk olduğunu savunmaktadır. Ülke düzeyinde emisyon ticareti ve enerji dönüşüm programlarının güçlendirilmesi; işletme düzeyinde ise sürdürülebilir satın alma kriterlerinin tüm tedarik zincirine entegre edilmesi ve dijitalleşme yatırımlarının artırılması önerilmektedir. Bulgular, ekonomik büyüme ile çevresel korumanın birbiriyle çatışmak yerine, yeşil teknoloji ve verimlilik artışıyla“pozitif toplamlı bir oyun”şeklinde yürütülebileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT THE CONTRIBUTIONS OF SUSTAINABLE PROCUREMENT AND GREEN LOGISTICS TO THE SUSTAINABLE SUPPLY CHAIN; PANEL DATA ANALYSIS Çağlar YAMAN Master's Thesis, Department of Business Administration Thesis Advisor: 2026, IX + 117 pages This study comprehensively analyzes the strategic transformation of procurement and logistics functions in the modern business world through the lens of sustainability principles and empirical data. Procurement has evolved from a cost-oriented, routine supply activity into a strategic advantage that directly influences an enterprise's competitive power, innovation capacity, and corporate reputation. Replacing traditional models, Sustainable Procurement (SP) integrates environmental, social, and economic factors into supply processes. This approach not only ensures regulatory compliance but also fosters trust-based stakeholder relationships and minimizes operational risks. Sustainability, since the 1987 Brundtland Report, has been treated as a tripartite philosophy (environmental, economic, and social) aimed at meeting current needs without compromising the ability of future generations to meet theirs. In this context, green logistics and sustainable supply chain management are shaped by strategic objectives such as reducing carbon emissions, ensuring energy efficiency, and optimizing waste management. Digitalization plays a pivotal role here; tools such as IoT-based sensors, blockchain tracking systems, and AI-supported route optimization enhance the transparency and effectiveness of these processes. Furthermore, reverse logistics activities including recycling, reuse, and remanufacturing reduce environmental burdens while creating economic value for businesses. To support the theoretical framework, a Systematic Literature Review (SLR) was conducted to analyze existing academic discourse, while a Cost-Benefit Analysis (CBA) was utilized to evaluate the economic feasibility of sustainability projects through monetary values. These methodologies demonstrate that sustainability is not merely a theoretical responsibility but a data-driven tool for strategic decision-making. In the empirical section of the study, economic, environmental, and logistics indicators for 16-18 countries were examined for the 2000–2024 period using panel data analysis. This analysis, which accounts for cross-country heterogeneity and time dimensions, established three fundamental models: 1. Logistics Performance Model (LPI): Findings indicate that while per capita income positively supports logistics performance, increases in carbon intensity exert a significant and powerful negative impact on logistics performance. This result proves that competitiveness in the logistics sector is now directly linked to emission management. 2. Carbon Intensity Model (CO2INT): Analysis results revealed that renewable energy consumption and energy efficiency are the most critical factors in reducing carbon emissions. 3. Energy Intensity Model (ENINT): It was determined that the level of economic development (GDP per capita) and the foreign trade balance decrease energy intensity by increasing energy efficiency. In the final stage, a cost-benefit index calculation showed that the benefits derived by countries from sustainability practices generally exceed the costs, with an average ratio of 1.549. However, the wide range of ratios (from 0.287 to 5.789) highlights profound differences in the effectiveness of sustainability policies across different nations. In conclusion, this thesis posits that sustainable logistics and procurement strategies are no longer a choice but a strategic necessity in the modern business environment. It is recommended that national-level emission trading and energy transition programs be strengthened, while at the enterprise level, sustainable procurement criteria should be integrated across the entire supply chain alongside increased investment in digitalization. The findings suggest that economic growth and environmental protection, rather than being in conflict, can be pursued as a“positive-sum game”through green technology and efficiency gains.
Benzer Tezler
- Planlı davranış teorisi kapsamında tüketicilerin yeşil tüketim davranışlarını açıklamaya yönelik bir model önerisi
A model suggestion for explaining consumers green consumption behaviours in the scope of theory of planned behaviour
SİMGE EMEKÇİ
Doktora
Türkçe
2017
Halkla İlişkilerAnadolu ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEVZAT BİLGE İSPİR
- Yeşil tedarik zinciri yönetiminin yeşil performans ve rekabet gücü üzerindeki etkisi
The effects of green supply chain management on green performance and firm competitiveness
MELTEM ÖZYILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN BAYYURT
- Tüketicilerin sürdürülebilir ambalaja sahip ürün satın alma niyeti
Consumers' buying intention of the product which has a sustainable package
SEMA ÖVÜÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HURİYE ŞEBNEM BURNAZ
- Tüketicilerin sürdürülebilir ekolojik etiketli ürün satın alma farkındalığı: Gaziantep'te bir alan uygulaması
Consumers' awareness of purchasing products with sustainable ecological labels: A field practice in Gaziantep
ERTUĞRUL BALABAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeHasan Kalyoncu ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM AKBEN
- Yeşil pazarlama ve tüketicilerin satın alma davranışları: Üniversite öğrencilerine yönelik bir araştırma
Green marketing and consumers purchasing behaviours: Research on university students
ALİ SERT