Diş hekimlerinin dijital diş teknolojilerine ilişkin bilgi, tutum ve uygulamalarının klinik hata sayıları üzerindeki etkileri: Mesleki değerlerin düzenleyici rolü
The effects of dentists' knowledge, attitudes, and practices regarding digital dental technologies on clinical error rates: The moderating role of professional values
- Tez No: 1009819
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NİHAN POTAS
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sağlık Kurumları Yönetimi, Sağlık Yönetimi, Health Care Management, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, diş hekimlerinin yapay zekâ, robotik ve dijital teknolojilere yönelik bilgi, tutum ve uygulamalarının klinik hata sayıları üzerindeki etkisini ve mesleki değerlerin bu ilişkideki düzenleyici (moderatör) rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye genelinde 514 diş hekiminin katılımıyla kesitsel desende gerçekleştirilmiştir. Veriler, geçerlik (CFI=0.99) ve güvenirliği (Cronbach α>0.93) doğrulanan“Mesleki Değerler Ölçeği”ile“Dijital Diş Teknolojileri Bilgi-Tutum-Uygulama Ölçeği”aracılığıyla toplanmıştır. Analizler, veri setindeki sıfır yığılmasını ve aşırı yayılımı dikkate alan İki Aşamalı Hurdle Regresyon Modelleri (Logit ve Negatif Binom) kullanılarak yapılmıştır. Betimsel bulgulara göre, katılımcıların büyük çoğunluğu (%73.9) teknoloji bilgi düzeyini“orta”olarak değerlendirirken; klinikte aktif kullananlar %35.8, resmi eğitim alanlar %28.4 ve meslek hayatında hata veya hukuksal süreç deneyimleyenler %14.8 oranındadır. Hurdle regresyon sonuçları; dijital bilgi (β=-3.584, p<0.01) ve uygulama (β=-2.725, p<0.01) düzeyleri ile resmî eğitim almanın klinik hata olasılığını istatistiksel olarak anlamlı ölçüde azalttığını göstermektedir. Buna karşın, pratiğe dönüşmeyen kontrolsüz tutumun makineye aşırı güven (rehavet) yaratarak hata riskini artırabildiği (β=3.022, p<0.01) tespit edilmiştir. Ayrıca, mesleki değerlerin bu ilişkilerde çok güçlü bir düzenleyici rol oynadığı saptanmıştır. Yüksek mesleki değerler, teknolojiye aşırı güvene bağlı hata riskini frenlerken (β=-7.219, p<0.01); değerleri daha düşük olan hekimlerde dijital teknolojilerin hata azaltıcı etkisinin çok daha belirgin olduğu (β=0.403, p<0.01) kanıtlanmıştır. Sonuç olarak, diş hekimliğinde dijital dönüşüm sadece teknik bir süreç değil, hasta güvenliği ve etik boyutları olan çok yönlü bir olgudur. Sürdürülebilir bir klinik adaptasyon için“Değer Temelli Dijital Entegrasyon”yaklaşımı benimsenmelidir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effects of dentists' knowledge, attitudes, and practices regarding artificial intelligence, robotic, and digital technologies on clinical error rates, as well as the moderating role of professional values in this relationship. The research was conducted using a cross-sectional design involving 514 dentists across Türkiye. Data were collected via the“Professional Values Scale”and the“Digital Dental Technologies Knowledge-Attitude-Practice Scale,”both demonstrating confirmed validity (CFI=0.99) and reliability (Cronbach α>0.93). Analyses were performed using Two-Stage Hurdle Regression Models (Logit and Negative Binomial) to account for zero-inflation and overdispersion in the dataset. Descriptive findings show that a vast majority of participants (73.9%) rated their technological knowledge as“moderate”, while 35.8% actively use these technologies in clinics, 28.4% received formal training, and 14.8% experienced medical errors or legal processes in their careers. Hurdle regression results indicate that digital knowledge (β=-3.584, p<0.01) and practice (β=-2.725, p<0.01) levels, along with formal training, significantly reduce the probability of clinical errors. Conversely, an uncontrolled positive attitude not translated into practice increases error risk (β=3.022, p<0.01) by creating overreliance (automation bias) on technology. Furthermore, professional values play a strong moderating role in these relationships. High professional values curb the error risk linked to overreliance on technology (β=-7.219, p<0.01), whereas the error-reducing effect of digital technologies is much more pronounced among dentists with lower professional values (β=0.403, p<0.01). In conclusion, digital transformation in dentistry is not merely a technical process, but a multidimensional phenomenon involving patient safety and ethics. A“Value-Based Digital Integration”approach must be adopted for sustainable clinical adaptation.
Benzer Tezler
- Prediction of COVID 19 disease using chest X-ray images based on deep learning
Derin öğrenmeye dayalı göğüs röntgen görüntüleri kullanarak COVID 19 hastalığının tahmini
ISMAEL ABDULLAH MOHAMMED AL-RAWE
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM TEKEREK
- Eklemeli yöntemle üretilmiş rezin kronların klinik takibi
Clinical evaluation of additively manufactured resin crowns
BERKER ALPÖZ
Doktora
Türkçe
2026
Diş Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiProtetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENDER AKAN
- Aile sağlığı merkezlerinin hasta merkezli aile sağlığı merkezi ölçütleri açısından değerlendirilmesi
The evaluation of family health centers from the perspective of the“patient centered medical home checklist”
MUSTAFA GÖRGÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİT AVŞAR
- Diş hekimlerinin, dijital diş hekimliğive meslekte yapay zekâ uygulamaları hakkında bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi: Anket çalışması
Evaluation of dentists' knowledge levels regarding digital dentistry and artificial intelligence applications in clinical practice: A survey study
BARIŞ YILDIRIM
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2026
Diş HekimliğiGaziantep ÜniversitesiProtetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGE PARLAR ÖZ
- Diş hekimlerinin CAD/CAM kullanımı ile ilgili algılarının ve COVİD-19 pandemisi sırasında protetik rehabilitasyonda dijital iş akışının rolünün değerlendirilmesi
Evaluation of dentists perceptions about CAD/CAM use and the role of digital workflow in prosthetic rehabilitation during the COVID-19 pandemic
FEYZA AKSU OLCAY
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2021
Diş HekimliğiZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiProtetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA CENGİZ