Bilişsel esneklik düzeyleri ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide duygusal zekânın aracı rolü
The mediating role of emotional intelligence in the relationship between cognitive flexibility levels and posttraumatic growth
- Tez No: 1010115
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİYE ATEŞ ÖS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, bilişsel esneklik ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide duygusal zekânın aracı rolünü incelemektir. Bilişsel esneklik, bireyin zorlayıcı yaşam olaylarına yönelik düşünce kalıplarını gerektiğinde değiştirme, farklı bakış açıları geliştirme ve yeni çözüm yolları üretme kapasitesini; duygusal zekâ ise bireyin kendi ve başkalarının duygularını algılama, anlama ve düzenleme becerisini ifade etmektedir. Bu çalışma, bilişsel esneklik–duygusal zekâ–travma sonrası büyüme değişkenlerini aynı model içinde ele alarak alanyazındaki sınırlı sayıdaki bütüncül araştırmalara katkı sunmayı hedeflemiştir. Araştırma nicel yöntemle yürütülmüş ve ilişkisel tarama modeline dayalı olarak tasarlanmıştır. Veriler, ilgili evrenden uygun örnekleme yoluyla ulaşılan katılımcılardan elde edilmiştir. Çalışmada bilişsel esneklik, duygusal zekâ ve travma sonrası büyüme düzeylerini ölçmek amacıyla standartlaştırılmış ölçme araçları kullanılmıştır. Toplanan veriler üzerinde ön analizler gerçekleştirildikten sonra, değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkiler yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Analizler SPSS VE AMOS programı kullanılarak maksimum olabilirlik kestirim yöntemiyle yürütülmüş; bilişsel esneklikten travma sonrası büyümeye giden doğrudan yol ve bilişsel esneklikten duygusal zekâya, duygusal zekâdan travma sonrası büyümeye giden dolaylı yol birlikte değerlendirilmiştir. Ayrıca yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir düzeyi ile sosyal destek (acil/stresli durumda yardım edebilecek kişi varlığı) ve duygusal destek düzeyi (düşük, orta, yüksek, çok yüksek) değişkenlerine göre alt grup modelleri oluşturularak yapısal ilişkilerin farklı bağlamlarda nasıl değiştiği incelenmiştir. Araştırma bulguları, bilişsel esnekliğin hem duygusal zekâyı hem de travma sonrası büyümeyi pozitif yönde anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. ÖSonuç olarak, bu araştırma travma sonrası büyümenin bilişsel ve duygusal kaynaklar temelinde açıklanabileceğini; bilişsel esnekliğin büyüme sürecinde merkezi bir rol üstlendiğini ve duygusal zekânın birçok koşulda bu etkiyi güçlendiren bir mekanizma olarak işlev görebildiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the mediating role of emotional intelligence in the relationship between cognitive flexibility and posttraumatic growth. Cognitive flexibility refers to an individual's capacity to modify thought patterns in response to challenging life events, develop alternative perspectives, and generate new solutions when necessary, whereas emotional intelligence denotes the ability to perceive, understand, and regulate one's own emotions as well as those of others. By addressing cognitive flexibility, emotional intelligence, and posttraumatic growth within a single model, this study aims to contribute to the limited number of comprehensive investigations in the existing literature. The research was conducted using a quantitative approach and was designed based on the relational survey model. Standardized measurement instruments were employed to assess levels of cognitive flexibility, emotional intelligence, and posttraumatic growth. Following preliminary analyses of the collected data, direct and indirect relationships among the variables were tested using structural equation modeling. Analyses were carried out using SPSS and AMOS software with the maximum likelihood estimation method. The direct path from cognitive flexibility to posttraumatic growth, as well as the indirect path from cognitive flexibility to emotional intelligence and from emotional intelligence to posttraumatic growth, were evaluated simultaneously. In addition, subgroup models were constructed based on age, gender, education level, income level, social support (availability of a person who can provide help in emergency or stressful situations), and emotional support level (low, moderate, high, very high) to examine how structural relationships varied across different contexts. The findings indicate that cognitive flexibility significantly and positively predicts both emotional intelligence and posttraumatic growth. In conclusion, this study demonstrates that posttraumatic growth can be explained on the basis of cognitive and emotional resources; that cognitive flexibility plays a central role in the growth process; and that emotional intelligence functions as a mechanism that strengthens this effect under many conditions.
Benzer Tezler
- Deprem yaşantısında bilişsel esnekliğin ve sağlıklı duygusallığın travma sonrası büyümeyi yordaması
Cognitive flexibility and healthy emotionality predict posttraumatic growth in earthquake experience
BİLGE GÜL TOKKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEZİR EKİNCİ
- 6 Şubat depremini yaşayan yetişkinlerin travma sonrası büyüme düzeyleri ile bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between posttraumatic growth levels and cognitive flexibility and intolerance of uncertainty levels of adults who experienced February 6 earthquake
ŞEYMA BETÜL NİZAMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiSelçuk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE ELİÜŞÜK BÜLBÜL
- COVID 19 pandemisinde üniversite öğrencilerinin belirsizliğe tahammülsüzlük ve travma sonrası büyüme düzeyleri arasındaki ilişkide bilişsel esneklik, yalnızlık ve sosyal desteğin aracılık rolü: Farklı modellerin denenmesi
The mediation role of cognitive flexibility, loneliness and social support in the relationship between university students' levels of uncertainty intolerance and post-traumatic growth in the COVID 19 pandemic: Testing different models
İCLAL CİVAN İLGÜN
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHTİYAR ERASLAN ÇAPAN
- 6 Şubat 2023 depremlerini yaşamış yetişkinlerdetravma ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide, bilişsel esnekliğin ve olumlu ruminasyonun aracı rolü: Travma sonrası büyümenin bazı değişkenler açısından incelenmesi
The mediating role of cognitive flexibility and positive rumination in the relationship between trauma and posttraumatic growth among adults affected by the February 6, 2023 earthquakes: Examination of post-traumatic growth in terms of some variables
ELİF KARAYEL GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARZU BUYRUK GENÇ
- Travma sonrası büyüme modeli çerçevesinde ruminasyon, bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlük
Rumination, cognitive flexibility, and intolerance of uncertainty within the framework of post-traumatic growth model
BEYZA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA ÇAPAR TAŞKESEN