18–65 yaş arası bireylerde mikrobiyota bilinci: bilgi ve farkındalık düzeyi ile etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of microbiota awareness and knowledge levels and influencing factors in individuals aged 18–65 years
- Tez No: 1010489
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Mikrobiyota, Mikrobiyota Farkındalığı, Aile Hekimliği, Birinci Basamak Sağlık Hizmeti, Microbiota, Microbiota Awareness, Family Medicine, Primary Health Care
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, İzmir ili Karşıyaka 17 No'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı 18-65 yaş arası bireylerde mikrobiyota bilgi ve farkındalık düzeyini değerlendirmek ve bu düzeyi etkileyen sosyodemografik, davranışsal ve klinik faktörleri belirlemektir. Çalışma; birinci basamak sağlık hizmetine başvuran genel yetişkin nüfusta mikrobiyota farkındalığını ortaya koymayı ve kanıta dayalı sağlık eğitim müdahalelerine temel oluşturmayı hedeflemektedir. Yöntem: Araştırma, kesitsel desende planlanmıştır. Çalışmanın evrenini 07.11.2025-31.03.2026 tarihleri arasında İzmir Karşıyaka 17 No'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 4.809 yetişkin birey oluşturmuş; örneklem ise %95 güven aralığı ve %5 hata payı ile en az 391 birey olarak hesaplanmıştır. Araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden, 18-65 yaş aralığında bulunan ve veri toplama formunu eksiksiz dolduran 400 birey örnekleme dâhil edilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyodemografik Bilgi Formu ve Külcü ve Önal tarafından geliştirilmiş olan Mikrobiyota Farkındalık Ölçeği (MFÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS Statistics 25.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, post hoc karşılaştırmalar uygulanmış; anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortancası 35,0 (min:18,0; maks:65,0) olup %57,5'i kadın, %57,8'i üniversite mezunudur. Cinsiyet ile MFÖ puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p=0,096). Eğitim düzeyi (p<0,001) ve gelir düzeyi (p=0,013) ile MFÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuş; üniversite mezunlarının ve geliri giderinden fazla olan bireylerin puanları diğer gruplardan anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. Sigara kullanımı (p=0,004), alkol kullanımı (p=0,002), kronik hastalık varlığı (p=0,002) ve egzersiz sıklığı (p<0,001) ile MFÖ puanları arasında da anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Düzenli beslenme (p<0,001), özel diyet uygulama (p=0,006) ve prebiyotik/probiyotik kullanımı (p<0,001) ile MFÖ puanları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuş; diyet kaynağı ve diyet türü açısından ise anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Sonuçlar: Çalışmamız, yetişkin bireylerde mikrobiyota farkındalığının başta eğitim düzeyi, gelir düzeyi, düzenli beslenme alışkanlığı, egzersiz sıklığı ve pre/probiyotik kullanımı olmak üzere çoklu sosyodemografik ve yaşam tarzı faktörü tarafından şekillendirildiğini ortaya koymaktadır. Mikrobiyota farkındalığı yüksek bireylerin sağlıklı yaşam davranışlarını daha bilinçli benimsediği görülmektedir. Bu bulgular; özellikle düşük eğitim ve gelir düzeyine sahip alt gruplara yönelik, kanıta dayalı mikrobiyota eğitim programlarının geliştirilmesinin ve aile hekimliği uygulamalarında koruyucu hekimlik kapsamında rutin sağlık danışmanlığına entegre edilmesinin önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study was to assess the level of microbiota knowledge and awareness among individuals aged 18-65 registered at the Karşıyaka No. 17 Training Family Health Center in İzmir, and to identify the sociodemographic, behavioral, and clinical factors associated with this level. The study sought to provide evidence on microbiota awareness in adults attending primary care and to establish a basis for evidence-based health education interventions. Methods: A cross-sectional design was used. The study population comprised 4,809 adults registered at the Karşıyaka No. 17 Training Family Health Center between 07.11.2025 and 31.03.2026. The minimum sample size was calculated as 391 with a 95% confidence interval and 5% margin of error. A total of 400 voluntary participants aged 18-65 who completed the data collection forms were included. Data were collected through face-to-face interviews using a sociodemographic information form and the Microbiota Awareness Scale (MAS) developed by Külcü and Önal. Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics 25.0. Descriptive statistics, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, post hoc comparisons tests were used. A p-value <0.05 was considered statistically significant. Results: The median age of the participants was 35.0 years (min:18.0; max:65.0); 57.5% were female and 57.8% were university graduates. No statistically significant association was found between gender and MAS scores (p=0.096). Significant associations were found between MAS scores and educational level (p<0.001) and income level (p=0.013); university graduates and individuals with income exceeding expenses scored significantly higher. Smoking (p=0.004), alcohol consumption (p=0.002), presence of chronic disease (p=0.002), and exercise frequency (p<0.001) were also significantly associated with MAS scores. Regular eating habits (p<0.001), special diet practice (p=0.006), and prebiotic/probiotic use (p<0.001) were also significantly related to MAS scores; no significant differences were found for the source of diet or type of diet (p>0.05). Conclusion: This study demonstrates that microbiota awareness among adults is shaped by multiple sociodemographic and lifestyle factors, particularly educational level, income, regular eating habits, exercise frequency, and prebiotic/probiotic use. Individuals with higher microbiota awareness more consciously adopt healthy lifestyle behaviors. These findings highlight the need to develop evidence-based microbiota education programs targeting subgroups with lower educational and income levels, and to integrate such initiatives into routine preventive counseling within family medicine practice.
Benzer Tezler
- 18-65 yaş arası bireylerde mikrobiyota bilgi düzeyi ve gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişki
Başlık çevirisi yok
SEDA KIZILIRMAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
- Obez ve kilolu yetişkin bireylerde beslenme alışkanlıkları ve mikrobiyota farkındalık durumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutritional habits and microbiota awareness status in obese and overweight adult individuals
İKBAL SEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE ŞANLI AK
- Yetişkinlerde Akdeniz Diyetine uyumun konstipasyon ciddiyeti, mikrobiyota farkındalığı ve bağırsak sağlığı ile ilişkisi
The relationship between adherence to the Mediterranean Diet and constipation severity, microbiota awareness, and gut health in adults
DİLARA KARABULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Atlas ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE BETÜL BİLEN
- İrritabl bağırsak sendromu olan ve olmayan hastaların probiyotik farkındalıklarının ve depresyon anksiyete stres düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of probiotic awareness and levels of depression anxiety and stress between patients with and without irritable bowel syndrome
SABİHA AY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- Ailevi Akdeniz Ateşi olan hastalarda diyet ile hastalık şiddeti ve kolşisin direnci arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between diet, disease severity and colchicine resistance in patients with Family Mediterranean Fever
BEYZA NUR YAKIŞIKLI ARSLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET OMMA
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY YILMAZ ÇAKMAK