Yetişkinlerde Akdeniz Diyetine uyumun konstipasyon ciddiyeti, mikrobiyota farkındalığı ve bağırsak sağlığı ile ilişkisi
The relationship between adherence to the Mediterranean Diet and constipation severity, microbiota awareness, and gut health in adults
- Tez No: 1005089
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE BETÜL BİLEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, Bağırsaklar, Kabızlık, Mikrobiyota, Mediterranean diet, Intestines, Constipation, Microbiota
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Atlas Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Akdeniz Diyeti'ne uyumun konstipasyon ciddiyeti, kişilerin mikrobiyota farkındalıkları ve bağırsak sağlıkları ile ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, tanımlayıcı ve kesitsel tipte tek merkezli olarak yürütülmüş olup 1 Mart 2025 – 1 Eylül 2025 tarihlerinde Diyetisyen Dilara Kaya Beslenme ve Danışmanlık Merkezine başvuran Akdeniz Diyeti'ne uyumu iyi (n=61) ve kötü (n=61) olan toplam 122 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dahil etme kriterleri 18-65 yaş arası yetişkin olmak ve çalışmaya katılmaya gönüllü olmak olarak belirlenmiştir. Dışlama kriterleri ise çalışma sorularını cevaplama yeteneğini etkileyebilecek işitsel veya bilişsel bozuklukları olan bireyler, bağırsak hastalığına sahip olan bireyler, bağırsakları hızlandıracak veya yavaşlatacak ilaç/takviye kullananlar, bariyatrik cerrahi geçirmiş olanlar (DS ve RYGB), gebeler ve kanser hastaları şeklinde belirlenmiştir. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Genel Bilgiler Formu, 24 Saatlik Besin Tüketim Kayıt Formu, Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği, Mikrobiyota Farkındalık Ölçeği, Konstipasyon Ciddiyet Ölçeği ve Bristol Dışkı Skalası kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre her iki grupta da kadın katılımcı oranının daha yüksek olduğu görülmüş ancak yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma ve gelir durumu açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Sağlık ve yaşam tarzı alışkanlıkları incelendiğinde, her iki grupta da kronik hastalık, düzenli ilaç ve takviye kullanımı, probiyotik tüketimi, sigara, alkol ve egzersiz alışkanlıkları bakımından benzer dağılımlar gözlenmiştir. Antropometrik ölçümler değerlendirildiğinde, Akdeniz Diyeti'ne uyumu iyi olan grubun vücut ağırlığı ortalaması 74.00±17.65 kg, boy uzunluğu 1.66±0.09 m, bel çevresi 87.36±18.35 cm ve BKİ ortalaması 26.66±5.67 kg/m² olarak bulunmuştur. Uyumu kötü olan grubun ise vücut ağırlığı ortalaması 78.85±17.70 kg, boy uzunluğu 1.67±0.10 m, bel çevresi 89.69±15.52 cm ve BKİ ortalaması 28.24±6.08 kg/m² olarak saptanmıştır. Bel/boy oranı ortalamaları iyi uyum grubunda 0.53±0.11, kötü uyum grubunda ise 0.54±0.10 olarak belirlenmiştir. Genel olarak demografik ve antropometrik bulgular, grupların başlangıç özellikleri açısından benzer dağılım gösterdiğini ve olası farklılıkların beslenme alışkanlıkları ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Katılımcıların günlük enerji ve besin ögesi tüketim miktarları Akdeniz Diyeti'ne uyum durumlarına göre değerlendirildiğinde, Akdeniz Diyeti'ne uyumu iyi olan grubun günlük su tüketimi (686.23±209.31 mL), uyumu kötü olan gruba (598.77±209.81 mL) göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p=0.023). Buna karşın, uyumu kötü olan grubun sodyum alımı (1782.26±813.87 mg), uyumu iyi olan gruba (1402.66±720.54 mg) kıyasla anlamlı derecede yüksek saptanmıştır (p=0.007). Benzer şekilde, doymuş yağ tüketimi de uyumu kötü olan grupta (26.33±11.19 g), uyumu iyi olan gruba (20.36±10.23 g) göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p=0.003). Enerji, protein, karbonhidrat ve posa tüketimi açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmemiştir (p>0.05). Posa tüketiminin her iki grupta da benzer düzeylerde olması (22.85 g ve 22.79 g), Akdeniz Diyeti'ne uyum farklılığının posa miktarından çok yağ asidi kompozisyonu ve besin seçimi ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Mikro besin ögeleri açısından da gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Türkiye Beslenme Rehberi 2022 referans değerleri ile yapılan karşılaştırmada, her iki grubun da su tüketiminde yetersiz kaldığı, buna karşın sodyum ve doymuş yağ alımlarının riskli düzeylere ulaştığı belirlenmiştir. İyi uyum grubunun su tüketimi diğer gruba göre anlamlı düzeyde yüksek olsa da önerilen günlük tüketim miktarının yalnızca %27.4'ünü karşılayabildiği; bu oranın kötü uyum grubunda %24.0 düzeyinde olduğu saptanmıştır. Sodyum tüketiminde ise kötü uyum grubunun önerilen üst sınırın %77.5'ine ulaştığı, iyi uyum grubunda bu oranın %61.0 olduğu belirlenmiştir. Doymuş yağ tüketiminde ise kötü uyum grubunun referans limitini aşarak %119.7 oranında karşılama gösterdiği, iyi uyum grubunda bu oranın %92.5 düzeyinde kaldığı tespit edilmiştir. Genel beslenme yeterliliği açısından değerlendirildiğinde, her iki grubun da protein (%118–120) ve toplam yağ (%125–138) gereksinimlerini fazlasıyla karşıladığı belirlenmiştir. Buna karşın, mikro besin ögesi yetersizlikleri her iki grupta da yaygın olup, özellikle D vitamini (%16–21), folat (%39–40), A vitamini (%39–43) ve potasyum (%46–54) alımlarının referans değerlerin oldukça altında kaldığı saptanmıştır. Bu bulgular, katılımcıların enerji alımlarının yeterli olmasına rağmen, mikro besin ögesi yoğunluğu açısından diyet kalitesinin geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the relationship between adherence to the Mediterranean Diet and the severity of constipation, microbiota awareness, and gut health in adults. The study is a single-center, descriptive, cross-sectional study conducted on a total of 122 participants with good (n=61) and poor (n=61) adherence to the Mediterranean Diet who applied to the Dietitian Dilara Kaya Nutrition and Counseling Center between March 1, 2025, and September 1, 2025. Subjects were adults aged 18-65 voluntarily participating in the study. Exclusion criteria included individuals with auditory or cognitive impairments that could affect their ability to answer study questions, individuals with bowel disease, those using medication/supplements that accelerate or slow bowel movements, those who had undergone bariatric surgery (DS and RYGB), pregnant women, and cancer patients. Data collection tools included a General Information Form prepared by the researcher, a 24-Hour Food Consumption Record Form, the Mediterranean Diet Adherence Scale, the Microbiota Awareness Scale, the Constipation Severity Scale, and the Bristol Stool Scale. There was a higher proportion of female participants in both groups, but no statistically significant differences were found between the groups in terms of age, gender, marital status, education level, employment, or income (p>0.05). Similar distributions were observed in both groups regarding health and lifestyle habits, in terms of chronic diseases, regular medication and supplement use, probiotic consumption, smoking, alcohol consumption, and exercise habits. When anthropometric measurements were evaluated, the group with good adherence to the Mediterranean Diet was found to have an average body weight of 74.00 ± 17.65 kg, height of 1.66 ± 0.09 m, waist circumference of 87.36 ± 18.35 cm, and BMI of 26.66 ± 5.67 kg/m². The group with poor adherence had an average body weight of 78.85 ± 17.70 kg, height of 1.67 ± 0.10 m, waist circumference of 89.69 ±1 5.52 cm, and BMI of 28.24 ± 6.08 kg/m². The average waist-to-height ratio was 0.53 ± 0.11 in the good adherence group and 0.54 ± 0.10 in the poor adherence group. Overall, the demographic and anthropometric findings suggest that the groups showed similar distributions in terms of baseline characteristics, and any potential differences may be related to dietary habits. When participants' daily energy and nutrient intake was evaluated according to their adherence to the Mediterranean Diet, the group with good adherence had significantly higher daily water intake (686.23±209.31 mL) compared to the group with poor adherence (598.77±209.81 mL) (p=0.023). Conversely, sodium intake (1782.26±813.87 mg) was significantly higher in the group with poor adherence compared to the group with good adherence (1402.66±720.54 mg) (p=0.007). Similarly, saturated fat intake was also significantly higher in the group with poor adherence (26.33±11.19 g) compared to the group with good adherence (20.36±10.23 g) (p=0.003). No statistically significant differences were observed between the groups in terms of energy, protein, carbohydrate, or fiber intake (p>0.05). The similar fiber intake levels in both groups (22.85 g and 22.79 g) suggest that the difference in adherence to the Mediterranean Diet may be related more to fatty acid composition and food choices than to fiber consumption. No significant differences were found between the groups in terms of micronutrients. Comparison with the 2022 Turkish Nutrition Guidelines reference values revealed that both groups had insufficient water intake, while sodium and saturated fat intake reached risky levels. Although the good adherence group had significantly higher water intake than the other group, it only met 27.4% of the recommended daily intake; this rate was 24.0% in the poor adherence group. Regarding sodium intake, the poor adherence group reached 77.5% of the recommended upper limit, while this rate was 61.0% in the good adherence group. In terms of saturated fat intake, the poor adherence group exceeded the reference limit, achieving 119.7%, while this rate remained at 92.5% in the good adherence group. When assessed in terms of overall nutritional adequacy, both groups were found to more than meet their protein (118–120%) and total fat (125–138%) requirements. However, micronutrient deficiencies were common in both groups, with intakes of vitamin D (16–21%), folate (39–40%), vitamin A (39–43%), and potassium (46–54%) significantly below reference values. These findings suggest that although participants' energy intake was adequate, the quality of their diet in terms of micronutrient density needs improvement.
Benzer Tezler
- Yetişkinlerde sürdürülebilir beslenme bilgi düzeyinin ve Akdeniz diyetine uyumun değerlendirilmesi
The evaluation of sustainable nutrition knowledge level and adherence to the Mediterranean diet in adults.
SENANUR TÜTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikHasan Kalyoncu ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN BEYHAN
- Yetişkinlerde sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığının akdeniz tipi beslenmeye uyum ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of health literacy and nutrition literacy in adults on adherence to mediterranean type nutrition and qyality of life
ÇİĞDEM TORTOZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU ATEŞ ÖZCAN
- Yetişkin bireylerde akdeniz diyeti skoru ile bazı biyokimyasal parametreler ve depresyon belirtileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between Mediterranean diet score with some biochemical parameters and depression symptoms in adult individuals
BERİVAN KÜÇÜK
Doktora
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikFırat ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EDİBE PİRİNÇCİ
- Spermlerinde DNA hasarı olan yetişkinlerde beslenme durumunun saptanması
Evaluation of nutritional status in infertile men with sperm DNA damage
SEREN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNEM BAYRAM
- Yetişkinlerde akdeniz diyetine uyum ile uyku kalitesi ve depresyon, anksiyete, stres arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between adherence to the mediterranean diet and sleep quality and depression, anxiety, stress in adults
ASENA ERYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikErciyes ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARMAĞAN AYTUĞ YÜRÜK