Çevre vergileri: Avrupa Birliği ve Türkiye'deki uygulamaları
Environmental taxes: Applications in the European Union and Türkiye
- Tez No: 1010503
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BİROL UBAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çevresel sorunlar günümüzün en kritik meselelerinden biri olup ekosistemler ve toplumsal yaşam üzerinde ciddi etkiler oluşturmaktadır. Hızlı sanayileşme, nüfus artışı, çarpık kentleşme, yoksulluk ve savaş gibi faktörler bu sorunları derinleştirmektedir. Başlıca çevresel sorunlar arasında hava, su, toprak ve gürültü kirliliği ile iklim değişikliği yer almaktadır. Devletler, çevre sorunlarıyla mücadelede başta çevre vergileri ve diğer vergi politikalarını etkin bir araç olarak kullanmakta; kirleten öder, ihtiyat ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri, harçlar, sübvansiyonlar, kirletme hakkı, (ÇED) uygulamaları ve depozito-geri ödeme sistemleri başlıca yöntemler olarak öne çıkmaktadır. AB, çevre vergilerini üretici ve tüketicileri çevreye uyumlu uygulamalara yönlendirecek şekilde uygulamakta; Türkiye ise çevre temizlik vergileri doğrudan çevresel amaçlara hizmet ederken diğer vergiler dolaylı çevresel etkiler taşımaktadır. AB, çok katmanlı hukuki ve kurumsal yapısıyla çevre politikalarını yürütmekte ve döngüsel ekonomi ile emisyon ticareti gibi piyasa mekanizmalarını kullanmaktadır. Türkiye ise ulusal mevzuat ve kurumlar aracılığıyla çevre politikalarını uygulamakta, çevre vergileri ve karbon fiyatlandırmayı AB uyum sürecine paralel geliştirmektedir. Yenilenebilir enerji alanında AB, düzenleyici politikalar ve karbon piyasası mekanizmalarıyla enerji dönüşümünü desteklerken; Türkiye, Yenilenebilir Enerji Kaynakları (YEK) ve Enerji Satın Alma Anlaşmaları (PPA) modelleri üzerinden özel sektör yatırımlarını teşvik eden ve kapasite artışına odaklanan bir yaklaşım izlemektedir. Bu çalışma, çevre politikaları, çevre vergileri, yeşil dönüşüm ve yenilenebilir enerji alanındaki yaklaşımları karşılaştırmalı biçimde ele almakta; AB'nin uzun vadeli karbon azaltımı hedefleri ile Türkiye'nin AB'ye uyum süreci kapsamında izlediği politikaların çevresel hedeflere katkısını incelemektedir.
Özet (Çeviri)
Environmental issues are among the most critical challenges of the present day, significantly affecting ecosystems and societal life. Rapid industrialization, population growth, unplanned urbanization, poverty, and conflicts exacerbate these problems. Major environmental concerns include air, water, soil, and noise pollution, as well as climate change. Governments utilize environmental taxes and other fiscal policies as effective tools to address these issues; the polluter pays principle, precautionary and sustainable development principles, fees, subsidies, pollution permits, environmental impact assessments, and deposit-refund systems are among the key mechanisms employed. The European Union applies environmental taxes to guide producers and consumers toward environmentally compatible practices, while in Turkey, environmental sanitation taxes directly serve environmental objectives, and other taxes carry indirect environmental impacts. The EU implements its environmental policies through a multi-layered legal and institutional framework, employing market mechanisms such as the circular economy and emissions trading. Turkey, meanwhile, enforces environmental policies via national legislation and institutions, developing environmental taxes and carbon pricing in parallel with the EU harmonization process. In the field of renewable energy, the European Union supports the energy transition through regulatory policies and carbon market mechanisms, while Türkiye adopts an approach that encourages private sector investments through YEK and PPA models and focuses on capacity expansion. This study examines approaches to environmental policies, environmental taxes, green transition, and renewable energy within a comparative framework, and assesses the contribution of the European Union's long-term carbon reduction targets and Türkiye's policies implemented within the framework of alignment with the European Union to environmental objectives.
Benzer Tezler
- Türkiye'de çevre vergilerinin vergileme ilkeleri açısından değerlendirilmesi
An evaluation of environmental taxes in Turkey according to taxation principles
GAMZE MARAL GÜÇLÜ
- Çevre kirliliği ve motorlu taşıtlar vergisinin çevre kirliliği üzerindeki etkisi
Environmental pollution and the influence of the motor vehicle tax on the environmental pollution
NURTAÇ İRAZ
- Karbon vergisinin Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'deki uygulamasının değerlendirilmesi
Evaluation of carbon tax aplications in European Union countries and Turkey
ÖZLEM KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
MaliyeEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ÇELİKKAYA
- Çevre vergilerinin Türkiye ve Avrupa Birliği'ndeki uygulamaları ve mükelleflerdeki çevre ve çevre vergisi bilinci üzerine Erzurum ilinde bir araştırma
A study about practices of environment taxes in Turkey and European Union and consciousness of taxpayers about environment and environment tax in Erzurum
KÜRŞAD EMRAH YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
MaliyeAtatürk ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ELİF ÇOLAKOĞLU
- Türkiye'de uygulanan çevresel etki değerlendirme (ÇED) modelinin dünyadaki yaygın kullanılan örneklerle karşılaştırılması
The comparison of the environmental impact assessment (EIA) model implemented in Turkey with those widely used in the world
SEVİM YÜRÜTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Çevre MühendisliğiUludağ ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN SAVAŞ BAŞKAYA