Tuvalet eğitimi konulu resimli çocuk kitaplarının incelenmesi
An investigation of children's picture books published for children on the subject of toilet training
- Tez No: 1010584
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ŞEBNEM KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Resimli Çocuk Kitabı, Tuvalet Eğitimi Kazanımı, İçerik İncelemesi, Children's Picture Books, Toilet Training Acquisition, Content Analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, erken çocukluk döneminde tuvalet eğitimi konulu resimli çocuk kitaplarının içerik ve biçimsel niteliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımı içinde yer alan doküman incelemesi kullanılmış; amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklemini 2010-2025 yılları arasında Türkiye'de yayımlanmış ya da Türkçeye çevrilmiş tuvalet eğitimi konulu resimli çocuk kitapları oluşturmaktadır. Tuvalet eğitimi temalı 55 kitap tespit edilmiş; ancak araştırmanın kapsamı gereği belirlenen yayın niteliği, resimli çocuk kitabı olma durumu, güncel basım ve erişilebilirlik kriterlerini karşılayan 32 resimli çocuk kitabı araştırma kapsamına dâhil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, Deniz ve Gönen (2020) tarafından geliştirilen“Resimli Çocuk Kitaplarını Değerlendirme Ölçeği”ile alanyazın doğrultusunda araştırmacı tarafından oluşturulan ve uzman görüşleri alınarak yapılandırılan“Resimli Çocuk Kitabı İçerik Analizi Formu”kullanılmıştır. Araştırma kapsamında tuvalet eğitimi konulu resimli çocuk kitapları biçimsel özellikleri, resimleme nitelikleri ve içerik yapıları bakımından incelenmiştir. Kitaplar; tema, karakter özellikleri, tuvalet eğitimine hazırlık, tuvalet kazaları, destek arama ve çözüm üretme davranışları, psikolojik sağlamlık, duygusal yaşantılar, duygu düzenleme, yetişkin tutumu, yetişkin yönlendirmesi, pekiştireç kullanımı, biyolojik süreç ve kültürel boyut açısından değerlendirilmiştir. Kitaplar araştırmacı ve pediatri polikliniğinde çalışan uzman çocuk gelişimci tarafından birbirlerinden bağımsız olarak incelenmiş; elde edilen veriler nitel içerik analiziyle çözümlenmiş ve bulgular frekans ve yüzde değerleriyle desteklenmiştir. Araştırma bulguları sonucunda, incelenen tuvalet eğitimi konulu resimli çocuk kitaplarının büyük bir çoğunluğunun doğrudan tuvalet eğitimi kazanımına, az bir kısmının ise dışa atım sorunlarına odaklandığı görülmüştür. Kitapların genelinde tuvalet eğitimi sırasında yaşanan kazalara yer vermediği; tuvalet kazasına yer verilen kitaplarda ise karakterlerin çoğunlukla destek arama ve çözüm üretme davranışı sergilediğibelirlenmiştir. Kaza içeren kitaplarda yeniden denemeye yönelik olumlu tutuma yer verildiği görülmüştür. Kitaplarda çocuk gelişimine uygun biyolojik terimlerin yaygın olarak kullanılmasına rağmen; duygusal yaşantılar, somut baş etme yöntemleri ve duygu düzenleme becerileri gibi psikolojik süreçlere daha az yer verildiği görülmüştür. İncelenen kitaplarda sınırlı bir kısmında pekiştireç kullanımına yer verildiği tespit edilmiştir. Resimleme ve içerik özellikleri bakımından kitapların büyük çoğunluğunun yeterli, bir kısmının kısmen yeterli, az sayıda kitabın ise yetersiz düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, tuvalet eğitimi konulu resimli çocuk kitaplarının genel olarak çocukların yaş ve gelişim düzeylerine uygun nitelikler taşıdığı; ancak duygusal yaşantılar, duygu düzenleme, tuvalet korkuları, biyolojik açıklamalar ve kültürel temsil gibi alanlarda geliştirilmesi gereken yönler bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine the content and structural characteristics of children's picture books published for early childhood regarding the theme of toilet training. The study was designed as a document analysis within the qualitative research approach and employed criterion sampling, one of the purposive sampling methods. The research sample consists of toilet training-themed picture books published in Turkey or translated into Turkish between 2010 and 2025. While 55 books on this theme were initially identified, 32 books that met the inclusion criteria, such as publication quality, being a picture book, current availability, and accessibility, were included in the final analysis. Data were collected using the“Scale for Evaluating Children's Picture Books,”developed by Deniz and Gönen (2020), and the“Content Analysis Form for Children's Picture Books,”structured by the researcher in line with the literature and refined through expert opinions. The books were examined in terms of their formal features, illustration qualities, and content structures. Within the scope of the study, the books were evaluated with regard to theme, character features, preparation for toilet training, toilet accidents, support-seeking and problem-solving behaviors, psychological resilience, emotional experiences, emotion regulation, adult attitudes, adult guidance, reinforcement use, biological processes, and cultural dimensions. The books were independently analyzed by the researcher and a specialist child development practitioner working in a pediatric outpatient clinic. The data obtained were analyzed through qualitative content analysis, and the findings were supported with frequency and percentage values. Research findings indicate that the vast majority of analyzed children's picture books on toilet training focus directly on the acquisition of the skill, while only a small portion addresses elimination disorders. It was observed that most books do not depict accidents occurring during the training process; however, in those that do, characters predominantly exhibit behaviors centered on seeking support and generating solutions. Furthermore, books featuring accidents were found to promote a positive attitude toward trying again. While biological terms appropriate for child development are widely utilized, the results suggest that psychological processes—such as emotional experiences, concrete coping mechanisms, and emotion regulation skills—are addressed less frequently. Additionally, the use of reinforcement was identified in only a limited number of the examined books. In terms of illustration and content quality, the majority of the books were found to be sufficient, a portion were partially sufficient, and a small number were determined to be insufficient. As a result, it was concluded that children's picture books on toilet training generally have qualities appropriate for children's age and developmental levels; however, areas such as emotional experiences, emotion regulation, toilet-related fears, biological explanations, and cultural representation require further improvement.
Benzer Tezler
- Bahçeden peyzaja geçişte etkileşimsel bir unsur olarak peyzaj resmi
Landscape painting as an interactive medium in the transition from the garden to the landscape
FATMA SULTAN BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ERBAŞ GÜRLER
- Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlere yönelik olarak düzenlenen aile eğitimi etkinliklerinin değerlendirilmesi
The evaluation of family training activities organized for parents having children with special needs
EMİNE ŞEKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. GÖNÜL SAKIZ
- Çocuk acı̇l servı̇sı̇ne başvuran 2-24 ay arasındakı̇ çocuklarda ı̇drar kültürü elde etme yöntemlerı̇nı̇n ı̇drar yolu enfeksı̇yonu tanı, tedavı̇ ve ı̇zlem sürecı̇ne etkı̇sı̇nı̇n değerlendı̇rı̇lmesı̇ ve sürecı̇n ı̇yı̇leştı̇rı̇lmesı̇.
The effect of urine culture methods on the diagnosis, treatment and follow-up of urinary tract infection in children aged 2-24 months admitted to the pediatric emergency department
FATMA BETÜL YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM TEKŞAM
- Üriner sistem enfeksiyonu ile başvuran hastalarda vezikoüreteral reflü ve renal skar ilişkisinin araştırılması
Examinating correlation of vesicoüreteral reflüx and renal scarring in patients presenting with urinary tract infection
İSA YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSelçuk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HARUN PERU
- Bitlis ilinde yaşıyan sosyal yardıma muhtaç ailelerin içinde bulundukları durum ile ilgili bir araştırma
A Study relating to the families which are in need of social assistance living in the province Bitlis
HAKKI BİLGİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Kamu YönetimiGazi ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT ÖZDAĞ