Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi çalışanları ve kullanıcıların bakış açısıyla: Aile sağlığı merkezlerininmimari tasarımının değerlendirilmesi niteliksel bir inceleme
Evaluation of the architectural design of family health centers from the perspective of Erciyes University Faculty of Medicine employees and users: A qualitative study
- Tez No: 1010607
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA MÜMTAZ MAZICIOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile Sağlığı Merkezi, Mimari tasarım, Kullanıcı deneyimi, Nitel araştırma, Erişilebilirlik, Family Health Center, Architectural design, User experience, Qualitative research, Accessibility
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi aile hekimliği asistanları, sağlık personeli ve polikliniklere başvuran hasta ve yakınlarının deneyimlerinden hareketle mevcut Aile Sağlığı Merkezlerinin (ASM) genel mimarisinin işlevselliğini değerlendirmek; elde edilen nitel bulgular doğrultusunda kullanıcı ve çalışan ihtiyaçlarına dayalı bir mimari standart taslağı geliştirmek ve bu taslağı bir mimar eşliğinde ideal bir ASM planına dönüştürmektir. Yöntem: Araştırma, fenomenolojik nitel araştırma deseniyle yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde görev yapan SAHU asistanları, üniversite çalışanları ile polikliniklere başvuran hasta ve hasta yakınlarından oluşan gönüllü 23 katılımcı oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak 22 soruluk yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Gerçekleştirilen yüz yüze derinlemesine görüşmeler ses/video kaydı alınarak transkript edilmiş ve Braun & Clarke'ın tematik analiz yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Kodlama ve tema geliştirme süreci manuel olarak yürütülmüştür. Elde edilen tematik bulgular mimar araştırmacı ile paylaşılmış ve kullanıcı ihtiyaçlarına uygun ideal ASM tasarımı bu bulgular doğrultusunda oluşturulmuştur. Bulgular: Katılımcı anlatıları, mevcut ASM'lerin fiziksel altyapı, erişilebilirlik, konfor, işlevsellik, güvenlik ve çevresel düzenlemeler açısından önemli yetersizlikler içerdiğini ortaya koymuştur. Tematik analiz sonucunda mekânsal yeterlilik, ulaşım ve çevre düzeni, konfor–hijyen–donanım, işlevsellik–güvenlik, hizmetin geliştirilmesi, sosyal/psikolojik unsurlar, sürdürülebilirlik ve erişilebilirlik olmak üzere sekiz ana tema belirlenmiştir. Bulgular özellikle oda ve bekleme alanı darlığı, erişilebilirlik sorunları, havalandırma–ısıtma eksiklikleri, standart dışı donanım, mahremiyet yetersizliği, otopark ve çevre düzeni problemleri ile çalışan alanlarının eksikliğini vurgulamıştır. Katılımcıların ortak görüşü, ASM'lerin daha kullanıcı dostu, fonksiyonel, erişilebilir ve standart bir mimari anlayışla yeniden tasarlanmasına ihtiyaç olduğudur. Sonuç: Bu çalışma, ASM'lerin mevcut mimari yapısının kullanıcı ve çalışan deneyimini önemli ölçüde etkilediğini göstermiş; mekânsal yetersizlikler, mahremiyet, erişilebilirlik, konfor ve yönlendirme gibi alanlarda belirgin iyileştirme gereksinimleri ortaya koymuştur. Bulgular doğrultusunda geliştirilen öneriler, ASM'lerde insan odaklı, erişilebilir ve sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarının gerekliliğini vurgulamaktadır. Bununla birlikte, farklı bölgelerde yapılacak daha kapsamlı çalışmalar, ulusal ölçekte kanıta dayalı mimari standartların geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to evaluate the functional adequacy of the existing architectural design of Family Health Centers (FHCs) based on the experiences of family medicine residents, healthcare personnel, and patients and their relatives who applied to the outpatient clinics of Erciyes University Faculty of Medicine. In line with the qualitative findings obtained, the study also aims to develop an architectural standard draft based on user and staff needs and to transform this draft into an ideal FHC plan in collaboration with an architect. Method: The study was conducted using a phenomenological qualitative research design. The sample consisted of 23 voluntary participants, including SAHU residents, university staff, and patients and patient relatives who presented to outpatient clinics at Erciyes University Faculty of Medicine. Data were collected using a semi-structured interview form consisting of 22 questions. In-depth face-to-face interviews were audio/video recorded, transcribed verbatim, and analyzed using Braun and Clarke's thematic analysis approach. Coding and theme development were carried out manually. The thematic findings were shared with the architect researcher, and an ideal FHC design aligned with user needs was developed based on these findings. Results: Results: Participant narratives revealed significant inadequacies in the physical infrastructure, accessibility, comfort, functionality, safety, and environmental arrangements of existing FHCs. Thematic analysis identified eight main themes: spatial adequacy, transportation and environmental layout, comfort–hygiene–equipment, functionality–safety, service improvement, social/psychological factors, sustainability, and accessibility. The findings particularly highlighted issues such as limited room and waiting area capacity, accessibility barriers, ventilation and heating deficiencies, non-standard equipment, lack of privacy, parking and site planning problems, and insufficient staff areas. Participants commonly emphasized the need for FHCs to be redesigned with a more user-friendly, functional, accessible, and standardized architectural approach. Conclusion: This study demonstrated that the current architectural structure of FHCs significantly influences both user and staff experiences, revealing clear needs for improvement in spatial adequacy, privacy, accessibility, comfort, and wayfinding. The recommendations developed based on the findings highlight the necessity of human-centered, accessible, and sustainable design approaches in FHCs. Furthermore, more comprehensive studies conducted in different regions will contribute to the development of evidence-based architectural standards at the national level.
Benzer Tezler
- Bir üniversite hastanesi intörn hekimlerinin tıp hukuku ve mevzuatları hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determination of the knowledge levels of intern doctors about medical law and legislations in a university hospital
MUHAMMED BURAK ÇINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiErciyes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF DENİZ ŞAFAK
- Acil servisteki kritik hastaların yakınlarının beklenti ve gereksinimleri
Expectations and needs of relatives of critically ill patients in emergency medicine department
UMUT OCAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
İlk ve Acil YardımErciyes ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER LEVENT AVŞAROĞULLARI
- Annelerin besleme tutumu mizaç özellikleri ve 1-3 yaş arası sağlıklı çocukların yeme davranışının değerlendirilmesi
Feeding attitude and temperament features of the mothers and evaluation of eating behaviors of 1-3 years old healthy children
ABDULLAH ARIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıErciyes ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEDA KONDOLOT
- Alt ekstremite kronik venöz hastalıkları; prevalans, risk faktörleri ve klasifikasyon
Chronic venous disease of lower extremity; prevalance, risc factors and classifıcation
İNANÇ ÜNLÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Göğüs Kalp ve Damar CerrahisiErciyes ÜniversitesiGöğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YİĞİT F. AKÇALI
- Sağlık personelinin istismar, ihmal ve aile içi şiddet deneyim ve algıları
Abuse, neglect and domestic violence experience and perceptions of health staff
GONCA KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Halk SağlığıErciyes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSKENDER GÜN