Yargı kararları ışığında hatalı tıbbi uygulamalardan kaynaklı özel hukuk uyuşmazlıklarında ispat ve ispat yükü
The law of evidence and burden of proof in medical negligence compensation litigati̇on in light of court decisions
- Tez No: 1010649
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CEMİL SİMİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Sağlık hakkı, tıbbi müdahale, tıbbi ihmal, ispat yükü, özel hastane, aydınlatılmış onam, Medeni usul hukuku, Türk medeni hukuku, Right to health, medical intervention, medical malpractice, burden of proof, private hospital, informed consent, Law of civil procedura, Turkish civil law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanın yaşam ile maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme haklarının görünür hâle geldiği en kritik alanlardan biri sağlık hakkıdır. Sağlık hizmetinin kamusal nitelik taşıyan ancak önemli ölçüde özel hukuk ilişkileri aracılığıyla sunulan bir hizmete dönüşmesi, tıbbi müdahale kavramını ve bu müdahaleden kaynaklanan sorumluluğu hem hak ekseninde hem de usul hukuku bakımından yeniden düşünmeyi zorunlu kılmaktadır. İşbu çalışmada özellikle özel hastanelerde gerçekleştirilen tıbbi müdahalelerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarında ispat ve ispat yükünün nasıl yapılandırılması gerektiği, sağlık hakkının pozitif statü hakkı niteliği ve devletin bu bağlamdaki pozitif yükümlülükleri ışığında ele alınmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, sağlık hakkının anayasal ve uluslararası metinler çerçevesinde niteliği, tıp ve sağlık hukukunun disiplinlerarası konumu ve kaynakları ortaya konulmuştur. Bu kapsamda sağlık hakkının yaşam hakkı ve özel hayata saygı hakkı ile kurduğu bağ, devletin pozitif yükümlülükleri ve bu yükümlülüklerin tıbbi müdahale ilişkisine yansıması analiz edilmiştir. Akabinde tıbbi müdahale kavramı, hukuka uygunluk şartları (yetkili kişi, tıbbi standart, özen yükümlülüğü, aydınlatılmış onam) ve tıbbi müdahale sözleşmesinin türleri (hekimlik sözleşmesi, tam/bölünmüş hastaneye kabul sözleşmesi) özel hukuk sistematiği içinde değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, tıbbi müdahaleden doğan özel hukuk sorumluluğu, sözleşmesel ve sözleşme dışı sorumluluk ayrımı ekseninde incelenmiş; hekim ile özel hastane işleticisinin hastaya karşı sorumluluğunun dayanakları, Türk Borçlar Kanunu ve tüketici hukuku hükümleriyle olan kesişim ve ayrışma noktaları bakımından tartışılmıştır. Özellikle eser sözleşmesi karakteristiği gösteren estetik müdahaleler ile klasik vekâlet ilişkisi görünümüzdeki tedavi amaçlı müdahaleler arasındaki sınırlar ve bu sınırların ispat hukuku bakımından doğurduğu sonuçlar ortaya konulmuştur. İkinci bölümde ayrıca görevli mahkeme tartışmaları, tıbbi ihmal davalarının kamu düzeni ve kamu yararı ile bağlantısı, taraflarca getirilme ilkesi ile hâkimin davayı aydınlatma ve hukuku re'sen uygulama ödevinin kesiştiği noktalar ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Üçüncü bölüm çalışmanın odağına yönelmiş ve bu doğrultuda tıbbi ihmal davalarında ispat faaliyetlerinin yürütülmesi ve bu faaliyetin olumsuz neticelerine hangi tarafın katlanması gerektiğine değinilmiştir. Pek tabii bu faaliyette kullanılabilecek ispat vasıtaları (hasta dosyaları, epikriz raporları, aydınlatılmış onam formları) ve bilirkişi raporlarının Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesindeki delil niteliği, özellikle Adli Tıp Kurumu raporlarının konumu ve denetlenebilirliği ile tanıkların konumu üzerinden değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise Yargıtay daireleri arasındaki iş bölümü değişiklikleri ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında tıbbi ihmal davalarında ispat yükünün dağılımı, aydınlatılmış onamın ispatı ve sağlık kayıtlarının saklanması yükümlülüğü somut vakalar üzerinden çözümlenmiştir. Sonuç olarak çalışmada, tıbbi ihmal davalarının salt bireysel kusur tartışmasına indirgenemeyeceği, sağlık hakkının pozitif yükümlülük boyutu, kamu düzeni ve adil yargılanma hakkı birlikte gözetilerek, ispat rejiminin hasta lehine makul ölçüde esnetilmesini ve tıbbi evrakların düzenlenmesi ile saklanması konusunda normatif ve uygulamaya dönük güçlendirmeler yapılmasını gerekli kıldığı savunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
One of the most critical areas in which the right to protect and develop an individual's material and moral existence becomes visible is the right to health. The fact that health care, which has a public character, has increasingly turned into a service provided through private-law relationships makes it necessary to reconsider the concept of medical intervention and the liability arising therefrom, both from a rights-based perspective and in terms of procedural law. This study examines how proof and the burden of proof should be structured particularly in private-law disputes stemming from medical interventions performed in private hospitals, in light of the right to health as a positive-status right and the state's corresponding positive obligations. In the first chapter, the nature of the right to health within constitutional and international frameworks, the interdisciplinary position of medical and health law, and the sources of these fields are discussed. Subsequently, the concept of medical intervention, the conditions for its lawfulness (authorized professional, medical standards, duty of care, informed consent), and the types of medical intervention contracts (physician contract, full/split hospital admission contract) are evaluated within the systematic structure of private law. The second chapter analyzes private-law liability arising from medical interventions through the distinction between contractual and non-contractual liability. The legal bases of the responsibilities of physicians and private hospital operators towards patients, as well as the points of convergence and divergence with the provisions of the Turkish Code of Obligations and consumer law, are examined.. The bases of liability of the physician and the operator of the private hospital towards the patient are discussed with reference to the convergences and divergences between the provisions of the Turkish Code of Obligations and consumer law. Particular attention is paid to the boundaries between aesthetic interventions displaying the characteristics of a contract for work and treatment-oriented interventions reflecting the features of a classical mandate (agency) relationship, as well as to the consequences of these distinctions for the law of evidence. The third chapter is devoted to the procedural dimension of disputes concerning medical interventions. It examines in detail issues of jurisdiction and venue, the relationship of medical malpractice actions with public order and the public interest, and the points at which the principle that the parties must submit the relevant facts and evidence intersects with the judge's duty to clarify the case and to apply the law ex officio. Patient files, epicrisis reports, informed consent forms and expert opinions are assessed as evidence under the Code of Civil Procedure, with particular emphasis on the status and reviewability of reports issued by the Council of Forensic Medicine. The fourth chapter analyses, in the light of changes in the division of labour among the chambers of the Court of Cassation and the case-law of the Constitutional Court, the allocation of the burden of proof in medical malpractice cases, the proof of informed consent and the obligation to preserve medical records, through concrete cases. The study ultimately argues that medical malpractice disputes cannot be reduced to a mere discussion of individual fault; rather, when the positive-obligation dimension of the right to health, public order and the right to a fair trial are considered together, the evidentiary regime must be reasonably relaxed in favour of patients and both normative and practice-oriented improvements must be made regarding the drafting and preservation of medical documentation.
Benzer Tezler
- Tıbbi uygulama hatası iddiası ile açılan hukuk davalarında bilirkişi raporlarının hukuki denetime elverişliliğinin yargıtay kararları ışığında incelenmesi
Examination of the suitability of expert reports in medical malpractice cases according to the decisions of the supreme court
EZGİ BESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Adli Tıpİstanbul ÜniversitesiSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. ABDULLAH COŞKUN YORULMAZ
- Tıbbi müdahalelerde hekimin ceza sorumluluğu
Criminal liability of physicians'in medical interventions
ŞENAY COŞKUN İNCE
- Hizmet kusurundan kaynaklanan hatalı tıbbi uygulama davalarının Danıştay kararları ışığında analizi
Analysis of medical practice actions caused by fault of service in the light of the decisions of the Council of consultant
SÜLEYMAN KILAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Hukukİzmir Bakırçay ÜniversitesiSağlık Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVDA YAŞAR COŞKUN
- Ürolojide tıbbi uygulama hataları
Medical malpractices in urology
CANER ALPTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiBilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ONUR ÖZVERİ
- Türk hukukunda hekimlerin cezai sorumluluğu
Criminal liability of physicians in Turkish law
BATUHAN DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Hukukİnönü ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM DURHAN