Flört şiddeti ile duygusal yeme arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesi ve depresyonun seri aracılık rolü
The serial mediation role of basic psychological need frustration and depression in the relationship between dating violence and emotional eating
- Tez No: 1010706
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİSA SEVİ KOÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Flört şiddeti, Temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesi, Öz-Belirleme Kuramı, Depresyon, Duygusal yeme, Seri aracılık modeli, Dating violence, Self determination theory, Basic psychological need frustration, Self-Determination Theory, Depression, Emotional eating, Serial mediation analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
"Bu araştırma, Türkiye örnekleminde 18–45 yaş grubundaki, halihazırda bir flört ilişkisi bulunan veya son altı ay içerisinde flört ilişkisi deneyimlemiş bekar bireylerde flört şiddeti, temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesi, depresyon ve duygusal yeme arasındaki etkileşimi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ana modelini, flört şiddeti ile duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesi ve depresyonun seri aracılık etkisinin test edilmesi oluşturmaktadır. Flört şiddeti evli olmayan partnerler arasında fiziksel, psikolojik, cinsel, ekonomik ve dijital boyutlarda görülebilen, ısrarlı takibi de içeren bir kontrol ve baskı mekanizması olarak tanımlanmaktadır. Araştırmanın teorik zeminini oluşturan Öz Belirleme Kuramı'na göre özerklik, yeterlilik ve ilişkisellikten oluşan üç temel psikolojik ihtiyacın sosyal çevre tarafından tatmin edilmesi psikolojik iyilik halini arttırırken, bu ihtiyaçların engellenmesi depresif belirtiler ve yeme bozuklukları gibi maladaptif sonuçlara yol açmaktadır. Bu doğrultuda, romantik ilişkilerdeki şiddet davranışlarının bireyin psikolojik ihtiyaçlarını engelleyerek depresif belirtileri arttırdığı ve bu durumun duygusal yeme gibi telafi edici mekanizmaları tetiklediği varsayılmaktadır. Veriler, kolayda örnekleme yoluyla ulaşılan 389 katılımcıdan Demografik Bilgi Formu, Flört Şiddeti Yaşantıları Ölçeği (FŞYÖ), Temel Psikolojik İhtiyaçların Tatmini ve Engellenmesi Ölçeği (TPİTEÖ), Depresyon Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASÖ-21) ve Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ) kullanılarak dijital platformlar üzerinden toplanmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon analizi kullanılmış, seri aracılık hipotezi ise PROCESS Macro 4.2 eklentisi aracılığıyla, 5000 örneklemli Bootstrap yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen regresyon temelli yol analizleriyle test edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler flört şiddeti deneyimlerinin, temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesi, depresif belirtiler ve duygusal yeme ile istatistiksel açıdan anlamlı ve pozitif yönlü korelasyonlar sergilediğini ortaya koymuştur. Yapılan seri aracılık analizleri, flört şiddeti ile duygusal yeme arasındaki ilişkide psikolojik ihtiyaçların engellenmesi ve depresyonun seri bir aracı mekanizma olarak işlev gördüğünü doğrulamıştır. Aynı zamanda depresyonun, ihtiyaç engellenmesi faktörü olmaksızın flört şiddeti ve duygusal yeme davranışı arasında doğrudan bir aracılık rolünün olmadığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar, flört şiddetinin yeme davranışları üzerindeki etkisinin, ancak bireyin psikolojik ihtiyaçlarının engellenmesi ve bu durumun yol açtığı depresif belirtiler aracılığıyla dolaylı bir yol izlediğine işaret etmektedir. Elde edilen bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılmış; bu sonuçlardan yola çıkılarak gelecekteki araştırmalar ve klinik uygulamalar için çeşitli öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the interaction between dating violence, basic psychological need frustration, depression, and emotional eating among single individuals aged 18–45 in Turkey who are currently in a dating relationship or have experienced one within the last six months. The primary model of the study tests the serial mediation effect of basic psychological need frustration and depression in the relationship between dating violence and emotional eating behavior. Dating violence is defined as a mechanism of control and pressure—occurring between unmarried partners—that encompasses physical, psychological, sexual, economic, and digital dimensions, as well as stalking. According to Self-Determination Theory, which forms the theoretical framework of this research, the satisfaction of the three universal psychological needs—autonomy, competence, and relatedness—by the social environment enhances psychological well-being; conversely, the frustration of these needs leads to maladaptive outcomes such as depressive symptoms and eating disorders. In this context, it is hypothesized that violent behaviors in romantic relationships increase depressive symptoms by thwarting the individual's psychological needs, which in turn triggers compensatory mechanisms like emotional eating. Data were collected through digital platforms from 389 participants reached via convenience sampling, using a Demographic Information Form, the Dating Violence Experience Scale (DVES), the Basic Psychological Need Satisfaction and Frustration Scale (BPNSFS), the Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21), and the Emotional Eating Scale (EES). Pearson correlation analysis was employed for data analysis, and the serial mediation hypothesis was tested using regression-based path analysis via the PROCESS Macro 4.2 plugin with a 5000-sample bootstrap method. Results revealed that experiences of dating violence exhibit statistically significant and positive correlations with basic psychological need frustration, depressive symptoms, and emotional eating. Serial mediation analyses confirmed that psychological need frustration and depression function as a sequential mediational mechanism in the relationship between dating violence and emotional eating. Furthermore, it was determined that depression does not play a direct mediating role between dating violence and emotional eating behavior in the absence of the need frustration factor. These findings suggest that the impact of dating violence on eating behavior follows an indirect path, occurring only through the frustration of the individual's psychological needs and the resulting depressive symptoms. The findings are discussed in light of the relevant literature, and various suggestions for future research and clinical applications are presented based on these results.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde algılanan flört şiddeti ve duygusal yeme arasındaki ilişkinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
MEHMET BERKAY ÜLKER
- Üniversite öğrencilerinde algılanan flört şiddeti ve duygusal yeme arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between perceived dating violence and emotional eating in university students
MEHMET BERKAY ÜLKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikUluslararası Kıbrıs ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUAZZEZ MERVE AVCIOĞLU
- Üniversite öğrencilerinin flört şiddeti tutumunun ve kabulünün duygusal zeka düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of university students' attitudes towards dating violence and its acceptance in relation to their emotional intelligence levels
MERVE KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BEYZA NAZ DENİZ
- Yetişkin bireylerde borderline kişilik özeliklerinin flört şiddeti ile ilişkisi
The relationship between borderline personality traits and dating violence in adults
FATMA ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİŞAN BURAK YAŞAR
- Benliğin farklılaşması ile psikolojik flört şiddeti arasındaki ilişkide kendini susturma ve zihinselleştirmenin aracı rolleri
The mediating roles of self-silence and mentalization in the relationship between differentiation of the self and psychological dating violence
BORAN PUR
