Tiyatro ve kimlik ilişkisini yeniden düşünmek: Osmanlı dönemi tiyatrosunda Yahudiler
Rethinking the relationship between theatre and identity: Jews in Ottoman theatre
- Tez No: 1010711
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN FİRİDİNOĞLU TİRYAKİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Osmanlı Yahudi toplumunun tiyatro pratiklerini Sefaradların faaliyetlerine odaklanarak, sanatta kimlik merkezli yaklaşımların işlevini sorgulayan eleştirel bir çerçevede inceler. Tiyatroyu kendi anlam koşulları içinde kurulan bir üretim biçimi olarak ele alan çalışmada dramaturjik yapılar biçimsel dinamikleri ile ilişkili olarak analiz edilir. Böylece kimlik süreçleri üzerine kurulan teatral üretimleri incelerken kültürel okumaların çoğu zaman geri planda bıraktığı biçimsel ve dramaturjik ilişkilerin görünür kılınması amaçlanır. Bu bağlamda öncelikle Sefarad Yahudilerinin Osmanlı'daki tarihsel süreçleri ve bununla paralel olarak geç Osmanlı dönemi tiyatrosu içinde oluşturdukları teatral alanın nasıl konumlandığı ele alınır. Bu tarihsel ve teatral zemin üzerinde aidiyet, diasporik bilinç, travma ve tarihselleştirme olguları, kimlik kurucu süreçler olarak tiyatro pratiklerinde edindikleri işlevler bakımından tartışmaya açılır. Çalışmanın birincil kaynak zeminini, döneme ait Ladino oyun metinleri ile Osmanlı Yahudi basınında yer alan süreli yayın malzemeleri oluşturur. Bu kaynaklar üzerinden yürütülen analiz, kimliğin ve kimliği kuran bileşenlerin anlatı yapıları, çeviri stratejileri ve dramaturjik düzenlemeler aracılığıyla eserlerde nasıl üretildiğini gösterir. Aynı zamanda kimliğin, belirli biçimsel tercihler üzerinden işleyen, öznelliği düzenleyen ve siyasal meşruiyet üreten bir yapı olarak kurulduğu ortaya konur. Bu çerçevede, kimlik merkezli teatral yapıların, anlam üretimini biçimsel işleyişten uzaklaştırarak kimlik kategorilerine bağlayan ve bu nedenle kendi biçimsel üretim koşullarını perdeleyen bir dolayıma dönüşebileceği ileri sürülür.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the theatrical practices of the Ottoman Jewish community, focusing on Sephardic activities, through a critical framework that interrogates identity-centered approaches in the arts. Approaching theatre as a mode of production constituted by its own conditions of meaning, it analyzes dramaturgical structures through their formal dynamics, making visible the formal and dramaturgical relations that cultural readings often leave in the background when examining identity-based theatrical production. Within this framework, the dissertation first considers the historical processes of Sephardic Jews in the Ottoman Empire and the positioning of the theatrical field they formed within late Ottoman theatre. Against this historical and theatrical ground, belonging, diasporic consciousness, trauma, and historicization are discussed as identity-forming processes in terms of the functions they acquire in theatrical practices. The study's primary sources are Ladino play texts from the period and periodical materials from the Ottoman Jewish press. Through these sources, the analysis demonstrates how identity and its constitutive components are produced through narrative structures, translation strategies, and dramaturgical arrangements. It also shows that identity is constructed as a structure operating through specific formal choices, regulating subjectivity, and producing political legitimacy. Accordingly, the dissertation argues that identity-centered theatrical structures may become a mediation that binds meaning production to identity categories by distancing it from formal operation, thereby obscuring their own formal conditions of production.
Benzer Tezler
- Kamusal alanda kimliklenme: Kürt Alevi Kadınların ilişkisel bağlamlarda kesişimsel mekân-kimlik deneyimleri
Identification in the public sphere: Kurdish Alevi Women's intersectional space-identity experiences in relational contexts
SEÇİL ASLAN COŞKUNER
Doktora
Türkçe
2024
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMZA YÜKSEL DİNÇER
- Kırgız edebiyatında kaynağı Manas Destanı olan tiyatro metinlerinin incelenmesi
An analysis of theatrical scripts in Kyrgyz literature based on the Epic of Manas
EMRAH ALTIOK
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıArdahan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURGÜL MOLDALİEVA OROZOBAYEV
- Hukuk ve tiyatro: Shakespeare tragedyasında hukuk ve adalet gerilimi
Law and theater: The tension between law and justice in Shakespearean tragedy
YEŞİM EZGİ KÖSE
- Türkiye tiyatrosu ve garbiyatçı fantazi
Theater in Turkey and occidentalist fantasy
MEHMET ÖZGÜR BAHÇECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiTiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FAKİYE ÖZSOYSAL
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE