Sağlıklı yiyecek fotoğraflarına maruz kalma ile yeme tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi: Deneysel bir çalışma
Examining the relationship between exposure to healthy food photographs and eating attitudes: An experimental study
- Tez No: 1010808
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE DEMİRBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Benlik saygısı, Kısıtlayıcı yeme, Mükemmeliyetçilik, Sosyal medya, Self esteem, Restrictive eating, Perfectionism, Social media
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Instagram'da 'sağlıklı yemek' adı altında paylaşılan fotoğrafların kısıtlayıcı yeme tutumuna etkisi ve kısıtlayıcı yeme ile mükemmeliyetçilik ve benlik saygısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, 18-29 yaş aralığındaki genç yetişkinler ile gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda 38, kontrol grubunda 40 kişinin bulunduğu toplam 78 kişinin verileri analiz edilmiştir. Instagram'dan seçilen ve yapay zeka tarafından oluşturulan 20'şer fotoğraf sunulmuş, başlangıçta ve sonrasında ölçüm alınmıştır. Veri toplama aşamasında Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ), Frost Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (FÇBMÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RSE) ve Beş Faktör Kişilik Envanteri Kısa Formu kullanılmıştır. Analizler sonucunda, uyumsuz mükemmeliyetçiliğin kısıtlayıcı yemeyi yordadığı gözlenmiştir. Kısıtlayıcı yeme puanları cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemektedir. Sağlıklı yemek fotoğraflarına maruz kalmanın kısıtlayıcı yemede artışa yol açmadığı; bu grubun kısıtlayıcı yeme puanlarının manzara fotoğraflarına maruz kalan kontrol grubunun puanlarından farklılaşmadığı saptanmıştır. Beden kitle indeksi ve başlangıç kısıtlayıcı yeme puanları kontrol altında tutulduğunda son test kısıtlayıcı yeme puanları grup değişkenine göre farklılaşmamıştır. Bulgular, sağlıklı yemek fotoğraflarının kısıtlayıcı yeme üzerinde doğrudan bir değişime neden olmadığını göstermektedir. Kısıtlayıcı yemenin kısa süreli manipülasyonla değişmediği gözlenmiş, altta yatan temel dinamiklere, yüksek beklentiye sahip eleştirel ebeveynler ve uyumsuz mükemmeliyetçi tutumlara, dikkat edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Klinik uygulamalarda kilo verme uğraşı olan bireylerde yalnızca kilo kontrolüne değil, bilişsel süreçlere ve mükemmeliyetçilik tutumlarına da odaklanılması, ayrıca yalnızca kadınlara değil erkeklere de odaklanılması önemlidir.
Özet (Çeviri)
This study examined the effect of photos shared on Instagram under the label“healthy eating”on restrictive eating attitudes, and the relationship between restrictive eating, perfectionism, and self-esteem. The study involved young adults aged 18–29. A total of 83 participants took part; 5 were excluded, leaving 78 participants—38 in the experimental group and 40 in the control group. Twenty photos, selected from Instagram and generated by artificial intelligence, were presented, and measurements were taken at the beginning and end of the study. Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ), Frost Multidimensional Perfectionism Scale (FMPS), Rosenberg Self-Esteem Scale (RSE), and Short-Form Five-Factor Personality Inventory (FFPI) were used. Analyses showed that maladaptive perfectionism predicted restrictive eating. Restrictive eating scores did not differ by gender. Exposure to healthy food photos did not increase restrictive eating; scores did not differ from the control group exposed to landscape photos. When body mass index and baseline restrictive eating were controlled, final restrictive eating scores did not differ by group. Findings indicate that healthy food photographs do not directly change restrictive eating. Restrictive eating did not change with short-term manipulation, highlighting the need to focus on underlying dynamics such as critical parents with high expectations and maladaptive perfectionist attitudes. In clinical practice, attention should be given not only to weight control but also to cognitive processes and perfectionist attitudes in individuals, and interventions should include both women and men.
Benzer Tezler
- Sıfır atıkla yemek tarifleri-sürdürülebilir, ekonomik ve sağlıklı beslenme
Zero waste, sustainable, economic and healthy recipes
AYŞE MERVE KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA ŞENSOY
- Yiyecek içecek işletmelerinde çalışan şeflerin sağlıklı beslenme trendlerine karşı bakış açısının incelenmesi
Examining the perspectives on healthy nutrition trends of chefs working in food and beverage businesses
SEVİLCAN KORKUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıKütahya Dumlupınar ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ŞİMŞEK
- Turistlerin sağlıklı beslenme bilinci ve yöresel yiyecek tercihi ilişkisinin termal otellerde incelenmesi: Afyonkarahisar örneği
Investigation of the relationship between healthy nutrition awareness and local food preference of tourists visiting thermal hotels: A case of Afyonkarahisar
HABİBE GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TurizmAfyon Kocatepe ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA GÜL YILMAZ
- Çocuklarda yeme davranışı ve sağlıklı yiyecek seçimine bağlı olarak ağız hijyeninin değerlendirilmesi
Evaluation of oral hygiene in children based on eating behavior and healthy food selection
SEDA CEREN GÖKÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Diş HekimliğiAltınbaş ÜniversitesiÇocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SABİHA CEREN İLİSULU
- Annelerin pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri ile dijital sağlıklı beslenme okuryazarlığı düzeylerinin çocukluk çağı obezitesi ile ilişkisi
The relationship between mothers' cooking and food preparation skills and their level of digital healthy eating literacy with childhood obesity
BÜŞRA DÜNDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikAkdeniz ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLGÜN SEREMET KÜRKLÜ