Üst ölçekli planlamada Ankara kenti imar planları ile su altyapı master planlarının karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of urban development plans and water infrastructure master plans in upper-scale planning of Ankara
- Tez No: 1010821
- Danışmanlar: PROF. DR. BİROL KAYRANLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Şehircilik ve Bölge Planlama, Environmental Engineering, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ankara kentinde üst ölçekli planlama süreçlerinde hazırlanan imar planları ile su altyapı master planları arasındaki ilişkinin mavi–yeşil altyapı yaklaşımı çerçevesinde karşılaştırmalı olarak analiz edilmesini amaçlamaktadır. Çalışmanın temel problemi, Ankara'da planlama belgelerinde doğal sistemlere yönelik kararların bulunmasına rağmen bu kararların uygulamaya yeterince yansıtılamaması ve imar planları ile su altyapı planlarının çoğunlukla birbirinden kopuk biçimde geliştirilmesidir. Araştırma, Ankara'nın erken Cumhuriyet döneminden günümüze kadar uzanan planlama sürecini kapsamakta; 1924 Lösher Planı, Jansen Planı, Uybadin–Yücel Planı, 1990 Nazım İmar Planı ve 2023 Başkent Nazım İmar Planı ile ASKİ tarafından hazırlanan kanalizasyon, atıksu, yağmursuyu ve içmesuyu master planları birlikte incelenmektedir. Çalışma kapsamında plan raporları ve resmi belgeler üzerinde nitel içerik analizi gerçekleştirilmiş ve planların yeşil alan sistemi, dere koridorları, vadiler ve su yönetimi yaklaşımları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Ankara'da erken dönem planlarında güçlü bir mavi–yeşil omurga yaklaşımının bulunduğunu; ancak zamanla hızlı kentleşme, kurumsal eşgüdüm eksikliği ve uygulama sorunları nedeniyle bu yaklaşımın zayıfladığını ortaya koymaktadır. Dere yataklarının kapatılması, doğal drenaj sistemlerinin teknik altyapıya indirgenmesi ve planlarda öngörülen yeşil alan sürekliliğinin büyük ölçüde uygulamaya aktarılamaması, kentin ekolojik bütünlüğünü ve altyapı performansını olumsuz etkilemiştir. İmar planları ile su altyapı master planlarının farklı kurumlar tarafından, farklı zamanlarda ve bütüncül bir çerçeve olmaksızın hazırlanması, Ankara'da taşkın riski, su yönetimi sorunları ve ekolojik eşiklerin aşılması gibi problemlerin yapısal hâle gelmesine neden olmuştur. Çalışma sonucunda, mavi–yeşil altyapı yaklaşımının Ankara'da yalnızca çevresel bir politika değil, üst ölçekli planlama ile su altyapı yönetimini bütünleştiren stratejik bir planlama aracı olarak ele alınması gerektiği ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda tez, imar planları ile su altyapı master planlarının eşgüdümlü hazırlanmasına yönelik kurumsal, yönetsel ve mekânsal öneriler geliştirmekte ve planlama çalışmalarının kopuk yürütülmesinin kentsel ekoloji ve yaşam kalitesi üzerinde kalıcı etkiler yarattığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to comparatively analyse the relationship between development plans prepared within upper-scale planning processes and water infrastructure master plans in the city of Ankara within the framework of the blue–green infrastructure approach. The primary problem addressed in the study is that, despite the existence of decisions regarding natural systems in Ankara's planning documents, these decisions have not been sufficiently reflected in practice, and development plans and water infrastructure plans have mostly been developed in a disconnected manner. The research covers Ankara's planning process from the early Republican period to the present, examining the 1924 Lösher Plan, the Jansen Plan, the Uybadin–Yücel Plan, the 1990 Master Development Plan, and the 2023 Başkent Master Development Plan, alongside the sewerage, wastewater, stormwater, and drinking water master plans prepared by ASKİ. Within the scope of the study, qualitative content analysis was conducted on plan reports and official documents, and the plans were comparatively evaluated in terms of green space systems, stream corridors, valleys, and water management approaches. The findings reveal that early planning documents in Ankara adopted a strong blue–green backbone approach; however, this approach has weakened over time due to rapid urbanization, a lack of institutional coordination, and implementation problems. The culverting (covering) of stream beds, the reduction of natural drainage systems to technical infrastructure, and the failure to implement the planned continuity of green spaces have negatively affected the city's ecological integrity and infrastructure performance. The preparation of development plans and water infrastructure master plans by different institutions, at different times, and without a holistic framework has led to structural issues in Ankara, such as flood risk, water management problems, and the exceeding of ecological thresholds. Consequently, the study demonstrates that the blue–green infrastructure approach in Ankara should be considered not merely as an environmental policy but as a strategic planning tool that integrates upper-scale planning with water infrastructure management. In this regard, the thesis develops institutional, managerial, and spatial recommendations for the coordinated preparation of development plans and water infrastructure master plans, illustrating that the fragmented execution of planning processes has long-term impacts on urban ecology and quality of life.
Benzer Tezler
- A hundred years of typomorphological transformation of urban pattern: Samples from historical Beyoğlu, Istanbul
Kentsel dokunun yüz yıllık tipomorfolojik dönüşümü: Tarihi Beyoğlu'ndan örnekler
ŞEBNEM ÇEBİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL EREN KÜRKÇÜOĞLU
- Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımının öğrenenlerin problem çözme becerilerine, bilişötesi farkındalık ve derse yönelik tutum düzeylerine etkisi ile öğrenme sürecine katkıları
The effects of constructivist learning approach on learners' problem solving skills, metacognitive awareness, and attitudes towards the course, and contributions to learning process
BÜNYAMİN YURDAKUL
Doktora
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN DEMİREL
- Peyzaj planlamada proje ve uygulama tekniğinin gelişimi üzerine bir araştırma
A Research on the progress of project and applied techniques in landscape planning
SUAT DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Peyzaj MimarlığıAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METİN BAŞAL
- Sürdürülebilir kentsel gelişme çerçevesinde orta ölçekli kentlere dönük kent planlama yöntem önerisi
A proposal of an urban planning method for the medium sized cities within the framework of sustainable urban development
KADİR HAKAN YAZAR
Doktora
Türkçe
2006
Şehircilik ve Bölge PlanlamaAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAN HAMAMCI
- Ankara kalesi ve çevresine yönelik kent planlama ve güncel koruma uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of urban planning and current conservation practices for Ankara castle and its surroundings
METİN BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Şehircilik ve Bölge PlanlamaÇankaya ÜniversitesiŞehir Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI ER AKAN
PROF. DR. MEHMET TUNÇER