Hâcegîzâde Mustafa bin Muhammed'in 'Şerhu mi'eti kelime' isimli eserinin neşri ve incelenmesi
Critical edition and review of Hâjegîzâde Mustafa bin Muhammad's manuscript titled 'Şerhu mi'eti̇ kelime'
- Tez No: 968712
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİM ÖZNURHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Arap dili ve belagati, Hâcegîzâde Mustafa bin Muhammed, Şerhu mieti kelime, Dört halife, Vecize, Arabic language and rhetoric, Hâcegîzâde Mustafa bin Muhammed, Şerhu mieti kelime, Four caliphs, Aphorisms
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 213
Özet
XVI. asır Osmanlı âlimlerinden olan Hâcegîzâde Mustafa b. Muhammed'in,“Şerhu Mieti Kelime”adlı eseri, dört büyük halifeye ait hikmet, ahlâk ve ahkâma dair yüzer adet vecizenin şerhi mahiyetindedir. Hâcegîzâde'nin bu eseri, dört halifenin veciz sözleri hakkında yapılmış ve“Sad Kelime”ismiyle edebî bir tür hâlini almış şerh çalışmalarının bir örneği niteliğinde olup ondan dört asır önce yaşamış olan fars edebiyat âlimi Reşîdüddin Vatvât'ın yaptığı derleme ve şerhi esas alarak hazırlanmıştır. Hâcegîzâde, vecizelere önce Türkçe, daha sonra incelemesini yaptığımız Arapça bir şerh yazmıştır. Bu şerhte vecizelerin taşıdığı edebî özellikler, gramer ve lügat incelikleri ele alınmıştır. Şârih, öncelikle Arapça sözle ne kastedildiği zikrettikten sonra o sözde yer alan kelimelerin lügat manalarına işaret etmiş, deyimsel ifadeleri izah etmiştir. Sonrasında da ayet-i kerime, hadis-i şerif, kelâm-ı kibar ve şiir kabîlinden istişhadlarda bulunmuştur. Bu tezin konusu, Hâcegîzâde'nin Süleymaniye Kütüphanesi Reşid Efendi Koleksiyonunda 1048 no. ile kayıtlı bulunan“Şerhu Mieti Kelime”isimli yazma eserinde her bir vecizeye yapılan şerhin dil ve belagat açısından incelenmesidir. Bu çalışmada, eser, Türkçe şerhlerin farklı nüshalarıyla karşılaştırılarak neşre hazırlanmıştır. Eserde müellifin takip ettiği şerh yöntemi ele alınmış; lügat açısından ve belâgat açısından vecizelerde yer alan bilgiler örnekleriyle ele alınmıştır. İncelememizde ayrıca yazma nüshada yer alan gramer hataları ve yazım yanlışları belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Hâcegîzâde Mustafa b. Muhammed was a 16th-century Ottoman scholar who served as a muderris (professor) and qadi (judge). The work entitled“Şerhu Mieti Kelime”is a commentary by Hâcegîzâde on hundreds of aphorisms related to wisdom, morality, and jurisprudence belonging to the four great caliphs. This work by Hâcegîzâde is an example of commentaries on the aphorisms of the four caliphs, which have become a literary genre known as“Sad Kelime”. It is based on the compilation and commentary by the Persian literary scholar Reşîddüddin Vatvât, who lived four centuries earlier. Hâcegîzâde first wrote a Turkish commentary on the aphorisms compiled by Vatvât, and then wrote an Arabic commentary, which we are examining here. In this Arabic commentary, Hâcegîzâde discusses the literary characteristics, grammar, and lexical subtleties of the aphorisms. The commentator first mentions what is meant by the Arabic word, then points out the lexical meanings of the words in that phrase and explains the idiomatic expressions. He then cites verses from the Qur'an, hadiths, sayings of the wise, and poetry that he believes confirm the meaning of each phrase. The subject of this thesis is the examination of the commentary on each aphorism in Hâcegîzâde's manuscript titled“Şerhu Mieti Kelime,”registered under no. 1048 in the Reşid Efendi Collection of the Süleymaniye Library, in terms of language and rhetoric. In this study, Hâcegîzâde's work has been prepared for publication by comparing it with different copies of his previous Turkish commentary. The commentary method followed by the author in the work is described; his analyses in terms of vocabulary and eloquence are discussed with examples. In our study, we also identified grammatical faults and spelling mistakes in the manuscript.
Benzer Tezler
- Satellite orbit determination via optical and radar systems
Optik ve radar sistemlerine dayalı olarak uydu yörüngesinin belirlenmesi
DERYA BAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Astronomi ve Uzay Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiUçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ HACIZADE
- Metin ön işleme fazının makine öğrenmesinde sınıflandırmaya etkileri
Effects of text preprocessing phase on classification in machine learning
ESME GÜL TOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolHaliç ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜLVİYE HACIZADE
- Launch vehicle navigation system design and comprehensive performance analysis
Fırlatma aracı seyrüsefer sistem tasarımı ve kapsayıcı performans analizi
ALTUĞ ERTAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Havacılık ve Uzay Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiUçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ HACIZADE
- Geleneksel makine öğrenimi algoritmaları ile ön eğitimli dil modellerinin duygu analizi uygulamasındaki performanslarının incelenmesi
Examination of the performance of traditional machine learning algorithms and pretrained language models in sentiment analysis application
AYŞE KARLIDAĞ SÜZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolHaliç ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜLVİYE HACIZADE
- İçerik Yönetim Sisteminin hazırlanması ve örnek bir siteye uygulanması
Building a Content Management System and create a web site with CMS
MESUT ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolHaliç ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜLVİYE HACIZADE