Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetiminde karbon emisyonunu azaltıcı faktörlerin BWM (Best-worst method) ile değerlendirilmesi
Evaluation of carbon emission reducing factors in sustainable supply chain management using the BWM (Best-worst method)
- Tez No: 1010998
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZÜM EĞİLMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Yeşil tedarik zinciri, Green supply chain
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel iklim değişikliği, ekosistemler ve ekonomik yapılar üzerinde yarattığı derin etkiler nedeniyle günümüzün en acil çevresel sorunlarından biri haline gelmiştir. Bu süreçte karbon emisyonları, çevresel sürdürülebilirlik açısından doğrudan bir tehdit oluşturmakta ve işletmeleri emisyon sorumluluğunu tüm tedarik zinciri boyunca üstlenmeye zorlamaktadır. Bu çalışma, Türkiye ekonomisi için ihracat potansiyeli ve istihdam kapasitesiyle kritik öneme sahip olan, ancak yüksek sıcaklık gerektiren fırınlama süreçleri nedeniyle enerji yoğun bir yapı sergileyen seramik sektörüne odaklanmaktadır. Araştırmanın temel amacı, seramik sektöründe Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi (STZY) çerçevesinde karbon emisyonunu azaltacak kritik faktörleri belirlemek ve bu faktörleri bilimsel bir yöntemle önceliklendirmektir. Araştırma sürecinde, kapsamlı literatür taraması ve sektör uzmanlarının görüşleri doğrultusunda; Yeşil Tasarım, Enerji Verimliliği, Lojistik Optimizasyonu, Tedarikçi Seçimi, Geri Dönüşüm, Karbon Takibi, Dijitalleşme, Eğitim, Yasal Uyum ve Tüketici Farkındalığı olmak üzere 10 ana kriter ve bunlara bağlı 30 alt kriter tanımlanmıştır. Belirlenen bu faktörler, sektörde deneyimli 10 üst düzey yönetici tarafından Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) tekniklerinden biri olan Best-Worst Method (BWM) kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, uzman değerlendirmelerinin 0,0413 gibi oldukça düşük bir Tutarlılık Oranı (CR) sergilediğini ve bulguların yüksek derecede güvenilir olduğunu kanıtlamıştır. Araştırma sonuçları, seramik sektöründe emisyon azaltım stratejilerinin“içeriden dışarıya”doğru kurgulanması gerektiğini; öncelikle Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonlarının yönetilmesi, ardından bu sürecin dijitalleşme ve stratejik tedarik zinciri uygulamalarıyla desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Özellikle Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) gibi uluslararası düzenlemelerin yarattığı baskı altında, bu önceliklendirme sektörel rekabet gücünün sürdürülmesi için stratejik bir rehber niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Global climate change has become one of the most pressing environmental issues of our time due to its profound impacts on ecosystems and economic structures. In this process, carbon emissions pose a direct threat to environmental sustainability, compelling businesses to assume emission responsibility throughout the entire supply chain. This study focuses on the ceramic sector, which holds critical importance for the Turkish economy in terms of export potential and employment capacity, yet exhibits an energy-intensive structure due to firing processes requiring high temperatures. The primary objective of the research is to identify critical factors that will reduce carbon emissions within the framework of Sustainable Supply Chain Management (SSCM) in the ceramic sector and to prioritize these factors using a scientific method. During the research process, 10 main criteria and 30 sub-criteria—including Green Design, Energy Efficiency, Logistics Optimization, Supplier Selection, Recycling, Carbon Tracking, Digitalization, Education, Legal Compliance, and Consumer Awareness—were defined based on an extensive literature review and expert opinions. These identified factors were evaluated by 10 senior managers with experience in the sector using the Best-Worst Method (BWM), one of the Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) techniques. The analysis results demonstrated that the expert evaluations exhibited a very low Consistency Ratio (CR) of 0.0413, proving that the findings are highly reliable. The research results indicate that emission reduction strategies in the ceramic sector should be structured from the“inside out”; primarily managing Scope 1 and Scope 2 emissions, followed by supporting this process with digitalization and strategic supply chain practices. Under the pressure created by international regulations, particularly the European Union's Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), this prioritization serves as a strategic roadmap for maintaining sectoral competitiveness.
Benzer Tezler
- Carbon capture storage and utilization in the cement industry: Systematic literature review on methanol and urea production from carbon based emissions
Çimento endüstrisinde karbon yakalama ve kullanımı:Karbon kaynaklı emisyonlardan metanol ve üre üretimi hakkında sistematik literatür incelemesi
GÖKÇE YALIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEDAT UYAK
- Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetiminde blokzincir teknolojilerinin rolü
The role of blockchain technologies in sustainable supply chain management
MELİK MİNE ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
UlaşımBursa Teknik ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞÇE DANACI ÜNAL
- Investigation of green buildings towards net zero carbon: example in itu ayazağa campus
Net sıfır karbon hedefi doğrultusunda yeşil binaların incelenmesi: İTÜ ayazağa kampüsü örneği
MERVE MAÇİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL TORÖZ
- Simulation and life cycle assessment of combined bioheat and biopower plant using hungary oak (Quercus frainetto L.) coppices as a feedstock
Macar meşesi (Quercus frainetto L.) baltalıklarını hammadde olarak kullanan birleşik biyoısı ve biyogüç santralinin simülasyonu ve yaşam döngüsü analizi
FAHRİYE ENDA TOLON
Doktora
İngilizce
2024
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ KARAOSMANOĞLU
- Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetiminde ESG kriterlerine dayalı çok kriterli karar verme yaklaşımı
Multi-criteria decision making approach based on ESG criteria in sustainable supply chain management
MERT ÖZAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiErciyes ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN ŞENYİĞİT