Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanmış 5. sınıf sosyal bilgiler, Türkçe, din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarındaki değerlerin incelenmesi
An analysis of the values presented in the 5th grade social studies, Turkish, religious culture and moral education textbooks prepared within the framework of The Türkiye Century Maarif Model
- Tez No: 1011002
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYSEL ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde hazırlanmış 5. sınıf sosyal bilgiler, Türkçe, din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarında yer alan değerleri belirlemek ve bu değerlerin kitaplarda ne sıklıkta ele alındığını ortaya koymaktır. Değerler eğitimi, bireyin akademik, sosyal ve ahlaki gelişimini destekleyen önemli bir süreçtir. Bu süreçte sorumluluk, saygı, adalet, dürüstlük, duyarlılık ve empati gibi temel değerlerin erken yaşlarda kazanılması, bireyin toplumsal hayata uyumuna katkı sağlamaktadır. Bu doğrultuda Maarif Model, öğrencilerin bilişsel gelişimlerinin yanı sıra duyuşsal ve sosyal yönlerinin de desteklenmesini esas alan değer temelli bir eğitim anlayışını benimsemektedir. Araştırmada nitel araştırma deseni benimsenmiş ve veri toplama sürecinde doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Çalışmada veri kaynağı olarak, 5. sınıf sosyal bilgiler, Türkçe, din kültürü ve ahlak bilgisi derslerine ait ders kitapları incelenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiş; kitaplarda yer alan değerlerin türleri, sıklıkları belirlenerek karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırma bulguları çatı değerler olarak nitelendirilen adalet, saygı, sorumluluk değerlerine tüm ders kitaplarda yer verildiğini, ancak derslerin yapısı ve özelliklerine göre farklı düzeylerde vurgulandığını göstermektedir. Ders bazında incelendiğinde, sosyal bilgiler ders kitabında en sık sorumluluk, duyarlılık ve tasarruf; Türkçe ders kitabında sevgi, sağlıklı yaşam ve vatanseverlik; din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitabında sorumluluk, yardımseverlik ve temizlik değerlerinin öne çıktığı belirlenmiştir. Değer sayısı açısından ders kitapları sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi ile Türkçe olarak sıralanırken; değer çeşitliliği bakımından ise sosyal bilgiler ders kitabının ilk sırada yer aldığı, bunu Türkçe ile din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarının izlediği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, erdem-değer-eylem kapsamında belirlenmiş değerlerin ders kitaplarında genel olarak yer aldığı; fakat değerlerin derslerin içerik ve amaçları doğrultusunda farklı sıklıklarda dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Bu doğrultuda, incelenen ders kitaplarının değerler açısından gözden geçirilmesi ve alandaki güncel çalışmalar doğrultusunda geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to identify the values presented in 5th-grade Social Studies, Turkish, and Religious Culture and Moral Education textbooks prepared within the framework of the Turkish Century Maarif Model, and to examine the frequency with which these values are addressed in the textbooks. Values education is an important process that supports individuals' academic, social, and moral development. The acquisition of core values such as responsibility, respect, justice, honesty, sensitivity, and empathy at an early age contributes to individuals' adaptation to social life. In this regard, the Maarif Model adopts a value-oriented educational approach that aims to support not only students' cognitive development but also their affective and social development. This study was designed as qualitative research, and document analysis was used as the data collection method. The data source consists of 5th-grade Social Studies, Turkish, and Religious Culture and Moral Education textbooks. The data were analyzed using content analysis; the types and frequencies of values identified in the textbooks were examined comparatively. The findings indicate that core values such as justice, respect, and responsibility are included in all textbooks; however, these values are emphasized at different levels depending on the structure and characteristics of each subject. At the subject level, responsibility, sensitivity, and thrift are most frequently emphasized in the Social Studies textbook; love, healthy living, and patriotism in the Turkish textbook; and responsibility, helpfulness, and cleanliness in the Religious Culture and Moral Education textbook. In terms of the total number of values, the subjects are ranked as Social Studies, Religious Culture and Moral Education, and Turkish, respectively. In terms of value diversity, the Social Studies textbook ranks first, followed by Turkish and Religious Culture and Moral Education textbooks. In conclusion, the values identified within the virtue-value-action framework are generally included in the textbooks; however, these values are distributed with varying frequencies across and within subjects depending on their content and objectives. Accordingly, it is recommended that the textbooks be reviewed in terms of values and further developed in line with current research in the field.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler dersi öğretim programı ve ders kitaplarının kuraklığa dirençli toplum oluşturma bağlamında incelenmesi
Examining social studies curriculum and textbooks in the context of building a drought-resistant society
ÖZLEM GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDOĞAN KAYA
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programının Bağlam, Girdi, Süreç ve Ürün (CIPP) modeline göre değerlendirilmesi: Bir durum çalışması
Evaluation of the Türkiye Century Maarif Model for Preschool Curriculum based on the Context, Input, Process, and Product (CIPP) model: A case study
CEMRE GAMZE KORKMAZ MACİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VİLDAN DONMUŞ KAYA
- İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde emanet kavramı
The concept of amanah (trust) in primary education religious culture and moral knowledge courses
MERYEM ESKİKÖY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU GÜRER
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaöğretim tarih dersi öğretim programı'na göre hazırlanmış 9. sınıf tarih ders kitabı'nda yer alan Orta Çağ Medeniyetleri ünitesi'nin incelenmesi
Review of the Medieval Civilizations unit included in the 9th grade history textbook prepared according to the Turkish Century Education Model secondary education history course teaching program
HATİCE YEŞİLBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KORAY TOPTAŞ
- Maarif Modeli'ne uygun hazırlanmış 6. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin söz varlığı açısından incelenmesi
An analysis of the vocabulary in texts from 6th grade Turkish textbooks prepared in accordance with the Maarif Model
ÖMER DUTKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıAksaray ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN AYDIN