İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde emanet kavramı
The concept of amanah (trust) in primary education religious culture and moral knowledge courses
- Tez No: 984491
- Danışmanlar: PROF. DR. BANU GÜRER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu araştırma, emanet kavramını İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersi bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Emanet kavramı; Kur'an-ı Kerim, hadisler ve klasik İslâmî literatürde kazandığı anlamlar ışığında değerlendirilmiş ve bu kavramın öğretim programlarında ne anlam ifade ettiği analiz edilmeye çalışılmıştır. Ardından araştırma kapsamında, emanet kavramının İlköğretim DKAB Öğretim Programları ve ders kitaplarındaki yeri, değer eğitimi perspektifinden incelenmiştir. Çalışma nitel araştırma yaklaşımıyla desenlenmiş olup, veri toplama ve analiz süreçlerinde doküman analizi ve betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynaklarını; Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan 2018 Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programı ile 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlköğretim Din Dersi Programı ve bu programlara uygun olarak hazırlanmış 4–8. sınıf DKAB ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 2024 TYMM'nin uygulandığı kademeler (5. ve 6. sınıflar) ile henüz uygulamaya geçilmemiş ancak materyalleri başka bir komisyon tarafından yazılmış kademeler (4, 7 ve 8. sınıflar) ayrı ayrı tasnif edilerek incelenmiştir. Elde edilen veriler,“emanet”kavramının doğrudan geçtiği ifadeler ile güven, sorumluluk, adalet ve dürüstlük gibi emanet bilincini destekleyen kavramlar ile ilişkisi bağlamında değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, 2018 DKAB Öğretim Programı'nda emanet kavramının bağımsız bir değer başlığı olarak ele alınmadığını; ancak kök değerler, peygamberlik sıfatları ve ahlakî kazanımlar araclığıyla örtük bir biçimde yapılandırıldığını göstermektedir. Bu programda emanet; 4. sınıfta günlük dinî ifadeler aracılığıyla duyuşsal düzeyde; 6. sınıfta“iki emanet”(Kur'an ve Sünnet) vurgusuyla bilişsel düzeyde; 7. ve 8. sınıf düzeylerinde ise güvenilirlik, adalet ve sorumluluk değerleriyle ilişkilendirilerek davranışsal boyutunda ele alınmaktadır. 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde ise emanet kavramının, erdem–değer–eylem modeli çerçevesinde; bedenin emanet oluşu, dinî mirasın korunması ve“kendisine emanet edilene sahip çıkma”gibi bağlamlarda daha sistematik ve eylem odaklı bir yapıda değerlendirildiği görülmüştür. Ders kitapları incelemesi, her iki dönemde de“emanet”kelimesinin doğrudan kullanımının sınırlı olduğunu; buna karşın kavramın güven, sorumluluk, dürüstlük ve adalet gibi ilişkili değerler üzerinden örtük bir şekilde öğrenciye sunulduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, emanet kavramının İlköğretim DKAB program ve ders kitaplarında bilgi–tutum–davranış bütünlüğünü destekleyecek biçimde daha görünür ve bütüncül bir yapı içinde ele alınması gerekliliğini vurgulamakta; din eğitimi alanında kavram temelli farklı araştırmalar için bir öneri sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This research aims to examine the concept of emanah (trust) in the context of the Primary School Religious Culture and Ethics (DKAB) course. The concept of emanah was evaluated in light of the meanings it has acquired in the Quran, hadiths, and classical Islamic literature, and the“field of consciousness”created by this concept in terms of religious education was analyzed. Subsequently, the study examined the place of the concept of trust in Primary School Religious Culture and Ethics Curriculum and textbooks from the perspective of values education. The study employed a qualitative research approach, and document analysis and descriptive analysis techniques were employed in the data collection and analysis processes. The data sources for the study consisted of the 2018 Religious Culture and Ethics Curriculum prepared by the Ministry of National Education, the 2024 Turkish Century Education Model Primary School Religion Course Curriculum, and the 4th-8th grade DKAB textbooks prepared in accordance with these programs. Within the scope of the research, the levels where the 2024 Turkish Century Education Model is implemented 5th and 6th grades) and the intermediate levels where it has not yet been implemented but whose materials have been updated (4th, 7th and 8th grades) were classified and examined separately. The obtained data was categorized thematically based on expressions that directly mention the concept of“emanah”and concepts that support trust awareness, such as trust, responsibility, justice, and honesty. The findings indicate that the concept of trust is not addressed as an independent value in the 2018 Religious Rights and Ethics Curriculum; rather, it is implicitly structured through core values, prophetic attributes, and moral achievements. In this program, emanah is addressed at an affective level in 4th grade through daily religious expressions; at a cognitive level in 6th grade, with an emphasis on the“two emanahs”(the Quran and the Sunnah); and at a behavioral level in 7th and 8th grades, by relating them to the values of trustworthiness, justice, and responsibility. In the 2024 Turkish Century Education Model, the concept of emanah is evaluated in a more systematic and action-oriented manner within the framework of the virtue-value-action model, encompassing contexts such as the body being entrusted, the protection of religious heritage, and“taking care of what has been entrusted.”A review of textbooks reveals that the direct use of the word“emanah”is limited in both periods; however, the concept is implicitly presented to students through related values such as trust, responsibility, honesty, and justice. In conclusion, the study emphasizes the need to address the concept of emanah in a more visible and holistic manner in primary school religious education programs and textbooks, supporting the integrity of knowledge, attitudes, and behavior, and proposes an exemplary model for new concept-based research in the field of religious education.
Benzer Tezler
- İlköğretim din kültürü ve ahlâk bilgisi derslerinde bir yöntem olarak dramanın kullanımı
The Use of drama method in the courses of religious culture and ethics at the primary schools
YUSUF CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
DinDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. VELİ ÖZTÜRK
- İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde ahlaki değerlerin eğitimi ve öğretimi
The tarining and teaching of moral values in the subjects called religious culture and moral knowledge during primary school education
AYLİN CEBECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
DinUludağ ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MUSTAFA ÖCAL
- İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde eğitsel oyun yönteminin uygulanma durumu(Tuzla örneği)
The case of implementation of the educational drama method in religion and ethics course in the primary school level (A case study from Tuzla )
METİN ÇANGIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
YRD. DOÇ. DR. HAMİYET SAYAN
- İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde yaratıcılığa yolculuk
Primary religion and ethics course to the journey of creativity
ŞERİFE MAHMUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Eğitim ve ÖğretimSelçuk Üniversitesiİlköğretim Bölümü
PROF. DR. AHMET TURAN YÜKSEL
- İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde kullanılan drama yönteminin öğrencilerin ahlaki kazanımları ve derse yönelik tutumları üzerindeki etkisi
The effects of the method of drama used in the course of religion culture and moral knowledge on the moral acquiring of students and their attitudes towards course
HACER AKYÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEVLÜT KAYA