Geri Dön

Ehl-i hadîs'e göre aklın delil değeri

The value of reason as evidence according to the scholars of hadith

PDF İndir

  1. Tez No: 1011015
  2. Yazar: MUHAMMED EMİN GÜLLER
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN HANSU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Hadis Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Ehl-i hadîs, dinî hükümlerin istinbatında naklî delillerin lafzî anlam ve yorumuna her türlü aklî yorumun üzerinde değer atfeden bir düşünce biçimidir. Ehl-i hadîs mensupları, bu tutumlarının bir gereği olarak akla/aklî delillere temkinli yaklaşmışlar ve dinde aklı esas alan Mu'tezile ve Ehl-i re'y ile çeşitli ihtilaflar yaşamışlardır. Bu çalışma, Ehl-i hadîs âlimlerinin aklı ve aklî delilleri savunanlara yönelik itirazlarının arka planındaki temel sebeplerini ve bu tutumun yansımalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada Ehl-i hadîsin tarihi seyri, süreç içerisindeki gelişimi ve geçirmiş olduğu safhalar dikkate alınarak üç ayrı döneme ayrılmıştır. Bu bağlamda çalışmanın ana odağını, genellikle, akla yönelik tartışmaların yoğunlaştığı“gelişim dönemi”ve fikri ayrılıkların yeniden yorumlanarak farklı aidiyetlere kapı aralandığı bir dönem olan“dönüşüm dönemi”oluşturmaktadır. Ehl-i hadîs'in akıl deliline yaklaşımı, konu hakkındaki tartışmalar üzerinden tespit edilebildiğinden, mesele polemik ve reddiye kültürünü yansıtan belirli eserler çerçevesinde ele alınmıştır. Tümevarım ve metin analizi yöntemlerinin kullanıldığı çalışmada, Ehl-i hadîs'in ittiba ve taklit, selefe ve zâhire bağlılık gibi ayırt edici bazı özellikleri doğrultusunda akla yönelik görüşlerini ortaya koymuşlardır. Ehl-i hadîs'in dinde aklı mutlak manada reddetmediği; onu,“müstakil bir hüküm koyucu değil”,“olağan bir zihinsel faaliyet”olarak konumlandırdığı tespit edilmiştir.

Özet (Çeviri)

The Ahl al-Hadith is a school of thought that, in deriving religious rulings, places greater value on the literal meaning and interpretation of textual evidence than on any form of rational interpretation. As a consequence of this stance, adherents of the Ahl al-Hadith have adopted a cautious approach towards reason and rational evidence, and have experienced various disagreements with the Mu'tezila and the Ahl al-Ray, who base their religious views on reason. This study aims to reveal the fundamental reasons underlying the objections raised by Ahl al-Hadith scholars against those who defend reason and rational evidence, as well as the implications of this stance. The study divides the historical trajectory of the Ahl al-Hadith into three distinct periods, taking into account its development and the stages it underwent. In this context, the main focus of the study is the 'developmental period', during which debates regarding reason intensified, and the 'transformational period', a time when intellectual differences were reinterpreted, opening the door to different affiliations. As the Ahl al-Hadith's approach to the rational argument can be identified through the debates on the subject, the issue has been addressed within the framework of specific works reflecting the culture of polemics and refutation. In this study, which utilises inductive reasoning and textual analysis, the Ahl al-Hadith's views on reason have been elucidated in light of certain distinctive characteristics, such as adherence to tradition and imitation, and loyalty to the Salaf and the literal text. It has been established that the Ahl al-Hadith do not reject reason in religion in an absolute sense; rather, they position it not as an 'independent authority', but as a 'normal mental activity'.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    636869

    Etbâu't-Tâbiîn döneminde hadisleri anlamadaki farklılıklar ve sebepleri

    Differences and reasons in understanding hadith in the period of Atbau't-Tabiin

    İRFAN ZAHİTOĞLU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    DinKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ABDULKADİR EVGİN

  2. Tez No

    968177

    Ebû mansûr el-Mâtürîdî'nin peygamber ve sünnet anlayışı

    Понимание пророка и сунны абу мансуром аль-матуриди

    SABIR MURATALİEV

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DinKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BEKİR TATLI

  3. Tez No

    142597

    Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi

    Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque

    EVREN YILDIRIM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE

  4. Tez No

    445716

    Abdullah bin Abbas'ın hadis ilmine katkıları

    Abdullah bin Abbas hadith contributions

    YASER ASSIL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    HukukYüzüncü Yıl Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZMEN

  5. Tez No

    473623

    Kur'an-ı Kerim'e göre akıl-iman ilişkisi -Hz. İbrahim örneği-

    The relationship between reason (akl) and belief (iman) according to Quran using the sample of Abraham

    İHSAN UÇAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    DinÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖZCAN TAŞCI

Geri Dön