Aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olan hekimlerin akılcı ilaç kullanımına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors towards rational drug use among physicians receiving family medicine specialty training
- Tez No: 1011140
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VELİTTİN SELÇUK ENGİN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Akılcı ilaç kullanımı; bireylerin klinik ihtiyaçlarına uygun ilacı, uygun dozda, uygun süreyle ve en düşük maliyetle kullanmalarını ifade etmektedir. Akılcı ilaç kullanımının sağlanmasında aile hekimliği alanında çalışan hekimlerin bilgi düzeyi, tutumları ve reçeteleme davranışları önemli bir belirleyicidir. Bu çalışmanın amacı aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olan hekimlerin akılcı ilaç kullanımına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı , gözlemsel ve kesitsel tipte planlanmıştır. Araştırmaya aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olan toplam 214 hekim katılmıştır. Veriler anket yöntemi ile toplanmış olup anket formunda katılımcıların sosyodemografik özellikleri, akılcı ilaç kullanımına ilişkin bilgi düzeyi, tutumları ve reçeteleme sürecine yönelik davranışlarını değerlendiren sorular yer almıştır. Elde edilen veriler SPSS istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiş, tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra gruplar arası karşılaştırmalarda Ki-kare testi ve Fisher kesin testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan hekimlerin %49,1'i kadın, %50,9'u erkektir. Katılımcıların %32,7'si son bir yıl içinde akılcı ilaç kullanımı konusunda eğitim aldığını belirtmiştir. Akılcı ilaç kullanımına ilişkin bilgi sorularına verilen doğru yanıt oranlarının genel olarak yüksek olduğu görülmüştür. Tutum maddelerinde katılımcıların %98,6'sı akılcı ilaç kullanımının hasta güvenliği açısından önemli olduğunu, %97,2'si hastanın tedaviye uyumunu artırmak için ek zaman ayrılması gerektiğini ve %86,9'u klinik rehberlerin reçete kararlarını etkilediğini belirtmiştir. Reçeteleme davranışları incelendiğinde hekimlerin %72,0'sinin ilaç alerjisini, %73,4'ünün gebelik durumunu ve %70,1'inin kronik hastalık varlığını her zaman sorguladığı görülmüştür. Hekimlerin %61,2'sinin hastalara ilacın kullanım şekli, süresi ve yan etkilerini sıklıkla, %27,1'inin ise her zaman açıkladığı belirlenmiştir. Buna karşılık tedaviye uyumu izlemek amacıyla kontrol randevusu planlama davranışının daha düşük olduğu ve katılımcıların %35,5'inin bu davranışı bazen gerçekleştirdiği görülmüştür. Sosyodemografik ve mesleki özelliklere göre yapılan karşılaştırmalarda akılcı ilaç kullanımına ilişkin bilgi, tutum ve davranış maddelerinin büyük bölümünde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Bununla birlikte bazı klinik sorgulama davranışlarında cinsiyet ve mesleki deneyime göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Akılcı ilaç kullanımı tutum boyutuna ait maddeler için hesaplanan Cronbach's Alpha değeri düşük bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olan hekimlerin akılcı ilaç kullanımına ilişkin bilgi ve tutumlarının genel olarak iyi düzeyde olduğu, reçeteleme öncesi hasta değerlendirme ve hasta bilgilendirme davranışlarının yüksek olduğu, ancak tedavi sonrası izlem ve tedaviye uyumun değerlendirilmesi basamaklarının daha sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Akılcı ilaç kullanımının geliştirilmesi için mezuniyet öncesi ve mezuniyet sonrası eğitimlerin artırılması, klinik rehber kullanımının teşvik edilmesi, hasta bilgilendirmesine yeterli zaman ayrılabilmesi için çalışma koşullarının düzenlenmesi ve toplumun akılcı ilaç kullanımı konusunda bilinçlendirilmesine yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Rational drug use refers to the use of medications appropriate to individuals' clinical needs, in the correct dose, for an adequate duration, and at the lowest cost. The knowledge level, attitudes, and prescribing behaviors of physicians working in family medicine are an important determinant in ensuring rational drug use. The aim of this study was to evaluate the knowledge, attitudes, and behaviors regarding rational drug use among physicians receiving family medicine specialty training. Materials and Methods: This study was planned as a descriptive, observational, and cross-sectional study. A total of 214 physicians receiving family medicine specialty training participated in the study. Data were collected using a questionnaire, which included questions evaluating the participants' sociodemographic characteristics, knowledge levels regarding rational drug use, attitudes, and behaviors related to the prescribing process. The obtained data were analyzed using the SPSS statistical software package. In addition to descriptive statistics, Chi-square test and Fisher's exact test were used for comparisons between groups. Statistical significance was accepted as p<0.05. Results: Of the physicians participating in the study, 49.1% were female and 50.9% were male. A total of 32.7% of the participants reported that they had received training on rational drug use within the last year. The correct response rates to the knowledge questions on rational drug use were generally high. Regarding attitude items, 98.6% of the participants stated that rational drug use is important for patient safety, 97.2% stated that additional time should be allocated to improve patient adherence to treatment, and 86.9% reported that clinical guidelines influenced their prescribing decisions. When prescribing behaviors were examined, it was found that 72.0% of physicians always questioned drug allergies, 73.4% always questioned pregnancy status, and 70.1% always questioned the presence of chronic diseases. It was determined that 61.2% of physicians frequently explained the method of drug use, duration, and side effects to patients, while 27.1% reported that they always provided such information. However, planning follow-up appointments to monitor treatment adherence was found to be lower, and 35.5% of the participants reported that they sometimes planned follow-up visits. In comparisons made according to sociodemographic and professional characteristics, no statistically significant differences were found between the groups in most knowledge, attitude, and behavior items related to rational drug use (p>0.05). However, significant differences were found in some clinical questioning behaviors according to gender and professional experience. The Cronbach's Alpha value calculated for the rational drug use attitude dimension was found to be low. Conclusion: In this study, it was determined that physicians receiving family medicine specialty training had generally good knowledge and positive attitudes towards rational drug use. While pre-prescription patient evaluation and patient education behaviors were found to be high, follow-up and monitoring of treatment adherence were relatively limited. Increasing educational activities on rational drug use and encouraging the use of clinical guidelines may contribute to improving rational drug use practices.
Benzer Tezler
- İzmir ilinde Aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olan hekimlerin akılcı ilaç kullanımına yönelik bilgi ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge and behaviours of doctors receiving family medicine specialization training in İzmir province towards rational use of drugs
NAİME SERT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. TEVFİK TANJU YILMAZER
- Araştırma görevlilerinin (branş) akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi tutum ve davranışları
Knowledge attitudes and behavior of research assistants about rational drug use
BURCU AKKURT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiYıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF ÜSTÜ
- 0-10 yaş çocuğu olan 18-50 yaş aralığındaki ebeveynlerin parasetamol kullanımı konusundaki bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors of parents aged 18-50 years with 0-10 age children on the use of paracetamol
FATMA ZEHRA BÜYÜKGÖK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZLEM SUVAK
- Toplumun kedi ve köpek kaynaklı sık görülen bazı zoonotik hastalıklar hakkındaki farkındalık düzeyi, bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi: Kocaeli ili örneği
Assessment of awareness, knowledge, attitudes, and practices regarding common zoonotic diseases transmitted by cats and dogs in the community: the case of Kocaeli province
ESRA YAVUZ ÖZGEREL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiKocaeli ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
- Aile hekimliği asistanlarının uzmanlık eğitimine bakışı
Specialization education of family medicine assistantsoutlook
CİHAN ADIYAMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN MEMET TAŞKIN EGİCİ