Obsesif kompulsif bozuklukta suçluluk & utancın, yüz ve beden dilinden duygu tanıma ve sosyal işlevsellik ile ilişkisi
The relationship of guilt and shame with facial and body based emotion recognition and social functioning in obsessive compulsive disorder
- Tez No: 1011428
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYYE YASEMİN ÇALLI
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Obsesif kompulsif bozukluk, duygu tanıma, beden dili, BEDİS-T, suçluluk, utanç, sosyal işlevsellik, sosyal uyum, sosyal biliş, Obsessive–compulsive disorder, emotion recognition, body language, BEDİS-T, guilt, shame, social functionality, social adjustment, social cognition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Obsesif Kompulsif Bozuklukta (OKB) sosyal bilişin önemli bileşenlerinden biri olan duygu tanımanın çoğunlukla yüz ifadeleri üzerinden incelendiği; beden ifadelerinden duygu tanımaya ilişkin kanıtların ise sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın ilk amacı, Bodily Expressive Action Stimulus Test (BEAST) temel alınarak geliştirilen Beden İfadesiyle Duygu İnceleme Stimulus Testinin (BEDİS-T) Türkçeye kültürel ve dilsel uyarlamasını yapmak ve psikometrik özelliklerini değerlendirmektir. İkinci amaç, OKB'de suçluluk ve utanç düzeyleri ile yüz ve beden ifadelerinden duygu tanıma performansı ve sosyal işlevsellik arasındaki ilişkileri incelemektir. Yöntem: Çalışma iki aşamalı ve kesitsel tasarımda yürütülmüştür. BEDİS-T uyarlama aşamasında genel popülasyonda ön geçerlik; klinik örneklemde (OKB) değerlendiriciler arası uyum ve iç tutarlılık incelenmiştir. Sağlıklı kontrol alt örnekleminde iki hafta arayla test–tekrar test güvenirliği değerlendirilmiştir. İkinci aşamada OKB ve sağlıklı kontrol gruplarında Yüz İfadelerinden Duygu Tanıma Testi ER-40 (Emotion Recognition Test- 40) ve BEDİS-T toplam ve alt duygu doğrulukları, yanlış etiketleme örüntüleri ve reaksiyon süreleri hesaplanmıştır. Öz-bilinçli duygu düzeyi Suçluluk ve Utanç Ölçeği (SUTÖ), sosyal işlevsellik düzeyi Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği (SUKDÖ), belirti şiddeti Yale-Brown Obsesif ve Kompulsif Ölçeği (Y-BOCS), anksiyete ve depresyon belirtileri Hamilton Anksiyete ve Depresyon Ölçekleri ile ölçülmüştür. İstatistiksel analizlerde iç tutarlılık, Fleiss kappa, intraklas korelasyon katsayısı (ICC); grup karşılaştırmaları; korelasyon analizleri; yüz–beden performans farkı için grup içi karşılaştırmalar ve hiyerarşik regresyon modelleri kullanılmıştır. Bulgular: BEDİS-T'nin genel popülasyonda değerlendiriciler arası uyumu yüksektir (Fleiss κ=0,81) ve genel doğru tanıma oranı %91,8'dir; iç tutarlılık kabul edilebilir–iyi düzeydedir (α=0,71–0,88). OKB örnekleminde genel doğruluk %80, uyum orta düzeydedir (κ=0,58) ve iç tutarlılık alt boyutlara göre değişkenlik göstermiştir (α=0,54–0,83). Test–tekrar testte BEDİS-T toplam doğruluk puanı iyi güvenirlik göstermiş (ICC[3,1]=0,76) ve ölçümler arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,64). OKB grubunda suçluluk ve utanç daha yüksek, sosyal uyum daha düşük bulunmuştur (tümü p<0,001). OKB grubunun ER-40 ve BEDİS-T toplam performansı kontrollerden düşüktür (p<0,001); bedenden duygu tanımada tüm temel duygularda bozulma belirgindir (tümü p<0,001). Reaksiyon süreleri gruplar arasında farklılaşmamıştır. OKB'de utanç obsesyon şiddetiyle pozitif, sosyal uyum ise belirti şiddetiyle negatif ilişkilidir. ER-40 toplam puanı klinik ölçeklerle genel olarak ilişkili değilken, ER-40“üzgün doğru”puanı Y-BOCS obsesyon şiddeti ve SUTÖ (utanç/suçluluk/toplam) ile pozitif ilişkilidir (p<0,05). Buna karşılık BEDİS-T toplam puanı Y-BOCS kompulsiyon ve toplam puanları arttıkça azalmış; belirti şiddetiyle ilişki özellikle öfke performansında daha belirgin görünmüştür. Kontrollerde üzüntü ve öfke bedenden, mutluluk yüzden daha doğru tanınırken; OKB'de mutlulukta yüz üstünlüğü sürmüş, öfkede beden lehine üstünlük izlenmiş ve üzüntüde kontrollerdeki beden üstünlüğü kaybolmuştur. Son olarak, SUKDÖ'yü yordayan hiyerarşik regresyonda utanç ikinci blokta negatif yordayıcıyken, Y-BOCS toplam eklendiğinde belirti şiddeti baskın negatif yordayıcı olmuş; duygu tanıma puanları modele ek açıklayıcılık sağlamamıştır. Sonuç: BEDİS-T, Türkçe konuşan örneklemlerde beden ifadelerinden duygu tanımayı değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araçtır. OKB'de duygu tanıma performansı hem yüz hem beden kanalında sağlıklı kontrollere kıyasla daha düşük bulunmakla birlikte, beden temelli duygu tanıma bozulmasının daha yaygın olduğu ve belirti şiddetiyle daha duyarlı bir ilişki gösterebildiği izlenmektedir. Yüz ifadelerinden duygu tanıma klinik değişkenlerle ilişkiler genel olarak sınırlı olsa da, yüz ifadelerinden üzüntü tanımanın hem obsesyon şiddeti hem de suçluluk ve utanç düzeyleriyle pozitif yönde ilişkilenmesi, OKB'de bazı duygu süreçlerinin öz-bilinçli duygular ve semptom boyutlarıyla seçici biçimde kesişebileceğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: In obsessive–compulsive disorder (OCD), emotion recognition which is an important component of social cognition, has predominantly been examined through facial expressions, while evidence regarding recognition from bodily expressions remains limited. The first aim of this study was to conduct the cultural and linguistic adaptation of 'Beden İfadesiyle Duygu İnceleme Stimulus Testi (BEDİS-T)', developed based on the Bodily Expressive Action Stimulus Test (BEAST), into Turkish and to evaluate its psychometric properties. The second aim was to examine the associations between guilt and shame levels in OCD and emotion recognition performance from facial and bodily expressions, as well as social functionality. Methods: This study was conducted in a two-phase, cross-sectional design. During the BEDİS-T adaptation phase, preliminary validity was evaluated in the general population, and inter-rater agreement and internal consistency were examined in the clinical (OCD) sample. Test–retest reliability was assessed in a healthy control subsample with a two-week interval. In the second phase, total and emotion-specific accuracy scores, mislabeling patterns, and reaction times were calculated for the Facial Emotion Recognition Test (ER-40) and BEDİS-T in the OCD and healthy control groups. Self-conscious emotions were assessed with the Shame and Guilt Scale (SUTÖ), social functioning with the Social Adaptation Self-evaluation Scale (SASS), symptom severity with the Yale–Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS), and anxiety and depressive symptoms with the Hamilton Anxiety and Depression Scales. Statistical analyses included internal consistency, Fleiss' kappa, and intraclass correlation coefficient (ICC), as well as group comparisons, correlation analyses, within-group comparisons of face–body performance differences, and hierarchical regression models. Results: In the general population, BEDİS-T showed high inter-rater agreement (Fleiss' κ = 0.81) and an overall correct recognition rate of 91.8%; internal consistency was acceptable to good (α = 0.71–0.88). In the OCD sample, overall accuracy was 80%, inter-rater agreement was moderate (κ = 0.58), and internal consistency varied across subscales (α = 0.54–0.83). In the test–retest assessment, the total accuracy score of BEDİS-T demonstrated good reliability (ICC[3,1] = 0.76), and no significant difference was observed between the two assessments (p = 0.64). In the OCD group, guilt and shame levels were higher and social adjustment scores were lower (all p < 0.001). The OCD group performed worse than healthy controls on both ER-40 and BEDİS-T total scores (p < 0.001); impairment in body-based emotion recognition was evident across all basic emotions (all p < 0.001). Reaction times did not differ between groups. In OCD, shame was positively associated with obsession severity, whereas social adjustment decreased as symptom severity increased. While the ER-40 total score was generally not associated with clinical measures, the ER-40“sad correct”score was positively correlated with Y-BOCS obsession severity and with SUTÖ (shame, guilt, and total scores) (p < 0.05). In contrast, the BEDİS-T total score decreased as Y-BOCS compulsion and total scores increased; the association with symptom severity was particularly pronounced for anger performance. In controls, sadness and anger were recognized more accurately from bodily expressions, whereas happiness was recognized more accurately from facial expressions. In the OCD group, anger showed an advantage for body-based recognition and happiness an advantage for face-based recognition, while the body-based advantage for sadness observed in controls disappeared. Finally, in the hierarchical regression predicting SUKDÖ, shame was a negative predictor in the second block; however, when the YBOCS total score was added, symptom severity emerged as the dominant negative predictor and the effect of shame lost significance. Adding emotion-recognition scores did not provide additional explanatory value for social adjustment. Conclusion: BEDİS-T is a valid and reliable instrument for assessing emotion recognition from bodily expressions in Turkish-speaking samples. In OCD, emotion recognition performance was lower than in healthy controls across both facial and bodily channels; however, impairment in bodily emotion recognition appeared more widespread and showed a more sensitive association with symptom severity. Although associations between facial emotion recognition and clinical variables were generally limited, the positive links between recognizing sadness from facial expressions and both obsession severity and guilt/shame levels suggest that certain emotional processes in OCD may selectively intersect with self-conscious emotions and symptom dimensions.
Benzer Tezler
- Obsesif kompulsif belirtiler ve ebeveynlik biçimleri arasında suçluluk ve utancın aracı rolü
The mediator role of guilt and shame in the relationship between obsessive compulsive symptoms and parenting styles
İLKYAZ KAYA YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
- Obsesif kompulsif bozukluk hastalarında semptom boyutuna göre utanç, yardım arama davranışı, içselleştirilmiş damgalanma ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Shame, help-seeking behavior, internalized stigmatization and quality of life according to symptom dimension in obsessive compulsive disorders
BÜŞRA GÜNEY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh ve Sinir Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜLENT KADRİ GÜLTEKİN
- Obsesif kompulsif semptomlar ile utanç, suçluluk ve algılanan stres arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin aracı rolü
The intermediarity role of psychological flexibility in the relationship between obsessive compulsive symptoms and shame, guilt and perceived stress
FAHRETTİN TOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiYakın Doğu ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERYEM KARAAZİZ
- Obsesif kompulsif bozuklukta semptom boyutlarında öfke, kaygı, tiksinme, suçluluk duygularının ve bu duygulara yönelik olumsuz değerlendirmelerin rolünün incelenmesi
Investigation of role of anger, anxiety, disgust, guilt emotions and negative evaluations about emotions in symptom dimensions of obsessive compulsive disorder
ESENGÜL EKİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KADİR ÖZDEL
UZMAN YASİR ŞAFAK
- Rıza dışı öpüşme senaryolarında nötralizasyon türünün zihinsel kirlenme ve OKB semptomlarına etkisinin cinsiyetler arası incelenmesi: Üniversite örnekleminde bir çalışma
The impact of neutralization in imagined non-consensual kiss on mental contamination and OCS symptoms across gender groups: A study with university students
ELA SERPİL EVLİYAOĞLU