Ayvalı deresi havzası arazi kullanımı değişikliklerinin toprak erozyonu üzerindeki etkisinin rusle modeli ve CBS teknikleri kullanılarak belirlenmesi
Determining the impact of land use changes on soil erosion in the Ayvali stream watershed using the rusle model and gis techniques
- Tez No: 1011429
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESİN ERDOĞAN YÜKSEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Forestry and Forest Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Bursa ili Nilüfer ilçesinde konumlanan Ayvalı Deresi Havzası'nda farklı arazi kullanım biçimlerinin yüzey erozyonu üzerine etkilerini niceliksel olarak ortaya koymak amacıyla Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı analizler ve RUSLE (Revised Universal Soil Loss Equation) modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler CBS ortamına entegre edilmiş ve RUSLE model bileşenleri ile ilişkilendirilerek havzadaki potansiyel yıllık toprak kaybı miktarları hesaplanmıştır. Modelleme sonuçları, arazi kullanım tiplerinin erozyon duyarlılığı üzerindeki etkilerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. Bu doğrultuda çalışma, Ayvalı Deresi Havzası'nda arazi kullanımına bağlı erozyon riskinin mekânsal dağılımını ortaya koymanın yanı sıra arazi kullanımındaki değişim de tespit edilmek suretiyle sürdürülebilir arazi yönetimi ve erozyon kontrol stratejilerine bilimsel bir altlık sunması hedeflenmiştir. Çalışmada, CBS teknikleri ve RUSLE modeli kullanılarak Ayvalı Deresi Havzası'nda meydana gelen erozyon miktarı belirlenmiştir. RUSLE modeli parametreleri sonucunda elde edilen değerler neticesinde R faktörü için ortalama 799,5, K faktörü için ortalama 0,15, LS faktörü için ortalama 13,6211 değeri ve C faktörü değeri için 0 ile 0,07 arasında değiştiği belirlenmiştir. Havzada 2005 yılına ait RUSLE ile hesaplanan erozyon miktarı toplamı 21.197,19 ve 2017 yılına ait 17.053,82 ton/yıl olarak hesaplanmış ve tahmin edilen sediment miktarı ise 2005 yılına ait 6.783,10 ton/yıl ve 2017 yılına ait 5.457,22 ton/yıl olarak belirlenmiştir. 2005 yılına ait erozyon miktarı hektarda 1,33 ton, akarsulara ulaşan sediment miktarı 0,43 ton; 2017 yılına ait erozyon miktarı ise hektarda 1,07 ton hesaplanırken akarsulara ulaşan sediment miktarı 0,34 ton bulunmuştur. Özellikle yüksek sediment üretme potansiyeline sahip alt havzaların belirlenmesi, erozyon kontrolüne yönelik önlemlerin mekânsal olarak ortaya konmasına olanak sağlamaktadır. Bitki örtüsü yoğunluğu düşük ve orman kapalılığı bozulmuş alanlarda ağaçlandırma, rehabilitasyon ve orman içi bakım çalışmalarının öncelikli olarak ele alınması gerekmektedir. Bu kapsamda, araştırma sonucunda üretilen arazi kullanımına göre toprak kaybı miktarı haritaları bu çalışmalarda altlık olarak kullanılabilecek niteliktedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted using Geographic Information Systems (GIS)-based analyses and the RUSLE (Revised Universal Soil Loss Equation) model to quantitatively demonstrate the effects of different land use patterns on surface erosion in the Ayvalı Creek Basin, located in the Nilüfer district of Bursa province. The obtained data were integrated into the GIS environment and correlated with the RUSLE model components to calculate potential annual soil loss in the basin. The modeling results allowed for a comparative assessment of the effects of land use types on erosion susceptibility. In this context, the study aimed to reveal the spatial distribution of erosion risk due to land use in the Ayvalı Creek Basin and to provide a scientific basis for sustainable land management and erosion control strategies by identifying land use changes. In this study, the amount of erosion occurring in the Ayvalı Creek Watershed was determined using GIS techniques and the RUSLE model. As a result of the values obtained as a result of the RUSLE model parameters, it was determined that the average value for the R factor was 799.5, the average value for the K factor was 0.15, the average value for the LS factor was 13.6211 and the value for the C factor varied between 0 and 0.07. The total amount of erosion calculated using the RUSLE scale in the basin was 21,197.19 tons/year in 2005 and 17,053.82 tons/year in 2017, while the estimated sediment amount was determined as 6,783.10 tons/year in 2005 and 5,457.22 tons/year in 2017. The erosion amount in 2005 was calculated as 1.33 tons per hectare, with 0.43 tons of sediment reaching streams; in 2017, the erosion amount was calculated as 1.07 tons per hectare, with 0.34 tons of sediment reaching streams. Identifying sub-basins with particularly high sediment production potential allows for the spatial development of erosion control measures. Afforestation, rehabilitation, and forest maintenance work should be prioritized in areas with low vegetation density and degraded forest canopy cover. In this context, the land use-based soil loss maps produced as a result of the research are suitable to be used as a basis in these studies.
Benzer Tezler
- Nilüfer Çayı ve farklı arıtma tesisleri atıksularının, toprak özellikleri ve bitki gelişimi üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determining the effects of Nilufer river and different wastewater treatment plant's sewage on soil properties and plant growing
HASAN FATİH AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
ZiraatUludağ ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BARIŞ BÜLENT AŞIK
- Toprağa uygulanabilir nitelikteki arıtma çamurlarının topraktaki bazı enzim aktiviteleri üzerine etkileri
The effects of waste water sludge application on soil enzyme activities
GÜLİZ ALDATMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Çevre MühendisliğiUludağ ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN SAVAŞ BAŞKAYA
- Nilüfer çayı su kirliliğinin yapay sinir ağı ile değerlendirilmesi
Evaluaion of Nilüfer creek water pollution with artificial neural network
SELMA BOZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çevre MühendisliğiBursa Uludağ ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ELMACI
- Ayvalık-Altınova-Dikili ovaları ve çevresinin uygulamalı jeolojisi
Başlık çevirisi yok
NİLGÜN YILDIZER