Mimarlıkta geçicilik ve kalıcılık üzerine kavramsal bir okuma
A conceptual reading on temporality and permanence in architecture
- Tez No: 1011633
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞEN CİRAVOĞLU DEMİRDİZEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Mimarlık, Geçicilik, Kalıcılık, Gerilim, Spektrum, Architecture, Temporality, Permanence, Tension, Spectrum
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, mimarlık disiplininde tarihsel olarak süregelen“kalıcılık”merkezli hâkim yaklaşımı eleştirel bir süzgeçten geçirerek; geçicilik ve kalıcılık kavramları arasındaki ilişkiyi indirgemeci bir karşıtlık yerine, zamansal, deneyimsel, toplumsal ve işlevsel etkileşimler düzleminde işleyen üretken bir gerilim olarak ele almaktadır. Çalışmanın temel varsayımı, mimari mekânın ne salt kalıcı ne de bütünüyle geçici bir nitelik taşıdığı, aksine bu iki eğilimin farklı yoğunluklarda eşzamanlı olarak varlık gösterdiğidir. Tez kapsamında öncelikle, geçicilik ve kalıcılık kavramlarının mimarlık literatüründeki ontolojik, tarihsel ve kuramsal arka planı incelenmiştir. Bu inceleme, kalıcılığın geleneksel olarak fiziksel süreklilik, temsil ve kolektif bellek üzerinden kutsandığını; geçiciliğin ise sıklıkla ikincil veya eksik bir durum olarak konumlandırıldığını ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, mimari kalıcılığın yalnızca fiziksel dayanıklılıkla değil; mekânın deneyimlenme, hatırlanma ve toplumsal anlam inşası süreçleriyle kurulduğunu göstermektedir. Bu bağlamda geçicilik, modern çağda kalıcılığı mümkün kılan ve onu yeniden tanımlayan dinamik bir aktör olarak işlev görmektedir. Sonuç olarak çalışma, bu ilişkisel yapıyı analiz edebilmek amacıyla özgün bir çerçeve önermektedir. Söz konusu çerçeve, ikili karşıtlıkları aşan, esnek ve genişletilebilir bir“spektral okuma”yöntemi sunarak literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Geliştirilen bu Spektrum Analiz Çerçevesi, farklı ölçek ve bağlamlardaki mimari mekânların karşılaştırmalı analizine olanak tanıyan eleştirel bir araç olarak hem kuramsal tartışmalara hem de çağdaş mimari tasarım ve değerlendirme pratiklerine yeni bir zemin kazandırmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study critically examines the historically dominant, permanence-oriented approach in the discipline of architecture, and reconceptualizes the relationship between temporality and permanence not as a reductive binary opposition, but as a productive tension operating through temporal, experiential, social, and functional interactions. The main assumption of the study is that architectural space is neither purely permanent nor entirely temporary; rather, these two tendencies coexist simultaneously at varying intensities. Within the scope of the thesis, the ontological, historical, and theoretical background of temporality and permanence in architectural discourse is first examined. This inquiry reveals that permanence has traditionally been privileged through notions of physical continuity, representation, and collective memory, while temporality has often been positioned as secondary or deficient. The findings of the research demonstrate that architectural permanence is not solely established through physical durability, but is also constructed through processes of experience, remembrance, and the production of social meaning. In this context, temporality functions as a dynamic agent that both enables and redefines permanence in the modern era. As a result, the study proposes an original analytical framework to examine this relational structure. This framework introduces a flexible and expandable“spectral reading”method that moves beyond binary oppositions and aims to contribute to the literature. The proposed spectrum analysis framework serves as a critical tool that enables the comparative analysis of architectural spaces across different scales and contexts, thereby providing a new ground for both theoretical discussions and contemporary architectural design and evaluation practices.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Mimari eleştiri metinlerinde parça ve bütün ilişkisinin yapısalcı yöntem ile aranması: Pompidou örneği
Searching the relationship between piece and whole with structuralism as a method in architectural criticism texts: Example of pompidou
ARİF AKTAŞLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL DEMİR
- Mimari yapıların analizinde zaman kavramının kullanılması
Using the concept of time in the analysis of architectural buildings
ÇAĞLAR ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI SUNGUR
DOÇ. DR. ÇİĞDEM CANBAY TÜRKYILMAZ
- Transition from temporary to permanent habitation: a qualitative exploration of socio-spatial practices in Silivri caravan park
Geçicilikten kalıcılığa doğru bir süreç: Silivri karavan parkı yerleşimcilerinin sosyo-mekansal pratikleri üzerine nitel bir araştırma
İDİL AKKUZU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞALGAMCIOĞLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERRAK KARACA ŞALGAMCIOĞLU
- Yaşam döngüsü sürecinde mekanın geçici kullanım parametreleri
Parameters of temporary use of the space in the life cycle process
ÖZCAN ERNUR AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKSENİN İNALHAN