Emniyet kültürünün oluşumunda İSG ve SMS entegrasyonunun rolü: Uçuş okullarında AHP tabanlı bir değerlendirme
The role of OHS and SMS integration in the development of a safety culture: An AHP-based evaluation in flight schools
- Tez No: 1011699
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEMİH SORAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, Civil Aviation
- Anahtar Kelimeler: Entegre yönetim, Kalite yönetimi, Risk yönetimi, Stratejik yönetim, Örgütsel yönetim, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Integrated management, Quality management, Risk management, Strategic management, Occupational Health and Safety Law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'de faaliyet gösteren uçuş okullarında İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) ile Emniyet Yönetim Sistemi (SMS) entegrasyonunun emniyet kültürüne olan katkısını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel yöntemler ile Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) birlikte kullanılarak yöntemsel çeşitleme stratejisi uygulanmıştır. Farklı coğrafi bölgeleri ve ölçekleri temsil eden 10 uçuş okulundan 20 katılımcı (10 İş güvenliği uzmanı, 10 SMS müdürü/uzmanı) ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yürütülmüş ve AHP ikili karşılaştırma formları aracılığıyla veriler toplanmıştır. Nitel bulgular, uçuş okullarının önemli bir bölümünde (%70) İSG ve SMS süreçlerinin birbirinden bağımsız işletildiğini göstermiştir. Katılımcıların %90'ı entegrasyonun emniyet kültürünü pekiştireceğini, %80'i ise operasyonel verimliliği artıracağını dile getirmiştir. Entegrasyon sürecinin önündeki en belirgin engeller olarak mevzuat çakışması (%85), üst yönetim desteğinin yetersizliği (%70) ve bütçe kısıtları (%60) tespit edilmiştir. AHP sonuçlarına göre dört ana kriter arasında İnsan Faktörleri (%38,2) en yüksek ağırlığa sahip kriter olarak öne çıkmıştır. Bunu sırasıyla Yönetimsel Faktörler (%29,9), Operasyonel Faktörler (%17,1) ve Teknik Faktörler (%14,8) izlemiştir. Katılımcı matrislerinin büyük çoğunluğu, Saaty ve Tran'ın (2007) uygulamalar için önerdiği gevşetilmiş tutarlılık eşiğinin (CR ≤ 0,20) altında kalmıştır. İki meslek grubu arasında kayda değer algı farklılıkları belirlenmiştir. İSG uzmanları İnsan Faktörlerine belirgin biçimde daha fazla ağırlık verirken (%40,7'ye karşı %35,6), SMS müdürleri Yönetimsel Faktörleri nispeten daha ön plana çıkarmıştır (%31,0'e karşı %28,8). Araştırma kapsamında sınanan üç hipotez de desteklenmiştir: İSG-SMS entegrasyonu emniyet kültürünü güçlendirmekte (H₁), insan faktörleri entegrasyondaki en belirleyici kriter konumunda bulunmakta (H₂) ve iki meslek grubu arasında sistematik önceliklendirme farklılıkları gözlemlenmektedir (H₃). Çalışma, uçuş okullarına yönelik kısa, orta ve uzun vadeli stratejik bir yol haritası sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the contribution of Occupational Health and Safety (OHS) and Safety Management System (SMS) integration to safety culture in flight schools operating in Türkiye. A methodological triangulation strategy was employed by combining qualitative methods with the Analytic Hierarchy Process (AHP). Semi-structured interviews were carried out and AHP pairwise comparison forms were administered to 20 participants (10 OHS specialists, 10 SMS managers/ specialists) drawn from 10 flight schools representing diverse geographical regions and operational scales. Qualitative findings indicated that OHS and SMS processes are managed independently in a substantial proportion of flight schools (70%). Ninety percent of participants expressed that integration would reinforce safety culture, while 80% noted that it would enhance operational efficiency. The most prominent barriers to integration were identified as regulatory conflict (85%), insufficient top management commitment (70%), and budgetary constraints (60%). AHP results revealed that Human Factors (38.2%) emerged as the highest-weighted criterion among the four main categories. This was followed by Managerial Factors (29.9%), Operational Factors (17.1%), and Technical Factors (14.8%). The majority of participant matrices satisfied the relaxed consistency threshold (CR ≤ 0.20) recommended by Saaty and Tran (2007) for applied settings. Notable perceptual differences were observed between the two professional groups. OHS specialists assigned markedly greater weight to Human Factors (40.7% versus 35.6%), whereas SMS managers placed relatively higher emphasis on Managerial Factors (31.0% versus 28.8%). All three hypotheses tested in the study were supported: OHS-SMS integration strengthens safety culture (H₁), human factors represent the most influential criterion in the integration process (H₂), and systematic prioritization differences exist between the two occupational groups (H₃). The study offers a strategic roadmap encompassing short-, medium-, and long-term recommendations for flight schools.
Benzer Tezler
- Havacılıkta örgüt kültürünün emniyet algısına etkisi: Ankara ili örneği
The effect of organizational culture on safety perception in aviation: The case of Ankara province
EBRU ENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sivil HavacılıkTürk Hava Kurumu ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE BAHAR ONAR
- Örgüt kültürü, halkla ilişkiler ve hizmet içi eğitim: Emniyet genel müdürlüğü örneği
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA SANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Halkla İlişkilerGazi ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. CENGİZ ANIK
- İletişim temelli ekip kaynak yönetimi'nin uçuş emniyet kültürü oluşumuna etkileri: Ulusal havayollarında görev yapan Türk kabin ekibi üyeleri üzerine bir araştırma
Effects of communication based crew resource management on the formation of flight safety culture: Research on Turkish cabin crew members working in national airlines
BEHİYE OKYAY KARAOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Sivil HavacılıkMaltepe Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. YALÇIN KIRDAR
- Sürücü kaynaklı trafik kazalarının veri madenciliği yaklaşımı ile modellenmesi: Sakarya örneği
Modelling driver-related traffic accidents through data mining approach: The case of city of Sakarya
ZELİHA ÇAĞLA KUYUMCU
Doktora
Türkçe
2024
UlaşımSakarya Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ASLAN
PROF. DR. NİLÜFER YURTAY
- Die Fachsprache der sicherhaitskrafte im Deutschen und Türkischen
Güvenlik güçlerinin Türkçede ve Almancada kullandıkları mesleki terimler
MUSTAFA CİHANGİR TARAKÇIOĞLU
Yüksek Lisans
Almanca
2000
Alman Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NİHAT ÜLNER