Zenbur dergisinin izahlı bibliyografyası
Annotated bibliography of Zenbur journal
- Tez No: 1011727
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK TÜRKYILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Zenbur, Dergi, Mizah, Azerbaycan, Toplum, Zenbur, Magazine, Humor, Azerbaijan, Society
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Milletlerin tarihsel gelişim süreçlerini ve toplumsal dönüşümlerini analiz etmede basın-yayın organları, oluşturulduğu dönemin koşullarını ortaya koyan kaynaklarındandır. 20. yüzyılın başlarında siyasi olayların etkisiyle beraber Azerbaycan'da dergiler ve gazeteler faaliyetlerini arttırmışlardır. Dönemin gazete ve dergileri, sadece haber kaynağı değil, toplumsal dönüşüm ve ilerleme çerçevesinde toplumu şekillendiren etkili birer uygulama aracı olmuştur. Azerbaycan basınındaki bu durumun en net örneği, matbuat tarihinde ilk satirik mizah dergisi olarak bilinen Molla Nasreddin'dir. Dergi, toplumsal sorunları eleştirel bir dille ele alan yayın anlayışı sayesinde kısa sürede aydınlar arasında büyük ilgi görmüş ve kendi tarzını yaratan bir öncü haline gelmiştir. Molla Nasreddin dergisiyle açılan bu yol, Azerbaycan'da mizah basınının temelini oluşturmuş; benzer görüş ve tarzlara sahip birçok süreli yayının yayımlanmasına zemin hazırlamıştır. O dönemde yayın hayatına başlayan dergilerden birisi de“Zenbur”dergisidir. 1909-1910 yıllarında çıkmış olan Zenbur dergisinden sonra, 1917 yılında bir Zenbur dergisi daha çıkmıştır; fakat bu dergi, 1909-1910 yıllarında çıkan Zenbur dergisinin devamı değildir. Satirik bir mizah dergisi olan“Zenbur”, Azerbaycan'ındaki toplumsal yapı, dil, kadın hakları, din adamları, eğitim ve siyaset gibi pek çok konuyu ele almış; aksayan yönleri sert bir dille eleştirmiştir. Dergi, bu eleştirel yaklaşımını yalnızca makale ve şiirlerle yetinmemiş, içeriğinde karikatürlere de geniş yer vererek görsel bir anlatım dili kullanmıştır. Dergi yalnızca Azerbaycan sınırları içinde kalmamış, Türk dünyasındaki gelişmelere de geniş yer ayırmıştır. Bu kapsamda Kafkasya, Osmanlı coğrafyası ve İran'daki önemli gelişmeler ile haberler derginin içeriğinde düzenli olarak yer bulmuştur. Bu çalışma, 1909-1910 yılları arasında neşredilen Zenbur dergisinin Azerbaycan Türk basın tarihindeki konumunu ve önemini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında ilgili sayılar üzerinden derginin genel yapısı ve muhtevası analiz edilecek, çalışmanın ana eksenini ise incelenen metinlerin izahlı bibliyografyası oluşturacaktır.
Özet (Çeviri)
When analyzing the historical development and social transformation of nations, the press serves as a key source for understanding the conditions of the era. In the early 20th century, influenced by political events, the number of journals and newspapers in Azerbaijan increased. The newspapers and journals of that period were not merely sources of news; they also served as effective tools for shaping society within the context of social transformation and progress. The clearest example of this trend in the Azerbaijani press is“Molla Nasreddin”, known as the first satirical humor journal in the history of the press. Thanks to its editorial approach, which addressed social issues in a critical tone, the journal quickly gained significant attention among intellectuals and became a pioneer that established its own distinctive style. The path pioneered by Molla Nasreddin laid the foundation for the humor press in Azerbaijan and paved the way for the publication of many periodicals sharing similar views and styles. One of the magazines that began publication during that period was“Zenbur.”Following the Zenbur journal published in 1909–1910, another Zenbur journal was published in 1917; however, this journal was not a continuation of the Zenbur journal published in 1909–1910.“Zenbur,”a satirical humor journal, addressed a wide range of topics in Azerbaijan—including social structure, language, women's rights, religious leaders, education, and politics—and sharply criticized their shortcomings. The journal did not limit this critical approach to articles and poetry alone; it also made extensive use of cartoons in its content, employing a visual narrative style. The journal was not limited to Azerbaijan alone but also devoted significant space to developments across the Turkic world. In this context, news and major events from the Caucasus, the Ottoman territories, and Iran were regularly featured in the journal's content. This study aims to determine the position and significance of the Zenbur journal, published between 1909 and 1910, within the history of the Azerbaijani Turkish press. As part of the research, the journal's overall structure and content will be analyzed through relevant issues, and the main focus of the study will be the annotated bibliography of the examined texts.
Benzer Tezler
- Babayi-əmir jurnalinin 17-31 saylarının transliterasiyası
Babayi-Emir Dergisinin 17-31 Saylarının Transliterasyonu
TUĞÇE ACAR
- İstanbul'un eski Venedik ticaret kolonisinin Osmanlı ticaret bölgesine dönüşümü
The Transformation of the old Venetian trade colony of İstanbul into the Ottoman trade district
AYGÜL AĞIR
- Zebûr'un Kur'ân'a arzı
The presentation of the psalms to the Quran
MEHMET GÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinGaziantep ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL HACIMÜFTÜOĞLU
- Ermeni harfleriyle yazılmış Kıpçakça Zebur metin-dizin
Qypchaqish psalter writing with Armenian letters text-index
İBRAHİM ARIKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VAHİT TÜRK
- Ermeni harfli Kıpçakça Zebur'da fiil - tamlayıcı ilişkisi
The relation of verb – complement in Armenian Qypchaq Psalter
GÜLDEREN TOKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Türk Dili ve EdebiyatıAbant İzzet Baysal ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İ. GÜLSEL SEV
