Sigarayı farmakolojik ve non-farmakolojik yöntemlerle bırakan bireylerin deneyimlerinin incelenmesi
Examination of the experiences of individuals who quit smoking using pharmacological and non-pharmacological methods
- Tez No: 1011865
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERSAN GÜRSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Sigara kullanımı dünya genelinde önlenebilir hastalık ve ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer almakta olup önemli bir halk sağlığı sorunudur. Sigara bırakma süreci biyolojik, psikolojik ve sosyal boyutları olan çok yönlü bir davranış değişimi olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, sigarayı farmakolojik tedavi kullanarak bırakan bireyler ile non-farmakolojik bırakan bireylerin sigara bırakma deneyimlerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma nitel araştırma yöntemine göre yürütülmüştür. Çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak gerçekleştirilen derinlemesine bireysel görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmaya toplam 32 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların 16'sı sigarayı farmakolojik tedavi kullanarak bırakan bireylerden, 16'sı ise non-farmakolojik bırakan bireylerden oluşmaktadır. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemi ile değerlendirilmiş ve katılımcı deneyimleri belirli temalar çerçevesinde analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırma bulguları sigara bırakma deneyiminin sigara kullanımına başlama süreci, sigara bırakma kararını etkileyen faktörler, bırakma sürecinde yaşanan güçlükler, sigara isteği ile baş etme stratejileri ve sigara bırakma sonrasında yaşanan değişimler olmak üzere birbiriyle ilişkili temalar etrafında şekillendiğini göstermiştir. Katılımcıların sigara kullanımına çoğunlukla ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde başladıkları ve bu süreçte arkadaş çevresi, merak ve sosyal uyum ihtiyacının önemli rol oynadığı görülmüştür. Sigara bırakma kararının ise sağlık kaygıları, aile sorumluluğu, sosyal rahatsızlık ve bireysel farkındalık süreçlerinin birleşmesiyle ortaya çıktığı belirlenmiştir. Sigara bırakma sürecinde yoğun sigara isteği, alışkanlık davranışlarının sürmesi ve sosyal çevre gibi faktörlerin bırakma sürecini zorlaştırabildiği; buna karşılık dikkat dağıtma, alternatif davranışlar geliştirme ve sosyal destek gibi stratejilerin bırakma sürecine katkı sağladığı görülmüştür. Farmakolojik tedavi kullanan bireylerde ilaç tedavisi ve profesyonel destek bırakma sürecini kolaylaştıran bir yapı oluştururken, farmakolojik destek almayan bireylerde kişisel kararlılık ve bireysel baş etme stratejilerinin daha belirgin bir rol oynadığı saptanmıştır. 2 Sonuç: Araştırma bulguları sigara bırakma sürecinin yalnızca nikotin bağımlılığının fizyolojik yönü ile açıklanamayacağını; davranışsal alışkanlıklar, psikolojik süreçler ve sosyal ilişkilerle birlikte şekillenen çok boyutlu bir deneyim olduğunu göstermektedir. Sigara bırakma müdahalelerinin yalnızca farmakolojik tedavi ile sınırlı kalmaması, davranışsal ve psikososyal destek yaklaşımlarını da içeren bütüncül bir anlayışla planlanması sigara bırakma başarısını artırabilir. Özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde yürütülen sigara bırakma danışmanlığının birey merkezli ve çok boyutlu yaklaşımlarla desteklenmesi sigara bırakma sürecinin sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: Tobacco use is among the leading causes of preventable morbidity and mortality worldwide and constitutes a major public health problem. Smoking cessation is considered a complex behavioral change process with biological, psychological, and social dimensions. The aim of this study is to comparatively examine the smoking cessation experiences of individuals who quit smoking using pharmacological treatment and those who quit without pharmacological support. Materials and Methods: This study was conducted using a qualitative research design. Data were collected through in-depth individual interviews conducted with a semi-structured interview guide. A total of 32 participants were included in the study. Of these, 16 participants had quit smoking using pharmacological treatment, while 16 had quit without any pharmacological support. The collected data were analyzed using thematic analysis, and participants' experiences were interpreted within the framework of identified themes. Results: The findings indicated that the smoking cessation experience was shaped around several interrelated themes, including the initiation of smoking, factors influencing the decision to quit, difficulties experienced during the cessation process, strategies for coping with the urge to smoke, and changes experienced after quitting smoking. Participants generally reported initiating smoking during adolescence and early adulthood, with peer influence, curiosity, and the need for social conformity playing significant roles in this process. The decision to quit smoking was found to emerge from the combination of health concerns, family responsibilities, social discomfort, and increasing personal awareness. During the cessation process, intense cravings, persistent habitual behaviors, and social environmental factors were reported as challenges, whereas strategies such as distraction, developing alternative behaviors, and receiving social support were found to facilitate cessation. While pharmacological treatment and professional support created a facilitating structure for individuals who used medication, personal determination and individual coping strategies played a more prominent role among individuals who quit smoking without pharmacological support. 4 Conclusion: The findings demonstrate that the smoking cessation process cannot be explained solely by the physiological aspects of nicotine dependence; rather, it represents a multidimensional experience shaped by behavioral habits, psychological processes, and social relationships. Smoking cessation interventions should therefore not be limited to pharmacological treatment alone but should be planned within a holistic framework that also includes behavioral and psychosocial support approaches. In particular, strengthening smoking cessation counseling in primary care settings with patient-centered and multidimensional approaches may contribute to the sustainability of smoking cessation.
Benzer Tezler
- COVİD-19 tanısı ile Hacettepe Üniversitesi erişkin hastanesinde izlenen hastaların hastalık ile ilgili risk algıları ve yaşam tarzı değişikliği planlarının değerlendirilmesi
Evaluation of disease-related risk perceptions and lifestyle change plans of patients followed up at Hacettepe University adult hospital with the diagnosis of COVİD-19
KAMIL ZARNISHANOV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İç HastalıklarıHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY SAİN GÜVEN
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL ÇALIK BAŞARAN
- Sigara bağımlılığında nikotinik kolinerjik reseptörler ve CYP2A6, CYP2B6, ilaç taşıyıcı proteini MDR1, nöronal nitrik oksit sentaz genetik polimorfizmlerinin etkileri
Effects of genetic polymorphisms of nicotinic cholinergic receptors and CYP2A6, CYP2B6, efflux protein MDR1, neuronal nitric oxide synthase on cigarette dependence
AHMET MÜDERRİSOĞLU
Doktora
Türkçe
2019
Eczacılık ve FarmakolojiHacettepe ÜniversitesiTıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİH ÖNDER BABAOĞLU
PROF. DR. ALPER BEKTAŞ İSKİT
- Nicotiana rustica L. (Deli tütün, Hasankeyf tütünü) alkaloitleri üzerinde farmakognozik araştırmalar
Başlık çevirisi yok
MURAT KARTAL
- Farmakolojik ve nonfarmakolojik destek tedavisi başlanmasına rağmen sigarayı bırakamayan hastalardaki başarısızlık nedenlerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
ÖMER SELÇUK KINALI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiYıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜKREMİN ER
- Toplumda yaşayan yetişkin bireylere hemşireler tarafından uygulanan sigara bıraktırma müdahalelerinin etkinliği: Sistematik derleme
Effectiveness of non-pharmacological community-based nursing interventions for smoking cessation in adults: A systematic review
HANDAN TERZİ
Doktora
Türkçe
2020
HemşirelikGazi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YETER KİTİŞ
PROF. DR. BELGİN AKIN