Yaşlının kendini ihmali: Geriatrik sendromlar perspektifinden bir değerlendirme
Elder self-neglect: An evaluation from the perspective of geriatric syndromes
- Tez No: 1011899
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: yaşlının kendini ihmali, geriatrik sendromlar, bilişsel bozukluk, depresyon, sarkopeni, uyku kalitesi, elder self-neglect, geriatric syndromes, cognitive impairment, depression, sarcopenia, sleep quality
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 65 yaş ve üzeri bireylerde yaşlının kendini ihmali ile geriatrik sendromlar arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve yaşlının kendini ihmalini etkileyebilecek sosyodemografik özellikler ile yaşam alışkanlıklarının araştırılmasıdır. Yöntem: Kesitsel nitelikteki bu çalışma, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Narlıdere 4 No'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde gerçekleştirildi. Çalışmaya 65 yaş ve üzeri 221 birey dahil edildi. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Anketi, Yaşlılarda Kendini İhmal Ölçeği, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Klinik Kırılganlık Ölçeği, Mini Nütrisyonel Değerlendirme Kısa Formu, SARC-F, Geriatrik Depresyon Ölçeği Kısa Formu, Mini-Cog ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi uygulandı. Gerekli etik kurul ve kurum izinleri alındıktan sonra çalışmaya başlandı. Veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edildi. Bulgular: Katılımcıların %58,4'ü kadın, %41,6'sı erkekti. Yaş ortancası 75 (65-94) olarak saptandı. Yaşlıda kendini ihmal puanı ile yaş arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptandı. Kadın cinsiyet, bekâr veya dul/boşanmış olma, düşük eğitim düzeyi, düşük gelir düzeyi, sigara kullanımı, alkol tüketimi ve fiziksel inaktivite daha yüksek kendini ihmal puanları ile ilişkili bulundu. Geriatrik değerlendirmede bilişsel bozukluk, depresif belirtiler, sarkopeni riski, fonksiyonel bağımlılık, kötü uyku kalitesi, kırılganlık ve malnütrisyon riski arttıkça kendini ihmal puanlarının anlamlı düzeyde yükseldiği saptandı. Çoklu doğrusal regresyon analizinde modelin açıklayıcılık düzeyi %47,4 olarak bulundu. Kendini ihmalin bağımsız belirleyicileri bilişsel işlevlerde bozulma, depresif belirtiler, sarkopeni riski, kötü uyku kalitesi ve kadın cinsiyet olarak belirlendi. Sonuçlar: Yaşlının kendini ihmali; bilişsel bozukluk, depresyon, sarkopeni ve uyku bozukluğu gibi geriatrik sendromlarla yakından ilişkili çok boyutlu bir sağlık sorunudur. Özellikle bilişsel işlevlerdeki bozulmanın kendini ihmalin en güçlü bağımsız belirleyicisi olduğu gösterilmiştir. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde yaşlı bireylerin kapsamlı geriatrik değerlendirme kapsamında kendini ihmal açısından da değerlendirilmesi, risk altındaki bireylerin erken dönemde belirlenmesine ve koruyucu müdahalelerin planlanmasına katkı sağlayabilir. Yaşlı sağlığının geliştirilmesi için kendini ihmalin rutin geriatrik değerlendirme süreçlerine dahil edilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study was to evaluate the relationship between elder self-neglect and geriatric syndromes in individuals aged 65 years and older, and to investigate the sociodemographic characteristics and lifestyle habits that may influence self-neglect among older adults. Methods: This cross-sectional study was conducted at the Narlıdere No. 4 Training Family Health Center of Izmir Katip Celebi University. A total of 221 individuals aged 65 years and older were included in the study. Participants completed a sociodemographic questionnaire, the Elder Self-Neglect Scale, Katz Activities of Daily Living Scale, Clinical Frailty Scale, Mini Nutritional Assessment–Short Form, SARC-F, Geriatric Depression Scale–Short Form, Mini-Cog, and Pittsburgh Sleep Quality Index. The study was initiated after obtaining the necessary ethical and institutional approvals. Data were analyzed using appropriate statistical methods. Results: Of the participants, 58.4% were female and 41.6% were male. The median age was 75 years (range: 65–94). A significant positive correlation was found between age and self-neglect scores. Female sex, being single or widowed/divorced, lower educational attainment, lower income level, smoking, alcohol consumption, and physical inactivity were associated with higher self-neglect scores. In the geriatric assessment, self-neglect scores increased significantly with cognitive impairment, depressive symptoms, risk of sarcopenia, functional dependency, poor sleep quality, frailty, and risk of malnutrition. In the multiple linear regression analysis, the model explained 47.4% of the variance in self-neglect scores. Impaired cognitive function, depressive symptoms, risk of sarcopenia, poor sleep quality, and female sex were identified as independent predictors of self-neglect. Conclusion: Elder self-neglect is a multidimensional health problem closely associated with geriatric syndromes such as cognitive impairment, depression, sarcopenia, and sleep disturbances. Impairment in cognitive function was identified as the strongest independent predictor of self-neglect. Assessing older adults for self-neglect as part of comprehensive geriatric assessment in primary care settings may contribute to the early identification of at-risk individuals and facilitate the planning of preventive interventions. Incorporating self-neglect into routine geriatric assessment processes is recommended to promote healthy aging.
Benzer Tezler
- Huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda kendini ihmal düzeyleri ve risk faktörleri
Self-neglect levels and risk factors in elderly living in nursing homes and at home
ESMA NUR SERT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikAkdeniz ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ILGAZ
- Yaşlılarda kendini ihmal prevalansı ve ilişkili faktörler
Prevalence of self-neglect in the ELDERLY and related factors
CANAN BULUT AYAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk SağlığıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE YALÇIN GÜRSOY
- Aile hekimliğinde yaşlının kendini ihmali ve Beden Kitle İndeksi arasındaki ilişki
The relationship between elderly self-neglect and body mass index in family medicine
MİTHAT BEKDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHitit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA AKBIYIK
- Birinci basamak sağlık çalışanlarının yaşlı ihmal ve istismarıyla ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes, and practices of primary healthcare workers regarding elder abuse and neglect
ELİF NUR DUMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM AKOVA
- Yaşlılarda ihmal, istismar varlığı ve etkileyen etmenler
Neglect, abuse presence and affecting factors in elders
BURCU KENDİRLİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Halk SağlığıDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE REYHAN UÇKU
DOÇ. DR. HATİCE ŞİMŞEK KESKİN