İş sağlığı ve güvenliği okuryazarlığının iş performansı üzerine etkisi: Bir karma yöntem uygulaması
The effect of occupational health and safety literacy on job performance: A mixed-methods application
- Tez No: 1011942
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN SELİM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kazalar, Accidents
- Anahtar Kelimeler: Açımlayıcı sıralı karma yöntem, Sağlık okuryazarlığı, İş performansı, İş sağlığı ve güvenliği, İşçi sağlığı, Exploratory sequential mixed method desig, Health literacy, Job performance, Occupational health and safety, Worker health
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, iş sağlığı ve güvenliği okuryazarlığının (İSGO) iş performansı üzerindeki etkisini ele almaktadır. Araştırma, iş kazalarının ve mesleki risklerin yoğun olduğu metal sektöründe yer alan ve İzmir/Türkiye'de faaliyet gösteren 10 farklı işletmede görev yapan mavi yaka çalışanlar üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın amacı; çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) okuryazarlığı düzeylerini belirlemek, bu düzeylerin iş performanslarıyla ilişkisini ortaya koymak ve demografik değişkenlerin söz konusu ilişki üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş olup, nicel veriler 393 çalışana uygulanan anket ile derlenmiştir ve istatistiksel analizler yapılmıştır. Nitel veriler ise 9 çalışan ile yüz yüze yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilmiş ve içerik analiziyle temalaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, İSG okuryazarlığının iş performansını anlamlı düzeyde yordadığını ve performanstaki değişimin yüzde 36'sını açıkladığını göstermiştir. Özellikle“bilgilere erişebilme”ve“bilgileri kullanma-iletme”boyutlarının iş performansı üzerinde belirleyici olduğu görülmüştür. Ayrıca, İSG eğitimi almış ve eğitim düzeyi yüksek çalışanların İSG okuryazarlığının ve iş performansının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Nitel bulgular ise motivasyon, psikolojik etkilenme, işveren baskısı ve işten çıkarılma korkusu gibi unsurların iş performansını etkilediğini ortaya koymuştur. Araştırmada, İSG okuryazarlığının yalnızca iş kazalarının önlenmesinde değil, iş performansının artırılmasında da stratejik bir unsur olduğu ortaya konmuştur. Araştırma, işletmelerin İSG politikaları geliştirmelerinde ve insan kaynakları yönetiminde uygulayabilecekleri öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research examines the impact of Occupational Health and Safety Literacy (OHSL) on job performance. The study was conducted with blue-collar workers employed in ten different enterprises operating in the metal sector in Izmir/Türkiye, a field characterized by a high prevalence of occupational accidents and professional risks. The primary objectives of the research are to determine the OHS literacy levels of employees, to reveal the relationship between these levels and their job performance, and to evaluate the influence of demographic variables on this relationship. A mixed-methods approach was adopted for the study. Quantitative data were collected through surveys administered to 393 employees and analysed using statistical methods. Qualitative data were obtained through semi-structured face-to- face interviews with nine employees and categorized into themes through content analysis. The findings demonstrated that OHS literacy significantly predicts job performance, explaining 36% of the variance in performance levels. Specifically, the dimensions of“accessing information”and“using and communicating information”were found to be decisive factors in job performance. Furthermore, it was determined that employees who had received OHS training and those with higher educational backgrounds exhibited higher levels of both OHS literacy and job performance. Qualitative findings revealed that factors such as motivation, psychological impact, employer pressure, and fear of dismissal also significantly influence job performance. This research establishes that OHS literacy is a strategic element not only in preventing occupational accidents but also in enhancing overall job performance. The study concludes with practical recommendations for enterprises regarding the development of OHS policies and human resources management strategies.
Benzer Tezler
- Maliye politikası uygulamalarının koruyucu sağlık hizmetleri üzerindeki etkisi: seçili ab ülkeleri üzerine bir değerlendirme
The impact of fiscal policy practices on preventive health services: an evaluation on selected eu countries
RABİA SELİNAY DEĞİRMENCİ
- Current status of industry 4.0 transformation and impact of industry 4.0 on engineering work in Turkish white goods industry
Endüstri 4.0 dönüşümünün Türkiye beyaz eşya sektöründeki mevcut durumu ve mühendislik işi üzerindeki etkisi
KÜBRA ŞİMŞEK DEMİRBAĞ
Doktora
İngilizce
2020
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAN YILDIRIM
- Kuyumculuk sektöründe çalışanlarda sağlık okuryazarlığı ve örgütsel vatandaşlık düzeyleri
Health literacy and organizational citizenship levels of employees in the jewelery industry
SERVET YÜCE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE EMEL ÖNAL
PROF. DR. HALİM İŞSEVER
- Kahramanmaraş ilinde yer alan küçük ve orta ölçekli orman endüstri işletmelerinde iş sağlığı okuryazarlığının değerlendirilmesi
Evaluation of occupational health literacy in small and medium-sized forest industry enterprises in kahramanmaraş province
GÜL İNCİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Ormancılık ve Orman MühendisliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiOrman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS ŞAHİN
- Hayat bilgisi dersi öğretim programının sağlık okuryazarlığı açısından incelenmesi
Examination of“Life sciences course curriculum”in terms of health literacy
MUHAMMET ATIF ÖZPEHRİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KARABAL