Çözüm odaklı terapi temelli grupla psikolojik danışma programının ergenlerin dijital oyun bağımlılığı üzerindeki etkisi: Bir karma desen çalışması
The effect of a solution-focused therapy-based group counseling program on adolescents' digital game addiction: A mixed-design study
- Tez No: 1011967
- Danışmanlar: PROF. DR. DURMUŞ ÜMMET
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, Çözüm Odaklı Terapi temelli grupla psikolojik danışma programının ergenlerin dijital oyun bağımlılığı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu doğrultuda araştırma, gömülü karma desen çerçevesinde iki aşamalı olarak yapılandırılmıştır. İlk aşamada, dijital oyun oynadığı halde bağımlılık geliştirmemiş ergenlerin deneyimleri ve koruyucu özellikleri fenomenolojik desenle incelenmiştir. Bu aşamadan elde edilen bulgular, müdahale programının içeriksel olarak zenginleştirilmesine katkı sağlamıştır. İkinci aşamada ise söz konusu programın, dijital oyun bağımlılığı düzeyi yüksek ergenler üzerindeki etkililiği deneysel yöntemle test edilmiştir. Araştırmanın nitel aşamasında, kriter örnekleme yöntemiyle seçilen ortaokul 7. ve 8. sınıf düzeyindeki 11 katılımcı ergenle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler yorumlayıcı fenomenolojik analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve ergenlerin dijital oyun oynama deneyimini açıklayan bütüncül bir tema yapısı elde edilmiştir. Analiz sonucunda, dijital oyun davranışını farklı düzeylerde ele alan üç tema belirlenmiştir. Bu temalar; oyun oynama motivasyonları, öz düzenleme ve sosyal ve çevresel etkilerdir. Araştırmanın nicel aşamasında, nitel bulgular doğrultusunda geliştirilen Çözüm Odaklı Terapi temelli programın dijital oyun bağımlılığı düzeyi yüksek ergenlerin dijital oyun bağımlılığı ve benlik saygısı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla üç gruplu (deney, kontrol, plasebo) ve üç ölçümlü (ön test, son test, izleme) gerçek deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubu 30 ergenden oluşmaktadır ve katılımcılar gruplara seçkisiz atama ile yerleştirilmiştir. Deney grubuna Çözüm Odaklı Terapi temelli grupla psikolojik danışma programı uygulanmış, plasebo grubuna benzer yapı ve sürede ancak farklı içerikte grup rehberlik programı uygulanmış, kontrol grubuna ise müdahale uygulanmamıştır. Veriler Demografik Bilgi Formu, İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği–Kısa Form ve Çocuklar için Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde parametrik olmayan istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bulgular, programın deney grubunda dijital oyun bağımlılığı düzeylerini anlamlı düzeyde azalttığını ve bu etkinin izleme ölçümünde sürdüğünü göstermektedir. Benlik saygısında ise artış gözlenmiş ancak gruplar arası farklılıklar sınırlı bulunmuştur. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmış; dijital oyun bağımlılığına karşı koruyucu faktörlere dayalı çözüm odaklı müdahalelerin alana önemli katkılar sağlayabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this study is to examine the effectiveness of a Solution-Focused Therapy-based group counseling program on adolescents' digital game addiction. Accordingly, the study was structured in two phases within an embedded mixed-methods design. In the first phase, a phenomenological approach was employed to explore the experiences and protective characteristics of adolescents who engage in digital gaming without developing addiction. In the second phase, the effectiveness of the program developed based on these findings, was tested using an experimental method. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 11 adolescents selected through criterion sampling among 7th and 8th grade middle school students. The data were analyzed using interpretative phenomenological analysis, resulting in a holistic thematic structure explaining adolescents' digital gaming behavior. The analysis yielded three themes addressing different aspects of gaming behavior: gaming motivation, self-regulation, and social and environmental influences. In the quantitative phase, a 3 × 3 true experimental design was employed to examine the effects of the SFBT-based program on digital game addiction and self-esteem among adolescents identified as having high levels of digital game addiction. The study group consisted of 30 adolescents, who were randomly assigned to the groups. The experimental group received the SBFT-based program, the placebo group participated in a structurally similar group guidance program with different content, and no intervention was applied to the control group. Data were collected using a Demographic Information Form, the Internet Gaming Disorder Scale–Short Form (IGDS-SF9), and the Rosenberg Self-Esteem Scale for Children, administered at pretest, posttest, and a two-month follow-up. Non-parametric statistical methods were used in the analysis of the quantitative data. The findings indicated that the program significantly reduced digital game addiction levels in the experimental group and that this effect was maintained at follow-up. Although an increase in self-esteem was observed, between-group differences were limited. The findings were discussed in light of the relevant literature, and it was concluded that solution-focused interventions based on protective factors may make a significant contribution to the field of digital game addiction.
Benzer Tezler
- The impact of group counseling program for secondary school students academically at risk on their academic motivation levels
Risk taşıyan ortaokul öğrencilerinin akademik motivasyonu üzerinde çözüm odaklı grupla danışma programının etkisi
BETÜL AKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKE KIRIKKANAT
- Dijital bağımlılığı azaltmaya yönelik psikoeğitim programının ortaokul öğrencileri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of a psychoeducation program for reducing digital addiction on middle school students
EMİNE DEMİRCİLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiSelçuk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ŞİMŞİR GÖKALP
- Çözüm odaklı kısa terapi temelli gruplarla sosyal hizmet müdahalesinin kanser hastası çocuğa sahip annelerin bakım yüküne etkisi
The effect of solution-focused brief therapy-based groups on the caregiving burden of mothers with children with cancer
FATMA SUDE UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetSakarya ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN KUTLU
- Çözüm odaklı kısa terapi yaklaşımına dayalı öfke kontrolü eğitim programının mahkumların öfke kontrol becerileri üzerine etkisi
The effect of anger management training program based on solution-focused brief therapy approach on the anger control skills of prisoners
SÜLEYMAN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiKarabük ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZHAN ZENGİN
- Bağımlılık sürecinde anneliğin yeniden inşası: Bir bağımlının annesi olmak
Reconstruction of motherhood in the dependency process: Becoming the mother of an addict
ZEYNEP UYANIK NEGİZ
Doktora
Türkçe
2023
Sosyal HizmetYalova ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP ÇELİK
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ERŞAHİN