1312 tarihli Mamuratü'l-Aziz Salnamesine göre nüfus ve sosyal yapı
Population and social structure according to the 1312 Mamuratü'l-Aziz Yearbook
- Tez No: 1011978
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET AKSIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Gayrimüslimler, Harput Sancağı, Müslümanlar, Nüfus, Non muslem, Harput Flag, Muslims, Population
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mamuratü'l-Aziz (Harput) bölgesi coğrafi konumu ve bölgeden geçen ticaret yolları sayesinde oldukça önemli bir jeostratejik niteliğe sahiptir. Harput; Murat Nehri Vadisi ile Bulutlu, Hasan ve Piran dağları ile çevrelenmiştir. Osmanlı egemenliğine girmeden önce Arap, Artuklu, Selçuklu, Moğol, İlhanlı, Dulkadiroğlu, Akkoyunlu, Safevi hâkimiyetinde kalmıştır. 1516 tarihine gelindiğinde Osmanlı egemenliğine girmiş, önce Diyarbakır Eyaletine bağlı kalmış olsa da sonrasında idari statüsü değişerek Sultan Abdülaziz döneminde Mamuratü'l-Aziz adını almıştır. Bu çalışmada Harput'un demografik yapısı özellikle 1312 Tarihli Mamuratü'l-Aziz Vilayet Salnamesi esas alınarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Salname değerlendirilirken görülmektedir ki Mamuratü'l-Aziz bölgesindeki Müslüman nüfus yaklaşık olarak %60 civarındadır. Müslüman nüfustan sonra ise nüfus yoğunluğunu sırasıyla Ermeni, Protestan, Katolik, Rum, Latin ve Ecnebiler oluşturmaktadır. Bu da göstermektedir ki XIX. yüzyılda Harput nüfusu birçok etnik ve dini yapıya ev sahipliği yaparak kültürel açıdan zenginlik göstermiştir.
Özet (Çeviri)
The Mamuratü'l-Aziz (Harput) region possessed significant geostrategic importance due to its geographical location and the trade routes passing through the area. Harput is surrounded by the Murat River Valley and the Bulutlu, Hasan, and Piran mountains. Prior to Ottoman rule, the region came under the domination of the Arabs, Artuqids, Seljuks, Mongols, Ilkhanids, Dulkadirids, Akkoyunlu, and Safavids. In 1516, Harput was incorporated into the Ottoman Empire and was initially attached to the Diyarbakır Province; however, its administrative status later changed, and during the reign of Sultan Abdülaziz, the region was renamed Mamuratü'l-Aziz. This study aims to examine the demographic structure of Harput primarily on the basis of the 1312 dated Mamuratü'l-Aziz Vilayet Yearbook. An evaluation of the yearbook demonstrates that approximately 60% of the population of Mamuratü'l-Aziz consisted of Muslims. Following the Muslim population, the demographic composition of the region was formed respectively by Armenians, Protestants, Catholics, Greeks, Latins, and Aliens. This demographic distribution indicates that nineteenth-century Harput hosted diverse ethnic and religious communities and thus exhibited a considerable degree of cultural richness.
Benzer Tezler
- Sâlnamelere göre Ma'müratü'l-Aziz vilayetinin idari yapısı (1881-1908)
The administrative structure of Ma?müratü?l-Aziz province in respect of yearbook (1881-1908)
SERDAR ÖZMEN
- H.1312/M.1894-1895 tarihli“Dârü'l-Muallimîn Programı”adlı eserin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Transcription and evaluation of the work entitled“Dârü'l-Muallimîn Program”dated H.1312/M.1894-1895
HAMİT SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihMalatya Turgut Özal ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HABİBE POLAT
- Hicri 1311-1312 tarihli Edremit Şer'iyye sicili
Shar?iyyah records (records of courts of law) of Edremit between Hirji 1311-1312
FARUK ATACAN
- Siirt'in sosyal ve ekonomik yapısı (1312/1317-1894/1900 tarihli ve 420 no'lu Siirt şer'iye siciline göre)
Economic and social structure of Siirt (according to sharia court records numbered 420 between 1312/1317-1894/1900 )
HAYRETTİN SAVUR
- 156 numaralı Ayntab Şer`îyye sicili`nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (H. 1312-1314; sayfa 167-250, 1-93,1-8)
The Transcription and analyse of Aintab judicial record number 156 (H. 1312-1314; pages 167-250, 1-93,1-8)
AYŞE ERKMEN