Disiplinler arası sürdürülebilirlik eğitim programı geliştirme çalışması
Development of an interdisciplinary sustainability education curriculum
- Tez No: 1012145
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞÜKRAN TOK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Disiplinlerarası, Eğitim, Eğitim programları, Sürdürülebilir kalkınma, Sürdürülebilirlik, Interdisciplinary, Education, Education programs, Sustainable development, Sustainability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sürdürülebilirlik Eğitimi, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için Birleşmiş Milletler'e üye ülkelerin eğitim sistemlerinin önemli bir amacı haline gelmiştir. Bu araştırmada onuncu sınıf öğrencilerine yönelik Disiplinler Arası Sürdürülebilirlik Eğitim Programının tasarlanması, uygulanması ve etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma çok aşamalı değerlendirme deseni ile yürütülmüştür. Birinci aşamada öğrencilerin sürdürülebilirlik konusundaki bilgilerine ve görüşlerine dayalı ihtiyaç analizi yapılmıştır. İkinci aşamada ihtiyaç analizi bulguları ve ilgili alan yazın doğrultusunda eğitim programı tasarlanmış ve tasarı uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir. Üçüncü aşamada araştırmacı tarafından Sürdürülebilirlik Bilgi Testi geliştirilmiştir. Dördüncü aşamada Sürdürülebilirlik Bilgi Testi ve Sürdürülebilir Bilinç Ölçeği ön test olarak uygulanmıştır. Beşinci aşamada eğitim programı uygulanmış ve biçimlendirici değerlendirme yapılmıştır. Son aşamada son testler uygulandıktan sonra öğretmen ve öğrencilerle programın etkililiğine ilişkin görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın ihtiyaç analizi aşamasına 85 lise öğrencisi katılmıştır. Program, 2024-2025 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Aydın ilinin Efeler ilçesinde yer alan bir devlet okulunun 20 onuncu sınıf öğrencisi ile 8 hafta ve 44 ders saati süresince uygulanmış ve değerlendirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri; Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitim İhtiyacı Anketi, Sürdürülebilir Bilinç Ölçeği ve Sürdürülebilirlik Bilgi Testi aracılığıyla elde edilmiştir. Nitel veriler ise Öğretmen Yansıtıcı Günlüğü, Araştırmacı Günlüğü, Öğrenci Öz Değerlendirme Formu, Eğitim Programı Değerlendirme Öğretmen Görüşme Formu, Eğitim Programı Değerlendirme Öğrenci Görüşme Formu ve Eğitim Programı Tasarısını Değerlendirme Formu aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde, betimsel istatistikler, ilişkili örneklemler için t-testi ve wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, disiplinler arası sürdürülebilirlik eğitim programının öğrencilerin sürdürülebilirlik bilgi ve bilinçleri üzerinde istatistiksel olarak olumlu yönde anlamlı bir etkisinin olduğunu göstermektedir. Nitel bulgular ise, eğitim programının öğrencilerin sürdürülebilirlikle ilgili kavramsal bilgilerini artırdığını; çevre sorunları, biyoçeşitlilik, iklim değişikliği, yenilenebilir enerji, doğal kaynakların korunması, sorumlu tüketim/üretim ve kültürel çeşitlilik gibi alanlarda bilgi, bilinç ve farkındalıklarını olumlu yönde etkilediğini, öğrencilerin sürdürülebilirliğin çevre boyutunun ötesine geçerek sosyal ve ekonomik boyutlarında da anlayış/farkındalık geliştirmelerini desteklediğini ve bireysel düzlemde çevre bilinci ve davranış değişikliklerini teşvik ettiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte öğrencilerin sürdürülebilirlik bağlamında adil paylaşımın ve kültürel çeşitliliğe saygının toplumsal düzeyde içselleştirme, sürdürülebilirliği sağlamak için ortak harekete geçme, sürdürülebilirlik için etkili politikalar talep etme ve bunun takibini yapma ve sorumlu tüketim ve üretim ilkelerine ilişkin dönüştürücü eylem geliştirme düzeylerinin sınırlı olduğu görülmektedir. Araştırmada etkili bir sürdürülebilirlik eğitimi için okul öncesi eğitimden yükseköğretime kadar uzanan süreçte, boylamsal araştırmalarla öğrencilerin sürdürülebilirlik konusundaki bilgi, bilinç ve becerilerindeki değişimlerin izlendiği, eğitim programı değerlendirme çalışmalarının yürütülmesi önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
Sustainability education has become a key objective of the education systems of United Nations member states in order to achieve the Sustainable Development Goals. This study aimed to design, implement and evaluate the impact of an Interdisciplinary Sustainability Education Curriculum for Year 10 pupils. The research was conducted using a multi-stage evaluation design. In the first stage, a needs analysis was carried out based on the students' knowledge and views on sustainability. In the second stage, the education programme was designed in line with the findings of the needs analysis and the relevant literature, and the draft was evaluated by seeking expert opinions. In the third stage, a Sustainability Knowledge Test was developed by the researcher. In the fourth phase, the Sustainability Knowledge Test and the Sustainability Consciousness Scale were administered as pre-tests. In the fifth phase, the educational programme was implemented and formative assessment was carried out. In the final phase, following the administration of post-tests, interviews were conducted with teachers and students regarding the programme's effectiveness. A total of 85 secondary school students participated in the needs analysis phase of the study. The programme was implemented and evaluated over an 8-week period comprising 44 lesson hours with 20 Year 10 students at a state school in the Efeler district of Aydın province during the second term of the 2024–2025 academic year. The quantitative data for the research were obtained through the Education Needs Survey for Sustainable Development, the Sustainable Consciousness Scale and the Sustainability Knowledge Test. Qualitative data were collected via the Teacher Reflective Journal, Researcher's Journal, Student Self-Assessment Form, Teacher Interview Form for Curriculum Evaluation, Student Interview Form for Curriculum Evaluation, and Curriculum Design Evaluation Form. In the analysis of quantitative data, descriptive statistics, the t-test for paired samples, and the wilcoxon signed-rank test were used. Content analysis and descriptive analysis were applied in the analysis of qualitative data. The results of the study show that the interdisciplinary sustainability education program has a statistically significant positive effect on students' knowledge and consciousness of sustainability. The qualitative findings, meanwhile, indicated that the education programme enhanced students' conceptual knowledge of sustainability; positively influenced their knowledge, consciousness and understanding in areas such as environmental issues, biodiversity, climate change, renewable energy, the conservation of natural resources, responsible consumption/production and cultural diversity; and that it supported students in developing an understanding and awareness of the social and economic dimensions of sustainability beyond its environmental aspect, whilst encouraging changes in environmental awareness and behaviour at the individual level. However, it has been observed that students' levels of internalising fair sharing and respect for cultural diversity at a societal level, taking collective action to ensure sustainability, demanding and monitoring effective policies for sustainability, and developing transformative actions regarding the principles of responsible consumption and production remain limited. The study recommends that, to achieve effective sustainability education, longitudinal research should be conducted across the entire educational continuum from pre-school to higher education to track changes in students' knowledge, awareness and skills regarding sustainability, and that educational programme evaluation studies should be carried out.
Benzer Tezler
- Exploring opinions of corporate instructional designers on their professional development and training needs
Kurumsal öğretim tasarımcılarının mesleki gelişim ve eğitim ihtiyaçları konusundaki görüşlerinin araştırılması
NAZLI GÖKALP
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Öğrenme peyzajları: Okul bahçelerinin sürdürülebilirliğe dair öğrenme odaklı tasarımı, Antalya Muratpaşa ilçesi değerlendirmesi
Learning landscapes: Learning-oriented design of schoolyards about sustainability, evaluation of Antalya Muratpaşa district
BESTE SABIR ONAT
Doktora
Türkçe
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA YİRMİBEŞOĞLU
- Engineering design process in environment-themed STEM module: An example of teachers' professional growth
Çevre temalı STEM modülünde mühendislik tasarım süreci: Öğretmenlerin mesleki gelişimine bir örnek
NUR CENGİZ KELEŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SAMİ TOPÇU
- Türkiye'de okul öncesi eğitim programlarının (1952-2024) afet dirençliliği bakımından incelenmesi, oyun tabanlı afet farkındalık etkinlikleri
Analysis of preschool education programs in Türkiye (1952-2024) in terms of disaster resilience, play-based disaster awareness
ESEN AYANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu Yönetimiİstanbul Teknik ÜniversitesiAfet ve Acil Durum Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLGÜN OKAY
- Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarının iletişim kapasitesi ile kurumsal kapasiteleri arasındaki ilişki
The relationship between communication capacity and organizational capacities of non-governmental organizations in Turkey
DİLARA GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İletişim Bilimleriİstanbul Medeniyet ÜniversitesiSivil Toplum Örgütlerinin Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. İBRAHİM HAKAN KARATAŞ