Bir ölüm temsili olarak şehitlik olgusunda sınıfsal yapı
The class structure in the phenomenon of martyrdom as a representation of death
- Tez No: 1012148
- Danışmanlar: PROF. DR. NİYAZİ USTA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de şehitlik olgusunu ölüm ile toplumsal sınıf eşitsizlikleri arasındaki ilişki üzerinden ele almakta; ölümü biyolojik bir son olmanın ötesinde, toplumsal olarak kurulan, anlamlandırılan ve sınıfsal konumlara göre farklı biçimlerde deneyimlenen bir süreç olarak tartışmaktadır. Araştırmanın temel amacı, şehitliğin hangi sınıfsal dinamikler içinde ortaya çıktığını, bu dinamiklerin hangi toplumsal mekanizmalar aracılığıyla işlediğini ve ölüm deneyimi üzerinden nasıl yeniden üretildiğini ortaya koymaktır. Araştırma, medyada ve gündelik söylemde sıkça karşılaşılan“yoksul şehit evi”ifadesinden hareketle, özellikle düşük sosyoekonomik arka planlara sahip ailelerden gelen alt rütbeli profesyonel askerlerin şehit olması olgusunu merkezine almaktadır. Bu bağlamda askerlik, sınırlı ekonomik ve kültürel sermayeye sahip bireyler için düzenli gelir, istihdam güvencesi ve belirli bir toplumsal saygınlık sunan bir mesleki yönelim olarak değerlendirilmektedir. Ancak bu yönelim, aynı zamanda yüksek risk içeren bir çalışma alanına dahil olmayı da beraberinde getirmektedir. Çalışma, bu risk dağılımının sınıfsal karakterini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın kuramsal çerçevesi Pierre Bourdieu'nun habitus, ekonomik, kültürel, sosyal ve sembolik sermaye kavramlarına dayanmaktadır. Bu kavramlar, şehit ailelerinin gündelik yaşam pratiklerini, değer dünyalarını, algı biçimlerini ve şehitlik sonrasında yaşadıkları dönüşümleri çözümlemek için analitik bir araç sunmaktadır. Nitel araştırma desenine sahip olan çalışmada yorumsamacı yaklaşım benimsenmiş; veriler yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Saha çalışması, Türkiye'de en fazla şehit veren illerden biri olan Osmaniye'de gerçekleştirilmiş ve toplam 33 şehit yakınıyla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Araştırma bulguları, ekonomik ve kültürel sermayesi sınırlı bireylerin askerliği hem maddi beklentiler hem de vatanseverlik, fedakârlık ve kader söylemleri çerçevesinde anlamlandırdığını göstermektedir. Şehitlik sonrasında ailelerin kamusal alanda belirli bir sembolik itibar kazandığı; ancak bu sembolik kazanımın maddi koşulları ve yapısal eşitsizlikleri kalıcı biçimde dönüştürmediği görülmektedir. Çalışma, Türkiye bağlamında şehitliğin sınıfsal eşitsizliklerin ölüm aracılığıyla yeniden üretildiği özgül bir toplumsal alan oluşturduğunu ortaya koymakta ve ölüm sosyolojisi literatürüne sınıf merkezli, eleştirel bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the phenomenon of martyrdom in Türkiye through the lens of the relationship between death and social class inequalities; it discusses death not merely as a biological end, but as a socially constructed, meaningful process experienced differently according to class positions. The main aim of the research is to reveal the class dynamics within which martyrdom emerges, the social mechanisms through which these dynamics operate, and how they are reproduced through the experience of death. Starting from the frequently encountered expression“poor martyr's home”in the media and everyday discourse, the research focuses on the phenomenon of lower-ranking professional soldiers from families with low socioeconomic backgrounds becoming martyrs. In this context, military service is considered a career path offering a promise of regular income, job security, and a certain level of social prestige for individuals with limited economic and cultural capital. However, this path also entails involvement in a high-risk field of work. The study aims to reveal the class character of this risk distribution. The theoretical framework of this research is based on Pierre Bourdieu's concepts of habitus, economic, cultural, social, and symbolic capital. These concepts offer an analytical tool for understanding the daily life practices, value systems, perceptions, and post-martyrdom transformations of families of martyrs. The study employs a qualitative research design and an interpretive approach; data were obtained through semi-structured in-depth interviews. The fieldwork was conducted in Osmaniye, one of the provinces in Türkiye with the highest number of martyrs, and face-to-face interviews were conducted with a total of 33 relatives of martyrs. The research findings show that individuals with limited economic and cultural capital interpret military service both in terms of material expectations and within the framework of discourses of patriotism, sacrifice, and fate. It is observed that families gain a certain symbolic prestige in the public sphere after martyrdom; however, this symbolic gain does not permanently transform material conditions and structural inequalities. The study reveals that, in the Turkish context, martyrdom constitutes a specific social space where class inequalities are reproduced through death, and offers a class-centered, critical contribution to the literature on the sociology of death.
Benzer Tezler
- From watching the sky to reading the minutes: Changes in Ottoman time consciousness during the eighteenth century
Gökyüzünü izlemekten dakikaları saymaya: On sekizinci yüzyılda Osmanlı zaman anlayışında değişimler
BAHRİ ÖZEL
- Animasyon sinemada biçim ve içerik olarak ölüm kavramının temsili ve bir film uygulaması
Representation of the concept of death as form and content in animation cinema and a film application
YİĞİT PEHLİVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Güzel SanatlarAnadolu ÜniversitesiAnimasyon Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM TAŞ ALİCENAP
- Medyanın dili, madunun temsili ve biyopolitika: 2000 ölüm orucu üzerine bir inceleme
The language of media, representation of subaltern and biopolitics: A study on the death fast in 2000
ARZU ALTUNDİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
GazetecilikAnkara ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN ATILGAN
- Sanat pratiklerinde politik bir nesne olarak beden ve iktidar
Power and body as a political object in art practices
EMİN KÖSEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiSeramik Ana Sanat Dalı
DOÇ. FUNDA SUSAMOĞLU
- Melanom tedavisine yönelik olarak ilaçların yeniden konumlandırılması ve moleküler kenetlenme çalışmaları
Başlık çevirisi yok
NEVİN BETÜL İMAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Biyomühendislikİstanbul Medeniyet ÜniversitesiNanobilim ve Nanomühendislik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİHA ECE ÖZBABACAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ BESTE TURANLI
