Yatırım modeli değişkenleri ve evlilik tutumunun sosyal kaygı ve ilişkiye başlama biçimleri açısından incelenmesi
An examination of investment model variables and marriage attitudes in terms of social anxiety and relationship initiation styles
- Tez No: 1012151
- Danışmanlar: PROF. DR. YEŞİM YASAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Sosyal kaygı, Sosyal medya, Yakın ilişkiler, Social anxiety, Social media, Intimate relationship
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma; bireylerin sosyal kaygı düzeyleri, yatırım modeli bileşenleri (ilişki doyumu, yatırım miktarı, alternatiflerin niteliği, bağlanım) ve evlilik tutumları arasındaki ilişkileri incelemek; ayrıca bu değişkenlerin ilişkiye başlama biçimine (yüz yüze/sosyal medya) göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 234'ü kadın, 192'si erkek olmak üzere toplam 426 katılımcı dâhil edilmiştir. Katılımcıların 262'si sevgili, 62'si sözlü/nişanlı, 102'si ise evlidir. Veriler; Sosyal Kaygı Ölçeği Kısa Formu, Evlilik Tutum Ölçeği ve İlişki İstikrarı Ölçeği kullanılarak çevrim içi anket yoluyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde Pearson korelasyon analizi, MANCOVA ve bağımsız örneklemler için t-testi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, sosyal kaygı düzeyi yüksek olan bireylerin anlamlı derecede daha düşük ilişki doyumu bildirdikleri ve evliliğe yönelik daha olumsuz tutumlara sahip olduklarını göstermiştir. Buna karşın, sosyal kaygısı yüksek olan bireylerin ilişkilerine yaptıkları yatırım miktarının, kaygısı düşük olanlara göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu durum, sosyal kaygılı bireylerin romantik ilişkilerini sosyal etkileşim bağlamında daha öngörülebilir ve kontrol edilebilir bir ilişki ortamı olarak değerlendirebilecekleri ve düşük doyuma rağmen yüksek yatırımlar aracılığıyla ilişkiyi sürdürmeye yönelik telafi edici bir strateji geliştirebilecekleri şeklinde yorumlanmaktadır. Öte yandan, bağlanım düzeyi ve alternatiflerin niteliği algısında sosyal kaygı düzeyine göre anlamlı bir farklılaşma saptanmamıştır. Araştırmanın bir diğer temel bulgusu, ilişkiye başlama biçiminin (yüz yüze veya sosyal medya) hem yatırım modeli bileşenleri ve evlilik tutumu üzerinde hem de bireylerin sosyal kaygı düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olmamasıdır. Bu sonuç, dijital platformlar üzerinden ilişki başlatmanın günümüz toplumunda yaygınlaştığını ve tanışma mecrasının ilişkisel dinamikler üzerinde ayırt edici bir değişken olma özelliğini zayıflatmış olabileceğini düşündürmektedir. Elde edilen sonuçlar, sosyal kaygının romantik ilişki dinamikleri üzerindeki etkisinin değişkenler bazında farklılaştığını; bağlanım düzeyinin ise bireysel kaygıdan ziyade yatırım modelinin yapısal bileşenleriyle daha güçlü ilişkili olduğunu düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationships between individuals' social anxiety levels, investment model components (relationship satisfaction, investment size, quality of alternatives, commitment), and marriage attitudes, as well as to determine whether these variables differentiate according to the mode of relationship initiation (face-to-face/social media). A total of 426 participants, including 234 females and 192 males, were included in the study. Of the participants, 262 were dating, 62 were engaged, and 102 were married. Data were collected through an online survey using the Social Anxiety Scale-Short Form, the Marriage Attitude Scale, and the Investment Model Scale. Pearson correlation analysis, MANCOVA, and independent samples t-tests were employed for data analysis. Research findings indicated that individuals with high social anxiety levels reported significantly lower relationship satisfaction and held more negative attitudes toward marriage. In contrast, the investment size of individuals with high social anxiety was found to be significantly higher than that of individuals with low social anxiety. These findings suggest that socially anxious individuals may perceive their romantic relationships as a more predictable and controllable environment within the context of social interaction, potentially developing a compensatory strategy to maintain the relationship through high investments despite low satisfaction. On the other hand, no significant difference was found in commitment levels and the perceived quality of alternatives based on social anxiety levels. Another key finding of the study is that the mode of relationship initiation (face-to-face or social media) had no significant effect on investment model components, marriage attitude, or social anxiety levels. This result suggests that initiating relationships through digital platforms has become increasingly widespread in contemporary society and may have weakened the role of the meeting medium as a distinguishing variable in relational dynamics. The overall results indicate that the impact of social anxiety on romantic relationship dynamics varies across dimensions; furthermore, commitment levels appear to be more strongly associated with the structural components of the investment model rather than individual anxiety.
Benzer Tezler
- Trust in family context: The case of Turkey
Aile bağlamında güven: Türkiye örneği
MUHAMMED ALPEREN YAŞAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
EkonomiGalatasaray Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZGİN POLAT
- Evli çiftlerde algılanan gücün bağlanma boyutları ve yatırım modeli değişkenleri açısından incelenmesi
Investigation of perceived power in married couples with regard to attachment dimensions and investment model variables
MERYEM KAYNAK MALATYALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDA BÜYÜKŞAHİN SUNAL
- The relationship between psychological maltreatment and investment model
Psikolojik şiddet ve yatırım modeli arasındaki ilişki
SENEM EZGİ DEDEKORKUT
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP SÜMER HATİPOĞLU
- Yakın ilişkilerde bağlanım: Yatırım modelinin bağlanma stilleri ve bazı ilişkisel değişkenler yönünden incelenmesi
Commitment in close relationship: The investigation of investment model in terms of attachment styles and some relational variable
AYDA BÜYÜKŞAHİN
- Evli bireylerde olumlu yanılsama: ilişki bağlanımı ile nedensel ve sorumluluk yüklemeleri arasındaki ilişkiler
Positive illusion in married individuals: Assocations betweeen relationship commitment and casuality and responsibility attributions
ÖZGE AKBALIK DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Bölümü
YRD. DOÇ. DR. AYDA BÜYÜKŞAHİN SUNAL