Tools across time: Affordance perception through prehistoric, antique and modern tools
Çağlar boyunca aletler: Tarih öncesi, antik ve modern aletlerde sağlarlık algısı
- Tez No: 1012182
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NAHİDE DİCLE DÖVENCİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: İnsan psikolojisi, Human psychology
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlarlık, nesnelerin fiziksel özelliklerine ve bireylerin algısal ve motor kapasitelerine bağlı olarak sunduğu eylem olasılıklarını ifade eder. Materyal kültür, insanlar tarafından üretilen ve kullanılan tüm somut yapay nesneleri, objeleri ve araçları kapsayarak, insan ile çevre arasındaki dinamik etkileşimi yansıtır. Bu iki kavram birlikte, özellikle alet kullanımı penceresinden bakıldığında, insan evrimini anlamak için temel bir çerçeve sunar. Materyal kültürün bilinen en eski örnekleri olan taş aletler, erken insan davranışlarını belgelemek ve yorumlamak adına arkeoloji ve bilişsel bilimde büyük bir öneme sahiptir. Bu aletler, yalnızca üretimleri için gereken bilişsel ve motor süreçlere ışık tutmakla kalmaz, aynı zamanda insan ile çevresi arasında gelişen etkileşimi de gözler önüne serer. Taşıdıkları öneme rağmen, sağlarlık teorisini insanın bilişsel evrimiyle birlikte değerlendiren araştırmalar halen sınırlı düzeydedir. Bu tez; kültürel aşinalığın ve nesne tasarımının prehistorik, antik ve modern aletlerde sağlarlık algısını nasıl şekillendirdiğini incelemiştir. Bir dizi ön çalışma ve iki deney aracılığıyla, katılımcıların çeşitli aletler üzerindeki kavrama ve kullanım bölgelerini nasıl tanımladıkları, betimledikleri ve uzamsal olarak nasıl haritalandırdıkları araştırılmıştır. Sonuçlar, aşinalık düzeyi arttıkça eylem tanımlarındaki değişkenliğin azaldığını, kavrama ve kullanım alanları arasında ise daha net bir ayrım yapıldığını göstermiştir. Buna karşın, aşina olunmayan ve tarihsel olarak uzak aletler daha geniş kapsamlı ve keşfe dayalı yanıtlar ortaya çıkarmıştır. Bu bulgular hep birlikte; kültürel bilginin, algısal ipuçlarının ve motor deneyimin sağlarlık algısını şekillendirmedeki karşılıklı etkileşimini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Affordance refers to the possibilities for action that objects provide based on their physical characteristics and the perceptual and motor capabilities of individuals. Material culture encompasses all tangible artifacts, objects, and tools created and used by humans, reflecting the dynamic interplay between humans and their environment. Together, these concepts offer a foundational framework for understanding human evolution, particularly through the lens of tool use. Stone tools, the earliest known artifacts of material culture, hold immense significance in archaeology and cognitive science for documenting and interpreting early human behavior. These tools not only shed light on the cognitive and motor processes required for their production but also reveal the evolving interaction between humans and their environment. Despite their importance, the body of research linking affordance theory to human cognitive evolution remains limited. This thesis investigated how cultural familiarity and object design shape affordance perception across prehistoric, antique, and modern tools. Through a series of preliminary studies and two experiments, I examined how participants identified, described, and spatially mapped grasp and usage regions on a diverse set of tools. Results showed that higher familiarity was associated with reduced variability in action descriptions and clearer separation between grasp and usage areas. In contrast, unfamiliar and historically distant tools elicited broader, more exploratory responses. Together, these findings highlight the interplay of cultural knowledge, perceptual cues, and motor experience in shaping affordance perception.
Benzer Tezler
- Implıcıt dımensıons of empathy ın the perceptıon and creatıon of archıtectural space
Mimarı mekanın algılanması ve yaratılmasında empatinin örtük boyutları
ELİF AKTAŞ YANAŞ
Doktora
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEMAN FİGEN GÜL
- Yusuf Atılgan'ın Anayurt Oteli adlı eserindeki cümlelerin yapı bakımından incelenmesi
Structural analysis of sentences in Yusuf Atılgan's novel Anayurt Oteli
TUĞBA ÖĞREDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİLİBRAHİM ERTÜRK
- An ecological perspective towards translanguaging and teacher education in a preschool context
Okul öncesi eğitimde dil alaşımına ve öğretmen eğitimine ekolojik yaklaşım
ELİF AYDIN YAZICI
Doktora
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. KENAN DİKİLİTAŞ
- Çevrimiçi ödeme sistemlerinin tercih edilmesini etkileyen faktörlerin çok kriterli karar verme yaklaşımıyla analizi: Bireysel ve kurumsal perspektif
Analysis of factors influencing the preference of online payment systems using a multi-criteria decision making approach: Individual and corporate perspectives
ZEYNEP BÜŞRA KARAKOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. CAFER ERHAN BOZDAĞ