Hidrolojik afetlerle ilişkili risk algısı ve hazırlık ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması
Hydrological disaster-related risk perception and preparedness scale: A scale development study
- Tez No: 1012389
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURÇİN KÜÇÜK KENT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gümüşhane Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Su kaynaklı olaylar sonucunda ortaya çıkan hidrolojik afetler; can kayıpları, ekonomik zararlar ve çevresel bozulmalara yol açarak toplumların sağlık, yaşam ve altyapı sistemleri üzerinde ciddi riskler oluşturmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, hidrolojik afet riskinin yoğun olarak yaşandığı Giresun ve Kastamonu illerinde bireylerin hidrolojik afetlere yönelik risk algıları ve hazırlık düzeylerini değerlendirmeye yönelik geliştirilen Hidrolojik Afetlerle İlişkili Risk Algısı ve Hazırlık Ölçeği'nin (HARAHÖ) geçerlik ve güvenirliğini incelemek ve risk algısı ile hazırlık düzeylerini etkileyen faktörleri belirlemektir. Araştırma, metodolojik ve tanımlayıcı araştırma deseninde yürütülmüştür. Veriler, 01.05.2025-30.10.2025 tarihleri arasında yüz yüze ve çevrimiçi yöntemlerle toplanmıştır. Toplam 1.060 kişiden elde edilen veriler incelenmiş ve analizler 1.036 katılımcı üzerinden gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme süreci; literatür taraması, Lawshe kapsam geçerlilik yöntemiyle uzman değerlendirmesi, pilot uygulama ve ana uygulama aşamalarından oluşmuştur. Yapı geçerliliği kapsamında örneklem Solomon tekniğiyle ikiye ayrılmış; bir gruba Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), diğer gruba Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Analizlerde SPSS 27, Factor ve Mplus 7.4 programlarından yararlanılmıştır. Bulgular, HARAHÖ'nün Hazırlık, Kaygı, Bilinç ve Tehdit olmak üzere dört faktör ve 35 maddeden oluştuğunu göstermiştir. Ölçeğin toplam varyansı açıklama oranı %55,07, KMO katsayısı 0,91'dir. DFA sonuçları modelin iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (CFI=0,937; TLI=0,933). Cronbach's Alpha katsayıları 0,83 ile 0,95 arasında değişmektedir. Sonuç olarak HARAHÖ, bireylerin hidrolojik afetlere yönelik risk algılarını ve hazırlık düzeylerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Ölçeğin, hidrolojik afetlere ilişkin risk ve hazırlık durumlarının belirlenmesinde, afet risk azaltma çalışmalarının planlanmasında ve afetlere yönelik eğitim ile farkındalık programlarının etkililiğinin değerlendirilmesinde önemli bir değerlendirme aracı olarak kullanılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Hydrological disasters resulting from water-related events pose serious risks to the health, livelihoods, and infrastructure of communities by causing loss of life, economic damage, and environmental degradation. The primary objective of this study is to examine the validity and reliability of the Hydrological Disaster-Related Risk Perception and Preparedness Scale (HDRPPS), which was developed to assess individuals' risk perceptions and preparedness levels in the provinces of Giresun and Kastamonu, where hydrological disaster risk is particularly high, and to identify the factors influencing risk perception and preparedness levels. The research was conducted using a methodological and descriptive research design. The data were collected between May 1, 2025, and October 30, 2025, using both in-person and online methods. Data obtained from a total of 1,060 individuals were reviewed, and analyses were conducted on 1,036 participants. The scale development process consisted of a literature review, expert evaluation using Lawshe's content validity method, a pilot study, and the main application phase. For construct validity, the sample was divided into two groups using the Solomon technique; Exploratory Factor Analysis (EFA) was applied to one group, and Confirmatory Factor Analysis (CFA) to the other. The analyses were performed using SPSS 27, Factor, and Mplus 7.4 software. The findings revealed that the HDRPPS consists of four factors-Preparation, Anxiety, Awareness, and Threat-and 35 items. The scale's total variance explained is 55,07%, and the KMO coefficient is 0,91. The DFA results indicated that the model fit well (CFI = 0,937; TLI = 0,933). Cronbach's Alpha coefficients ranged from 0,83 to 0,95. In conclusion, HDRPPS is a valid and reliable measurement tool that can be used to assess individuals' perceptions of risk and levels of preparedness regarding hydrological disasters. It is recommended that the scale be used as an important assessment tool for determining risk and preparedness levels related to hydrological disasters, for planning disaster risk reduction efforts, and for evaluating the effectiveness of disaster education and awareness programs.
Benzer Tezler
- Unveiling the performance of pre-processing approaches in machine learning based flood susceptibility mapping
Makine öğrenmesi tabanlı sel duyarlılık haritalamasında ön işleme yöntemlerinin performansının açıklanması
NİHAL GÜLCAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER EKMEKCİOĞLU
- Alt havzalar düzeyinde tatlı su sağlama ve taşkın riskinin doğa tabanlı çözümler ile değerlendirilmesi
Assessment of water yield and flood risk through nature-based solutions at the sub-basin watershed scale
SAADET GÖKÇEN KARADUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK ÖZKAN
- Comprehensive flood risk assessment and identification of the potential flood mitigation strategies
Kapsamlı bir taşkın risk değerlendirmesi ve olası risk azaltma stratejilerinin belirlenmesi
ÖMER EKMEKCİOĞLU
Doktora
İngilizce
2022
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZGER
- Comprehensive analysis of meteorological and hydrological drought: temporal and spatial ınsights
Meteoroloji̇k ve hi̇droloji̇k kurakliğin kapsamli i̇ncelenmesi̇: zamansal ve uzamsal i̇nceleme
AHMAD SULAIMAN AHMAD ABU ARRA
Doktora
İngilizce
2025
Mühendislik BilimleriYıldız Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYÜP ŞİŞMAN
- 21. yüzyıl dönümünde insan kaynaklı afetlerde toplu göçler ve geriye dönüş sürecinde tarihi çevreye yönelik risklerin yönetimi
Management of risks for historic environment in mass migration and return processes due to human induced disasters at the turn of the 21st century
SAADET GÜNDOĞDU